เมิน ‘ฟื้นสัมพันธ์-เปิดด่าน’

นายกฯ ปิดห้องคุย รมว.ต่างประเทศ ลั่นกับกัมพูชาคุย UNCLOS ก่อน เรื่องอื่นไม่คุย "สีหศักดิ์"  แจงทูต-องค์การระหว่างประเทศ ลั่นไทยไม่ได้ถูกเขมรลากเข้าสู่ UNCLOS แต่ไปโดยรู้ว่าต้องตัดสินใจอย่างไร ซัดเขมรเป็นคนปิดประตูการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ ฟื้นฟูความสัมพันธ์ 

เมื่อเวลา 09.35 น. วันที่ 5 มิถุนายน 2569   นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย เดินทางเข้าปฏิบัติหน้าที่ในทำเนียบรัฐบาล โดยมีนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.การต่างประเทศมารอเข้าพบบนตึกไทยคู่ฟ้า เพื่อรายงานผลภายหลังเดินทางกลับจากฝรั่งเศส กรณีนายฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ยื่นหนังสือถึงไทยและเลขาธิการสหประชาชาติ เพื่อเริ่มต้นกระบวนการประนอมภาคบังคับตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 (United Nations Convention on the Law of the Sea: UNCLOS)

จากนั้นนายอนุทินให้สัมภาษณ์ว่า ได้หารือเรื่อง UNCLOS ที่เราจะมีตัวแทนประเทศไทยเข้าไป เพราะเรากำลังเข้าสู่กระบวนการ โดยจะมีนายสีหศักดิ์เป็นผู้ดำเนินการ เพราะเรื่องนี้ต้องให้คนที่ดูแลเรื่องต่างประเทศที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างประเทศดำเนินการ        

ผู้สื่อข่าวถามว่าจะเดินเกมเชิงรุกอย่างไร นายกฯ ตอบว่า เราไม่ได้คิดว่าใครรุกใคร แต่ประเทศไทยต้องไม่เสียประโยชน์อะไรที่เรามีอยู่เดิม และต้องเป็นเรื่องอธิปไตย สิทธิ และเรื่องอะไรต่างๆ เราต้องรักษาประโยชน์ของเราให้มากที่สุดเท่าที่เราทำได้

เมื่อถามถึงความคาดหวังเกี่ยวกับการเข้ากระบวนการ UNCLOS นายอนุทินกล่าวว่า มันเป็นกระบวนการมีอีกหลายขั้นตอน ในรายละเอียดเมื่อถึงเวลาอันควรนายสีหศักดิ์จะชี้แจง เพราะมันเป็นความชำนาญเฉพาะด้าน เพราะมีทั้งข้อกฎหมาย สนธิสัญญาระหว่างประเทศ

               ถามว่า กังวลหรือไม่เพราะที่ผ่านมากัมพูชาชอบช่วงชิงพื้นที่ในเวทีโลก เขาชี้แจงว่า เราไม่ได้ทำผิดทำไมต้องกังวล เราจะมัวไปวิ่งตามคนนั้นคนนี้ไม่ได้ เพราะเรามีอธิปไตยของเรา และมีขอบขีดความสามารถในการปกป้องอธิปไตยและรักษาดินแดนของเราไว้ เราก็ไม่ต้องไปหวั่นไหว ตามหลักแล้วคนที่ต้องวิ่งไปโน่นไปนี่แสดงว่าเขากำลังหาความชอบธรรม แล้วทำไมเขาต้องหาความชอบธรรม เพราะมีความไม่ชอบธรรมอยู่ แต่เรามั่นใจในความชอบธรรมของเราก็ไม่ต้องวิ่งไปหาที่ไหน เพราะเราอธิบายทุกคนทุกฝ่ายได้ แม้กระทั่งอธิบายคนในประเทศของเราได้

คุย UNCLOS ก่อน เรื่องอื่นไม่คุย

ซักว่า กัมพูชาร้ององค์การสหประชาชาติว่าไทยยกเลิก MOU 44 ฝ่ายเดียว แสดงว่าเขาไม่ยอมรับกระบวนการ UNCLOS ใช่หรือไม่ นายอนุทินเผยว่า ถ้าไม่ยอมรับ UNCLOS ก็ไปไหนต่อไม่ได้ เขาเป็นคนบอกว่ายอมรับว่าจะใช้แนวทาง UNCLOS ก็จบแล้ว และทั้งสองประเทศต่างเป็นภาคีของ UNCLOS ก็ใช้กระบวนการนี้เดินเรื่องต่อไป ถ้าบอกว่าเรายกเลิก MOU 44 มันไม่ใช่  เพราะกระบวนการไม่ได้ไปไหน ก็บอกว่าหาทางเจรจาใหม่ หากรอบใหม่มาเจรจา เขาบอกไม่เจรจาเขาขอไป UNCLOS เมื่อเช่นนั้นก็ไป UNCLOS

"จากนี้ก็คุย UNCLOS ก่อน เรื่องอื่นไม่คุย คณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย-กัมพูชา (JBC) คณะกรรมการชายแดนทั่วไป (GBC) ไม่คุย ความร่วมมืออื่นๆ ยังไม่ต้องคุย การฟื้นฟูความสัมพันธ์ยังไม่ต้องคุย การเปิดด่านไม่มีวันเปิด นี่คือท่าทีของเรา" นายกฯ กล่าว

ด้านนายสีหศักดิ์แถลงข่าวภายหลังการพูดคุยกับคณะทูต 67 คน และองค์การระหว่างประเทศ 4 คน ในกรณีกัมพูชาแจ้งการใช้การประนอมภาคบังคับภายใต้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) และผลการเข้าร่วมการประชุมคณะมนตรี OECD ระดับรัฐมนตรี ประจำปี 2026

โดยนายสีหศักดิ์กล่าวว่า วันนี้ได้มีการพูดคุยกับตัวแทนสถานทูตต่างๆ ถึงการที่ฝ่ายกัมพูชายื่นเรื่องใช้ UNCLOS ซึ่งสิ่งที่ยังสงสัยอย่างแรกคือ การที่ทางกัมพูชาไม่มีการแจ้งอย่างเป็นทางการ และเหตุผลที่ฝ่ายกัมพูชาอ้างเพื่อจะเข้าสู่กระบวนการนั้น คือการที่ประเทศไทยได้ยกเลิก MOU 2544 เพราะฉะนั้นจึงไม่มีช่องทางในการเจรจาแบบทวิภาคีสำหรับทั้งสองประเทศ จนทำให้มีความจำเป็นที่จะต้องเข้าสู่กระบวนการ UNCLOS ซึ่งในการพูดคุยชี้แจงกับฝ่ายกัมพูชา ไม่ว่าจะเป็นระหว่างตน กับรองรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศกัมพูชา หรือการพูดคุยระหว่างนายกรัฐมนตรีทั้ง 2 ประเทศ ก็ได้ชี้แจงอย่างชัดเจนว่าที่ยกเลิก MOU 2544 นั้น เพราะในเวลา 20 กว่าปีที่ไม่มีความคืบหน้าใดๆ

'เราไปโดยรู้ว่าเราตัดสินใจอย่างไร'

รมว.การต่างประเทศกล่าวว่า สิ่งที่เรากังวลใจและไม่สบายใจคือ ในการหารือระหว่างนายกรัฐมนตรีทั้ง 2 ประเทศ ที่เซบู ประเทศฟิลิปปินส์ ก็ได้มีการพูดถึงเรื่องเจตนารมณ์ร่วมกันที่จะมีการฟื้นฟูความสัมพันธ์แบบค่อยเป็นค่อยไป สร้างความไว้เนื้อเชื่อใจและเน้นกระบวนการพูดคุยระหว่างกันในทุกเรื่อง ที่เป็นปัญหาอุปสรรคต่อความสัมพันธ์ ไม่ว่าจะเป็นเขตแดนทางทะเล เขตแดนทางบก หรือเรื่องเกี่ยวกับชายแดน เพราะฉะนั้นทางเลือกของกัมพูชาในเรื่องเขตแดนอย่างทางทะเลที่ได้เสนอเรื่องไปสู่การประนอมภาคบังคับนั้น ไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ที่ผู้นำทั้ง 2 ประเทศได้พูดคุยกันในการสร้างความไว้ใจฟื้นฟูความสัมพันธ์ ซึ่งก็เป็นสิ่งที่ลำบากที่เราจะทำให้เกิดความคืบหน้า ในประเด็นที่เกี่ยวกับเขตแดนทางบกและเรื่องเขตแดนของทั้งสองประเทศ เพราะเจตนารมณ์จะต้องไปทั้ง 2 ทางทั้งเรื่องทางทะเลและเรื่องทางบก ดังนั้นเรื่องต่างๆ ที่เราอยากจะคุยกับกัมพูชาในการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ การแก้ไขปัญหาชายแดน ก็คงจะต้องนำกลับไปทบทวนพิจารณาใหม่อีกครั้งหนึ่ง

ในช่วงท้ายของการแถลงข่าว นายสีหศักดิ์ได้ขอชี้แจงกรณีที่หลายสำนักข่าวพาดหัวทำนองว่า ประเทศไทยถูกลากเข้าสู่กระบวนการ โดยยืนยันว่าเราไม่ได้ถูกลาก  เพราะเราเข้าสู่กระบวนการนี้ภายใต้ UNCLOS แต่ไม่ได้ไปตามเงื่อนไขของฝ่ายกัมพูชาแน่นอน และเราได้แย้งเหตุผลที่กัมพูชาให้ในเรื่องนี้ ว่าเราไม่เห็นด้วยกับการเข้าสู่กระบวนการ เพราะเรายังไม่ได้พูดคุยกัน และที่ไทยยกเลิก MOU 44 เพราะต้องการเปิดโอกาสให้พูดคุยกันภายใต้บริบทใหม่ อีกทั้งเราไม่เห็นด้วยกับขอบเขตหน้าที่ ที่กัมพูชาอยากให้ทำเรื่องเขตแดนทางทะเล ถ้าทำไม่ได้ก็ขอไปสู่การพัฒนาร่วม ซึ่งไทยบอกชัดเจนว่ากระบวนการขณะนี้ การปรองดองจำกัดเฉพาะเรื่องการกำหนดเขตแดน การจะไปสู่การพัฒนาร่วมไม่ได้อยู่ในกระบวนการขณะนี้ ต้องคุยกันต่อระหว่างไทยกับกัมพูชา

"ที่บอกว่าเราถูกลากไปไม่ใช่ เราไปโดยรู้ว่าเราตัดสินใจอย่างไร เมื่อเขาเลือกทางนี้ เราไปด้วยความมั่นใจของเรา และไม่ได้ไปด้วยเงื่อนไขของฝ่ายเขา จึงอยากเรียนให้ทราบว่าการเสนอข่าวที่มักจะบอกว่าประเทศไทยถูกลากไป ผมไม่คิดว่าเป็นแบบนั้น" นายสีหศักดิ์กล่าว

มันอยู่ที่เขา

จากนั้นเปิดโอกาสให้สื่อมวลชนสอบถาม เมื่อถามถึงคณะกรรมการประนอมฝ่ายไทย 2 คน พอจะเปิดเผยข้อมูลได้หรือไม่ และด้วยท่าทีของฝ่ายกัมพูชาที่ไม่จริงใจต่อฝ่ายไทย ทำให้กระบวนการเหมือนต้องเริ่มต้นกันใหม่ใช่หรือไม่ นายสีหศักดิ์กล่าวว่า รายชื่อเรามีอยู่แล้ว การไปคุยกับที่ปรึกษาด้านกฎหมายของไทย ก็เพื่อจะพูดคุยว่าใครจะเป็นบุคคลที่เหมาะสม ซึ่งคนที่เราเลือกจะเป็นผู้ที่มีประสบการณ์จริงๆ เกี่ยวกับกฎหมายทางทะเล เก่งทั้งวิชาการและมีประสบการณ์ในการว่าความด้วย เราจึงมีความมั่นใจ แต่กระบวนการจะต้องนำเสนอเข้าสู่ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) ก่อน ซึ่งเรารู้อยู่แล้วว่าเป็นใคร ติดต่อไปแล้ว และเขาก็รับแล้ว

รมว.การต่างประเทศกล่าวว่า มันเป็นไปได้ที่จะเลือกทั้งสองทาง อยากได้การฟื้นฟูความสัมพันธ์และการแก้ไขปัญหาเขตแดนทางบก แต่ขณะเดียวกันไม่พูดคุยกับเราเลย ในเรื่องเขตแดนทางทะเลว่าเรามาเริ่มต้นกันใหม่ดีกว่า ทำไมเราไม่พูดคุยกันก่อน ถ้าพูดคุยกันไม่ได้สัก 5-6 เดือน ก็ไปสู่กระบวนการอื่นภายใต้ UNCLOS ขณะเดียวกันเราก็สามารถพูดคุยกระบวนการเขตแดนทางบก สถานการณ์ชายแดน แต่เมื่อเขามาทางนี้ก็เหมือนปิดประตูสำหรับการสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจ ฟื้นฟูความสัมพันธ์ อีกทั้งในเวทีระหว่างประเทศก็ยังไม่จบ นายปรัก สุคน รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศกัมพูชา ก็ยังใช้เวลา 1 ใน 3 ของเวที UNSC พูดเรื่องกัมพูชา เพราะฉะนั้นมันอยู่ที่เขา

ส่วนกรณีที่มีคนสงสัยว่า เมื่อกัมพูชายื่นขอประนอมภาคบังคับ ไทยไม่ยอมรับ หรือไม่เข้าสู่กระบวนการนี้ได้หรือไม่ นายสีหศักดิ์กล่าวว่า เมื่อถามผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย ด้านต่างประเทศของเรา บอกว่าได้ แต่กระบวนการนี้ก็จะเดินหน้าต่อไป และเขาก็จะแต่งตั้งผู้ประนอมให้กับฝ่ายไทย  และเราก็มีพันธกรณีตามอนุสัญญา UNCLOS ที่เราต้องปฏิบัติตาม

พร้อมย้ำว่า เราไม่ได้ไปตามเงื่อนไขของเขาทุกอย่าง ที่สำคัญผลลัพธ์ที่ออกมาไม่ได้ผูกมัดทางกฎหมาย เผลอๆ ต้องกลับไปเจรจากันอีก เพราะผลลัพธ์ต้องคุยกันต่อ ดังนั้น อาจจะกลับมาที่เดิมคือการพูดคุยกันทั้งสองฝ่าย แต่เจตนาของฝ่ายกัมพูชาต้องการแสดงให้เห็นว่าเขารุกประเทศไทย แต่ในที่สุดผลก็กลับไปอยู่ที่เดิม ถ้าดูกระบวนการนี้ประมาณ 2 ปี ถ้าพูดคุยกันโดยตรงอาจจะตกลงกันได้เร็วกว่านี้และตกลงกันในฐานะที่เป็นมิตร โดยการเจรจาพูดคุยสองฝ่าย  แต่อันนี้เป็นทางเลือกของเขา.