เอาแล้ว! ราชกิจจาฯ แพร่ระเบียบใหม่ คุมพรรคการเมือง เข้มเงินบริจาค-เปิดชื่อผู้ให้

ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ระเบียบ กกต. ฉบับใหม่ คุมการจัดตั้งพรรคและการรับบริจาค กำหนดเปิดบัญชีธนาคารเฉพาะรับเงินบริจาค บันทึกข้อมูลผู้ให้เงิน เปิดเผยรายชื่อผู้บริจาคตั้งแต่ 5,000 บาทขึ้นไป พร้อมรายงาน กกต. มีผลหลังประกาศ 30 วัน

3 พฤศจิกายน 2569 - เว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้ง ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2569 ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนที่ 69 ก ลงวันที่ 2 พฤศจิกายน 2569 เพื่อปรับปรุงหลักเกณฑ์เกี่ยวกับพรรคการเมืองให้มีความเหมาะสม ทันสมัย และสอดคล้องกับพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

ระเบียบดังกล่าวกำหนดให้มีผลใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 30 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา พร้อมยกเลิกระเบียบ กกต. ว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2563 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติมอีก 2 ฉบับ ได้แก่ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2565 และฉบับที่ 3 พ.ศ. 2566

สาระสำคัญครอบคลุมการจัดตั้งพรรคการเมือง การรับสมาชิก การบริหารงานภายในพรรค การประชุมพรรค การจัดตั้งสาขาและตัวแทนพรรคการเมืองประจำจังหวัด ตลอดจนหลักเกณฑ์เกี่ยวกับรายได้ รายจ่าย และการรับบริจาคของพรรคการเมือง

สำหรับประเด็นการรับบริจาค หมวด 5 ส่วนที่ 3 กำหนดให้หัวหน้าพรรคการเมืองและเหรัญญิกพรรคการเมืองเปิดบัญชีเงินฝากกับธนาคารพาณิชย์ โดยระบุชื่อเจ้าของบัญชีว่า “พรรค (ชื่อพรรคการเมือง)” และเปิดบัญชีสำหรับการรับบริจาคโดยเฉพาะ ใช้ชื่อว่า “พรรค (ชื่อพรรคการเมือง) (เพื่อการบริจาค)”

ทั้งนี้ ต้องแจ้งหมายเลขบัญชีและจำนวนเงินที่เปิดบัญชีต่อนายทะเบียนพรรคการเมืองภายใน 7 วันนับแต่วันที่เปิดบัญชี

กรณีได้รับบริจาคเป็นเงินสด ต้องนำเงินฝากเข้าบัญชีธนาคารภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับบริจาค ส่วนการรับบริจาคเป็นตั๋วแลกเงินหรือเช็ค ต้องไม่ถูกปฏิเสธการจ่ายเงิน จึงจะถือว่าเป็นการบริจาคแก่พรรคการเมือง

นอกจากนี้ ผู้รับบริจาคต้องจัดทำบันทึกการรับบริจาคตามแบบที่ กกต. กำหนดให้แล้วเสร็จภายใน 3 วัน และส่งบันทึกพร้อมเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดให้พรรคการเมืองภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับบริจาค

ในกรณีรับบริจาคเป็นทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดที่อาจนำส่งแก่พรรคการเมืองไม่ได้ ผู้รับบริจาคต้องแจ้งรายละเอียดให้พรรคการเมืองทราบ พร้อมออกใบเสร็จรับเงินหรือใบรับบริจาคตามประเภทของการบริจาค และจัดส่งให้ผู้บริจาคภายใน 15 วัน

ระเบียบยังกำหนดให้พรรคการเมืองจัดทำบัญชีแสดงรายรับจากการบริจาค โดยระบุชื่อและที่อยู่ของพรรค ชื่อผู้บริจาคและผู้รับบริจาค วันเดือนปีที่รับบริจาค รายละเอียดการบริจาค จำนวนเงินหรือมูลค่าทรัพย์สิน ตลอดจนเอกสารอ้างอิง และลายมือชื่อหัวหน้าพรรคกับเหรัญญิกพรรคการเมือง

ที่สำคัญ ข้อ 56 กำหนดให้หัวหน้าพรรคการเมืองประกาศบัญชีรายชื่อผู้บริจาค จำนวนเงิน รายการทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดที่ได้รับบริจาค ซึ่งมีมูลค่ารวมตั้งแต่ 5,000 บาทขึ้นไปภายในเดือนนั้น พร้อมวัตถุประสงค์ของการบริจาค เพื่อให้ประชาชนทราบเป็นประจำทุกวันที่ 1 ของเดือนถัดไป

เมื่อประกาศแล้ว ต้องแจ้งนายทะเบียนพรรคการเมืองภายใน 15 วัน พร้อมจัดส่งเอกสารหลักฐานการรับบริจาค รวมถึงสำเนาบัญชีรายชื่อผู้บริจาคและรายการเคลื่อนไหวของบัญชีธนาคาร โดยให้นายทะเบียนเปิดเผยรายชื่อผู้บริจาคผ่านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของสำนักงาน กกต. เพื่อให้ประชาชนตรวจสอบได้

ขณะเดียวกัน ข้อ 58 กำหนดให้บุคคลใดสามารถบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดให้พรรคการเมืองได้ไม่เกิน 10 ล้านบาทต่อพรรคการเมืองต่อปี และกรณีผู้บริจาคเป็นนิติบุคคล หากบริจาคตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป ต้องแจ้งให้ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นทราบในการประชุมครั้งต่อไปหลังการบริจาค

ส่วนกรณีผู้สมัครรับเลือกตั้ง สส. ได้รับบริจาคเงิน ทรัพย์สิน หรือประโยชน์อื่นใดรวมกันเกิน 10,000 บาทต่อวัน เพื่อใช้ดำเนินกิจกรรมทางการเมืองหรือหาเสียงเลือกตั้ง ต้องจัดทำบันทึกและแจ้ง กกต. ภายใน 7 วันนับแต่วันที่ได้รับบริจาค ตามหลักเกณฑ์ที่ระเบียบกำหนด

สำหรับการจัดตั้งพรรคการเมือง ระเบียบกำหนดให้บุคคลที่มีสัญชาติไทยโดยการเกิด อายุไม่ต่ำกว่า 20 ปี และไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมาย สามารถร่วมกันดำเนินการจัดตั้งพรรคการเมืองได้ โดยต้องมีทุนประเดิมไม่น้อยกว่า 1 ล้านบาท

ก่อนยื่นคำขอจดทะเบียนจัดตั้งพรรคการเมือง ผู้ร่วมกันจัดตั้งพรรคต้องจัดประชุมโดยมีผู้เข้าร่วมไม่น้อยกว่า 250 คน เพื่อกำหนดชื่อพรรค นโยบาย ข้อบังคับ และเลือกคณะกรรมการบริหารพรรค โดยใช้เสียงข้างมากของผู้เข้าร่วมประชุม และผู้เข้าร่วมประชุมหนึ่งคนมีหนึ่งเสียง

ก่อนจัดประชุมต้องแจ้งสำนักงาน กกต. ประจำจังหวัดในพื้นที่ล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 7 วัน เพื่อส่งเจ้าหน้าที่เข้าสังเกตการณ์ และเมื่อประชุมแล้วเสร็จ ต้องรวบรวมเอกสารหลักฐานประกอบคำขอจดทะเบียนให้ครบถ้วนตามระยะเวลาที่กำหนด

สำหรับชื่อ ชื่อย่อ และภาพเครื่องหมายพรรคการเมือง ต้องไม่ขัดต่อหลักเกณฑ์ตามกฎหมาย รวมถึงต้องไม่เป็นปฏิปักษ์ต่อการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือมีลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความแตกแยกระหว่างชนในชาติ

ทั้งนี้ ระเบียบฉบับดังกล่าวยังครอบคลุมการเปิดเผยค่าใช้จ่ายด้านโฆษณาและประชาสัมพันธ์ของพรรคการเมือง โดยต้องเปิดเผยให้สมาชิกและประชาชนทราบภายใน 30 วันนับแต่ดำเนินการเสร็จสิ้น เพื่อให้การดำเนินงานและการใช้จ่ายเงินของพรรคการเมืองสามารถตรวจสอบได้.  อ่านรายละเอียด