กรมการกงสุลโชว์กลไกคุมเข้ม โปร่งใส เลือกตั้งนอกประเทศ บัตรลงประชามติรัฐธรรมนูญนับนอกราชอาณาจักร

2ก.พ.2569-กรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ ได้แถลงข่าวเปิดตัว ” ระบบเฝ้าติดตามการจัดการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร หรือ OVMS ซึ่งพัฒนาโดยกรมการกงสุล ” ซึ่งจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางการประสานงานระหว่างหน่วยงานทั้งในประเทศและต่างประเทศในภารกิจการจัดการเลือกตั้งและออกเสียงประชามตินอกราชอาณาจักร ซึ่งประกอบด้วย กระทรวงการต่างประเทศ (กรมการกงสุล) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง กระทรวงมหาดไทย และ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด โดยประสานงานกับสถานเอกอัครราชทูต สถานกงสุลใหญ่ และสำนักงานการค้าและเศรษฐกิจไทยทั่วโลก โดยสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ได้กำหนดวันเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร 19 – 30 ม.ค. 2569 ที่ผ่านมา มีผู้ลงทะเบียนขอใช้สิทธิเลือกตั้ง สส.นอกราชอาณาจักร รวม 139,810 คน ใน 135 ประเทศ และผู้ลงทะเบียนใช้สิทธิออกเสียงประชามติ นอกราชอาณาจักร 95,975 คน ใน 122 ประเทศ

มังกร ประทุมแก้ว อธิบดีกรมการกงสุล กล่าวว่า ระบบติดตามผลการเลือกตั้งของกระทรวงการต่างประเทศ ซึ่งได้มีการจัดตั้งและใช้งานมาตั้งแต่การเลือกตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2566 และใช้ต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน ระบบดังกล่าวถูกใช้เป็นเครื่องมือในการติดต่อประสานงานระหว่างกระทรวงการต่างประเทศในกรุงเทพฯ กับสถานเอกอัครราชทูต สถานกงสุลใหญ่ และสำนักงานการค้าไทยในต่างประเทศกว่า 95 แห่ง ที่มีภารกิจด้านการจัดการเลือกตั้งและการออกเสียงประชามติ รวมถึงใช้สื่อสารข้อมูลกับหน่วยงานพันธมิตรของกระทรวงการต่างประเทศ ได้แก่ คณะกรรมการการเลือกตั้ง บริษัทไปรษณีย์ไทย และกระทรวงมหาดไทย

อธิบดีกรมการกงสุล กล่าวต่อว่า ขั้นตอนการทำงานของระบบติดตามการเลือกตั้ง เริ่มตั้งแต่การรับบัตรเลือกตั้งจากคณะกรรมการการเลือกตั้ง การจัดส่งบัตรเลือกตั้งไปยังต่างประเทศ การรายงานผลและสถานะการดำเนินงานของสถานทูตและสถานกงสุลใหญ่ เมื่อได้รับเอกสารหรืออุปกรณ์ต่าง ๆ จะต้องรายงานผ่านระบบควบคู่ไปกับแบบฟอร์มราชการ และขั้นตอนสุดท้ายซึ่งเป็นขั้นตอนสำคัญ คือการขนส่งบัตรเลือกตั้ง สส.ที่ลงคะแนนแล้วจากต่างประเทศกลับมายังประเทศไทย เพื่อนำมาคัดแยกก่อนส่งต่อไปยังเขตเลือกตั้งทั้ง 400 เขตทั่วประเทศ ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกหน่วยงาน เพื่อให้มั่นใจว่าบัตรเลือกตั้งทุกใบจะได้รับการขนส่งกลับมาอย่างครบถ้วน ทันเวลา และสามารถนำไปนับคะแนนรวมกันได้ภายหลังปิดหีบเลือกตั้งเวลา 17.00 น.

“โดยการนับคะแนนในต่างประเทศ จะเป็นการนับเฉพาะบัตรออกเสียงประชามติเท่านั้น ซึ่งสถานทูตและสถานกงสุลใหญ่ทุกแห่งได้แต่งตั้งคณะกรรมการนับคะแนนและวางแผนการทำงานไว้เรียบร้อย เพื่อให้การนับเป็นไปอย่างต่อเนื่องตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งจะกำหนดนับคะแนนเสียงหลังจากที่มีการนับคะแนนเสียงอย่างไม่เป็นทางการในประเทศไทยแล้ว เนื่องจากข้อจำกัดด้านเขตเวลาและบุคลากร ซึ่งตามกฎหมายที่ กกต.กำหนดกรอบเวลาไว้ไม่เกิน 48 ชั่วโมง ”อธิบดีกรมการกงสุล กล่าว

สำหรับกรอบเวลาการรับบัตรเลือกตั้ง สส. อธิบดีกรมการกงสุล กล่าวว่า กำหนดให้บัตรต้องเดินทางถึงประเทศไทยไม่เกินวันที่ 5 ก.พ. โดยสถานทูตแต่ละแห่งจะต้องประเมินเที่ยวบินและเวลาส่งที่เหมาะสมของตนเอง ปัจจุบัน สถานเอกอัครราชทูตและสำนักงานการค้าที่จัดการเลือกตั้งแบบคูหา ได้ส่งบัตรกลับมาเกือบครบถ้วนแล้ว เหลือเพียงบัตรที่ส่งทางไปรษณีย์ ซึ่งถุงสุดท้ายคาดว่าจะมาจากนครลอสแอนเจลิส และจะเดินทางถึงประเทศไทยในช่วงบ่ายของวันที่ 5 ก.พ. ซึ่งยังทันกำหนดการคัดแยกและส่งต่อไปยังเขตเลือกตั้งทั้ง 400 เขตทั่วประเทศในวันที่ 6 ก.พ.

อธิบดีกรมการกงสุล กล่าวถึงประเด็นความเสี่ยงในการจัดส่งบัตรเลือกตั้งในบางประเทศ เช่น ญี่ปุ่น หรือประเทศที่มีรูปแบบการเขียนที่อยู่แตกต่างจากประเทศไทย กระทรวงการต่างประเทศยอมรับว่าเป็นปัญหาที่พบเป็นประจำทุกครั้งที่มีการเลือกตั้ง เนื่องจากรูปแบบการจ่าหน้าซองของไทยอาจไม่สอดคล้องกับระบบไปรษณีย์ของบางประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่เขียนจากขวาไปซ้าย หรือจากบนลงล่าง อย่างไรก็ตาม สถานทูตได้พยายามติดต่อผู้มีสิทธิเลือกตั้งเพื่อขอให้กรอกข้อมูลที่อยู่ให้ครบถ้วน และยังคงติดตามการจัดส่งอย่างใกล้ชิด โดยยืนยันว่าขณะนี้ยังไม่มีรายงานอุปสรรคที่ทำให้ไม่สามารถจัดส่งหรือคัดแยกบัตรได้

ในบางประเทศที่มีปัญหาด้านการขนส่ง เช่น บางพื้นที่ในอเมริกาใต้หรือแอฟริกาใต้ ได้มีการให้เจ้าหน้าที่ถือบัตรเดินทางกลับมาด้วยตนเอง เพื่อให้รวดเร็วกว่าการขนส่งทางไปรษณีย์ นอกจากนี้ ยังมีการเปิดให้ประชาชนในชุมชนไทยในต่างประเทศเข้ามาเป็นอาสาสมัครช่วยคัดแยกบัตรในพื้นที่ที่มีผู้ใช้สิทธิจำนวนมาก เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างราบรื่นและโปร่งใส

“ขณะนี้มีบัตรเลือกตั้งเดินทางกลับมาแล้วมากกว่า60% อยู่ในระหว่างดำเนินการอีก 34 แห่ง และคาดว่าภายในระยะเวลาที่กำหนดจะสามารถรับบัตรได้ครบถ้วน พร้อมยืนยันว่าการดำเนินงานทั้งหมดเกิดจากความตั้งใจและความร่วมมือของเจ้าหน้าที่ทุกฝ่าย เพื่อให้การเลือกตั้งและการออกเสียงประชามตินอกราชอาณาจักรเป็นไปด้วยความเรียบร้อย โปร่งใส เพื่อเสียงของประชาชนไทยในต่างประเทศ” อธิบดีกรมการกงสุล กล่าว

ด้านวราโรจน์ เองสมบุญ หัวหน้าศูนย์ประสานงานการเลือกตั้งนอกราชอาณาจักร กรมการกงสุล กล่าวว่า บทบาทของศูนย์ประสานงาน คือการเป็นตัวกลางประสานงานกับคณะกรรมการการเลือกตั้ง กระทรวงมหาดไทย บริษัทไปรษณีย์ไทย และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การจัดการเลือกตั้งในต่างประเทศเป็นไปอย่างราบรื่น โดยระบบติดตามการเลือกตั้ง จะแสดงภาพรวมการดำเนินงานตั้งแต่ช่วงก่อนและหลังการยุบสภา การประกาศวันเลือกตั้ง การประชาสัมพันธ์ การลงทะเบียนผู้มีสิทธิเลือกตั้งในต่างประเทศ การจัดส่งอุปกรณ์เลือกตั้งและบัตรออกเสียงประชามติ รวมถึงการติดตามสถานะการดำเนินงานของสถานทูตและสถานกงสุลใหญ่แต่ละแห่ง

วราโรจน์ กล่าวต่อว่า ระบบดังกล่าวช่วยให้ทุกฝ่ายเห็นขั้นตอนการดำเนินงานตามกฎหมายในภาพเดียวกัน และสามารถตรวจสอบความคืบหน้าได้แบบเรียลไทม์ โดยเฉพาะขั้นตอนการส่งบัตรเลือกตั้งที่ลงคะแนนแล้วกลับประเทศไทย ซึ่งเป็นขั้นตอนที่ให้ความสำคัญอย่างยิ่ง หากพบความล่าช้าหรือความผิดปกติ จะมีการจัดทีมเจ้าหน้าที่ร่วมกับสถานทูตเข้าไปตรวจสอบและแก้ไขทันที นอกจากนี้ ระบบยังใช้ติดตามการนับคะแนนประชามติในต่างประเทศ ซึ่งกฎหมายกำหนดให้ดำเนินการภายในระยะเวลาที่ชัดเจนหลังปิดการลงคะแนนในประเทศไทย ประชาชนสามารถติดตามและเข้าชมการนับคะแนนได้ตามประกาศของสถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่แต่ละแห่ง และเมื่อเสร็จสิ้นการนับคะแนนแล้ว จะส่งผลกลับมายังคณะกรรมการการเลือกตั้งเพื่อนำไปรวมเป็นผลอย่างเป็นทางการ

วราโรจน์ ย้ำว่า การดำเนินงานทั้งหมดเป็นความตั้งใจของข้าราชการกรมการกงสุลและกระทรวงการต่างประเทศทั้งในและต่างประเทศ ที่มุ่งมั่นปฏิบัติหน้าที่ให้การเลือกตั้งและการออกเสียงประชามตินอกราชอาณาจักรครั้งนี้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย โปร่งใส และน่าเชื่อถือที่สุด