นักวิชาการสิ่งแวดล้อม ชี้มาตรา 21 พ.ร.บ.โรงงาน ช่องว่าง กม. ทำกลุ่มทุนเทาเข้ามาเต็มเมือง

9 พ.ย.2569-ดร.สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิและนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์เฟซบุ๊กเรื่อง มาตรา21 พรบ.โรงงาน..ช่องว่างของกฎ หมาย..ทำให้กลุ่มทุนสีเทาเข้ามาเต็มเมือง..” ระบุว่า กลุ่มทุนสีเทาใช้คนไทยเป็นตัวแทน (นอมินี) ผ่านช่องโหว่ของมาตรา 21 พรบ.โรงงาน พ.ศ. 2535 ที่เปิดช่องให้โอนหรือให้เช่าใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงาน (ร.ง.4) ได้โดยไม่ต้องเริ่มขออนุญาตใหม่ทั้งหมดทำให้กลุ่มทุนต่างชาติสามารถเข้าสวมสิทธิ์และดำเนินกิจการที่มีความเสี่ยงสูงได้ทันทีโดยหลบเลี่ยงการตรวจสอบที่เข้มงวดตั้ง แต่ต้นทาง กลไกมีดังนี้

1. ช่องโหว่ทางกฎหมายของ “มาตรา 21”

ตามพรบ.โรงงาน พ.ศ. 2535 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม มาตรา 21 กำหนดหลักเกณฑ์การโอนใบอนุญาตไว้ ซึ่งถูกนำไปใช้เป็นช่องทางลัดทางธุรกิจดังนี้

– การโอนและให้เช่าใบอนุญาตทำได้ง่ายโดยกฎหมายอนุญาตให้ผู้รับใบอนุ ญาตเดิมสามารถโอน ขาย หรือให้เช่ากิจการโรงงานแก่ผู้อื่นได้โดยผู้รับโอนทำเพียงแค่ยื่นคำขอรับโอนใบอนุญาตต่อกรมโรงงาน

– ประกอบกิจการต่อได้ทันทีระหว่างรอพิจารณา กฎหมายระบุว่าเมื่อผู้รับโอนยื่นคำขอแล้ว ให้ถือเสมือนเป็นผู้รับใบอนุญาตและสามารถเดินเครื่องและประ กอบกิจการต่อไปได้ทันทีในระหว่างที่รอการอนุมัติอย่างเป็นทางการ

-เลี่ยงขั้นตอนการตรวจสอบที่เข้มงวด การขอใบอนุญาต ร.ง.4 ใหม่ตั้งแต่ต้น โดยเฉพาะโรงงานจำพวกที่ 3 (เช่น โรง งานกำจัด รีไซเคิล คัดแยกขยะหรือโรง งานหลอมโลหะ) อาจต้องผ่านการทำรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA) หรือการรับฟังความคิดเห็นของประ ชาชนซึ่งใช้เวลานานและผ่านยาก การซื้อหรือเช่าใบอนุญาตเดิมจึงช่วยข้ามขั้นตอนเหล่านี้ไปได้

2.สาเหตุที่ใช้”คนไทย” เป็นตัวแทน

เมื่อกลุ่มทุนต่างชาติต้องการเข้ามาสวมสิทธิ์โรงงานผ่านช่องทางมาตรา 21 จึงจำเป็นต้องจดทะเบียนนิติบุคคลที่มีคนไทยถือหุ้นใหญ่หรือเป็นกรรมการผู้มีอำนาจ ด้วยเหตุผลหลัก 3 ประการ

– ข้อจำกัดด้านกฎหมายประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวโดยกิจการบางประเภท รวมถึงการถือครองที่ดินเพื่อตั้งโรงงานนอกเขตนิคมอุตสาหกรรม มีข้อจำกัดห้ามคนต่างชาติถือหุ้นเกินร้อยละ 49 การมีคนไทยเป็นตัวแทนทำให้บริษัทมีสถานะเป็นนิติบุคคลไทยและถือครองที่ดินได้ตามกฎหมาย

– ความน่าเชื่อถือในการขอรับโอนใบอนุญาต  การยื่นเรื่องขอรับโอนใบอนุ ญาต ร.ง.4 หรือการต่ออายุใบอนุญาตในนามบริษัทที่มีคนไทยเป็นผู้บริหาร ช่วยลดการเพ่งเล็งจากหน่วยงานภาครัฐและชุมชนในพื้นที่

– เป็นกันชนทางกฎหมายเมื่อเกิดความผิด โรงงานกลุ่มทุนสีเทามักลักลอบนำเข้าขยะกากอุตสาหกรรมอันตราย หรือปล่อยมลพิษผิดกฎหมาย หากถูกตรวจสอบและดำเนินคดี คนไทยที่มีชื่อเป็นกรรมการหรือผู้รับใบอนุญาตจะต้องรับผิดทางอาญาและทางแพ่งแทนนายทุนตัวจริงที่อยู่เบื้องหลัง

3. แนวทางการแก้ไขปัญหาของภาครัฐ

กระทรวงอุตสาหกรรมควรเร่งผลักดันการแก้ไขกฎหมายเพื่อยกเลิกหรือปรับ ปรุงมาตรา 21 เพื่อปิดช่องว่างไม่ให้มีการโอนหรือเช่าใบอนุญาต ร.ง.4 ได้อย่างเสรีเหมือนที่ผ่านมา และเพิ่มบทลงโทษให้รุนแรงขึ้น