เร่งชง‘ไทยช่วยไทยพลัส’อุ้มปชช.

ศบก.ยกระดับวิกฤตน้ำมันเข้าสู่ระยะที่ 2.2 การจัดหามีความยากขึ้น หลัง 2 ช่องแคบหลักเสี่ยงถูกปิดตาย แจงขึ้นราคาน้ำมันกลางดึกป้องกันกักตุน-ลักลอบ "เอกนิติ" รับวิกฤตพลังงานหนักกว่าโควิด คอนเฟิร์มชง ครม.ก่อนสงกรานต์ เคาะ "ไทยช่วยไทยพลัส" อุ้ม ปชช. ขยายเพดานกองทุนน้ำมันกู้เงิน 1.5 แสนล้าน “หมอตุลย์” บุกทำเนียบฯ จี้นายกฯ สอบย้อนหลังตั้งแต่ 28 ก.พ. หาไอ้โม่งกักตุนน้ำมัน เปลี่ยนตัว ผอ.ศบก.ไม่ให้มีการขัดกันของผลประโยชน์

ที่ทำเนียบรัฐบาล วันที่ 31 มีนาคม น.ส.ณัฏฐา มหัทธนา โฆษกศูนย์บริหารและติดตามสถานการณ์การสู้รบในภูมิภาคตะวันออกกลาง  (ศบก.) แถลงข่าวเป็นครั้งแรก หลังได้รับแต่งตั้งเป็นโฆษก ศบก. เมื่อวันที่ 30 มี.ค. โดยปรับรูปแบบการแถลงข่าวใหม่เป็นแถลงคนเดียว และให้กระทรวงที่เกี่ยวข้องเป็นผู้ตอบคำถามของสื่อมวลชน โดย น.ส.ณัฏฐากล่าวว่า นายกรัฐมนตรีได้ให้นโยบายว่า ประเทศไทยต้องยืนระยะให้ได้ เปรียบเสมือนการวิ่งมาราธอน ที่ต้องบริหารทรัพยากรให้ดี ไม่ทุ่มกำลังจนหมดตั้งแต่ต้นทาง เพื่อให้สามารถพาทุกคนในประเทศผ่านพ้นวิกฤตไปได้พร้อมกัน

น.ส.ณัฏฐากล่าวว่า สถานการณ์ความตึงเครียดในตะวันออกกลางและผลกระทบด้านพลังงาน จากที่มีความเสี่ยงด้านการเดินเรือที่ช่องแคบฮอร์มุซ ปัจจุบันมีความเสี่ยงยกระดับขึ้นที่ช่องแคบบาบเอลมันเดบในทะเลแดง ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งสินค้าและน้ำมันที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง ฉากทัศน์และระดับความรุนแรงที่เกิดขึ้น กระทรวงพลังงานแบ่งสถานการณ์วิกฤตน้ำมันเป็น 3 ระดับ ได้แก่ ระดับ 1 มีผลกระทบไม่รุนแรง การเดินเรือชะลอตัว,  ระดับ 2 ปิดช่องแคบฮอร์มุซเกิน 1 เดือน แต่ยังคงนำเข้าน้ำมันดิบได้ และโรงกลั่นรับมือได้ และระดับ 3 ไม่สามารถนำเข้าน้ำมันจากตะวันออกกลางได้เลย เกิดปัญหาขาดแคลนและเกินขีดความสามารถของโรงกลั่น

 "โดยสถานการณ์ปัจจุบันของไทยอยู่ในระดับ 2.2 ซึ่งอาจปรับลงหรือรุนแรงขึ้นเป็นระดับ 3 ได้ มาตรการรับมือในขณะนี้คือ การเร่งนำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งอื่น ให้โรงกลั่นทั้ง 6 แห่งเดินเครื่องเต็มกำลังสูงถึง 109-110% เพิ่มการผสมเชื้อเพลิงชีวภาพเพื่อลดการนำเข้าน้ำมันดิบ, จำกัดการส่งออกเฉพาะที่จำเป็น และส่งเสริมมาตรการ Work from Home รวมทั้งการใช้น้ำมันดีเซล B20 เฉพาะกับรถที่ผู้ผลิตรับรองเท่านั้น"

โฆษก ศบก.กล่าวว่า หลายประเทศได้ยกระดับมาตรการรับมือ เช่น เกาหลีใต้จำกัดการใช้รถยนต์ 5 วัน/สัปดาห์ เหลื่อมเวลาทำงาน ลดเวลาอาบน้ำเพื่อประหยัดไฟฟ้า ฝรั่งเศสและสหราชอาณาจักร อุดหนุนราคาพลังงานเฉพาะกลุ่มและช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย จอร์แดนห้ามเปิดแอร์และเครื่องทำน้ำอุ่นในสถานที่ราชการ  และฟิลิปปินส์ ประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินระดับชาติจากวิกฤตพลังงาน  

ผู้สื่อข่าวถามว่า แผนรองรับระดับ 3   ของกระทรวงพลังงานคืออะไร นายวีรพัฒน์ เกียรติเฟื่องฟู รองปลัดกระทรวงพลังงาน กล่าวว่า ช่วงนั้นไม่สามารถจัดหาน้ำมันได้ตามที่ต้องการ อย่างเช่น ระดับที่ 1 ยังสามารถจัดหาน้ำมันดิบได้ตามปกติ ระดับที่ 2 แหล่งพลังงานเริ่มลดน้อยลง แต่เรายังสามารถจัดหาได้ พอขึ้นไป 2.2  ตอนนี้เรื่องการจัดหามีความยากขึ้น และตอนนี้มีเหตุการณ์ที่จะปิดช่องแคบบับเอลมันเดบที่ทะเลแดง ตรงนั้นกำลังการผลิตที่จะส่งผ่านช่องแคบ อยู่ที่ 9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ถ้าซัพพลายตรงนั้นหายไปจะกระทบการจัดหา จะทำให้เกิดการแย่งกันในเรื่องการจัดหาน้ำมันดิบ แต่พอมาในระดับ 3 ซึ่งเป็นระยะการจัดหาน้ำมันดิบ ไม่ว่าจะมีเงินเท่าไหร่ก็ซื้อไม่ได้เพราะไม่มีของ ถ้าเราขาดแคลนไม่สามารถจัดหาได้ ต้องมามองว่าเราจะมีการบริหารจัดการใช้น้ำมันในประเทศอย่างไร เพื่อให้มันสอดรับกับพลังงานที่หายไป

เมื่อถามว่า ที่ยกตัวอย่างประเทศเกาหลีใต้ ที่ให้ใช้รถแค่ 5 วันต่อสัปดาห์ ประเทศไทยจะใช้แบบนั้นหรือไม่ น.ส.ณัฏฐากล่าวว่า ทุกอย่างมีความเป็นไปได้ ขึ้นกับว่าสถานการณ์ที่ตะวันออกกลางจะอยู่ในระดับไหน เพราะฉะนั้นเราเตรียมสำหรับสถานการณ์เลวร้ายที่สุดเอาไว้ ซึ่งสถานการณ์สมมุติที่เลวร้ายที่สุด

ใครคอนเฟิร์มไม่ขึ้นกลางคืน

ผู้สื่อข่าวถามว่า ก่อนหน้านี้ ศบก.เคยบอกว่าจะไม่ขึ้นราคาตอนดึก แต่เมื่อคืนวานกลับประกาศขึ้นราคา และหลังจากนี้ประชาชนจะเจอการประกาศกลางดึกหรือไม่ น.ส.ณัฏฐากล่าวว่า ไม่ทราบว่าใครเป็นคอนเฟิร์มว่าจะไม่ขึ้นกลางคืน  เพราะตามหลักแล้วควรจะขึ้นกลางคืนและไม่ควรประกาศล่วงหน้า เพราะเราไม่ต้องการให้เกิดการกักตุน และไม่ต้องการให้เกิดสถานการณ์น้ำมันขาดหน้าปั๊ม วันนี้ "นิวนอร์มอล" อย่างหนึ่งคือเราอาจจะเจอการขึ้นราคาน้ำมันเรื่อยๆ และทุกครั้งที่ขึ้นมันจะไปช่วยลดการพยายามการกักตุน และความพยายามลักลอบส่งออกทั้งหลาย

เมื่อถามย้ำว่า นายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกฯ และ รมว.คมนาคม ในฐานะ ผอ.ศบก. เป็นผู้ระบุว่าจะไม่มีการประกาศกลางดึกอีก น.ส.ณัฏฐากล่าวว่า สถานการณ์เปลี่ยน มาตรการและแนวทางจำเป็นต้องเปลี่ยน ถ้าสถานการณ์เปลี่ยนแล้วมาตรการไม่เปลี่ยนจะมีปัญหา เชื่อว่า ณ เวลาที่นายพิพัฒน์บอกนั้น ซึ่งตนไม่ยืนยันข้อมูลเพราะจำไม่ได้ ท่านก็ไม่ได้โกหก แต่วันนี้ทุกประเทศยกระดับมาตรการขึ้นหมดเลย ดังนั้น ณ วันนี้เป็นต้นไป ถ้ามีอะไรที่ไม่เหมือนเดิมก็ต้องกราบขออภัยไว้ล่วงหน้า ปัจจัยการขึ้นลงของราคาน้ำมันไม่ได้อยู่ในประเทศ หากราคาตลาดโลกเหวี่ยงแรง ก็ต้องมีการปรับขึ้นราคาในประเทศ

ด้านนายพรชัย จิรกุลไพศาล ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผน สำนักงานกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ชี้แจงถึงการที่ กบน.ประกาศขึ้นราคาน้ำมันช่วงกลางกลางดึกว่า เมื่อคืนนี้ ( 30 มี.ค.) ช่วงกลางวันติดลบอยู่ที่ 20-30 ดอลลาร์สหรัฐ แต่พอช่วงกลางคืนเพิ่มมาอีก 14 ดอลลาร์สหรัฐ จึงจำเป็นต้องปิดตามราคาตลาดโลก เมื่อวานนี้เราประกาศขึ้นราคาดีเซล 1.80 บาท หากดูเทียบกับค่าการตลาดในวันนี้ ก็ยังติดลบ แต่ยังสามารถแบกได้ครึ่งหนึ่ง เพื่อไม่ให้กระทบต่อประชาชนมากเกินไป กบน.จึงต้องมีการประชุมในเวลา 20.00 น. เพราะเป็นช่วงที่ตลาดสิงคโปร์ปล่อยราคาน้ำมันออกมา และเราต้องมาคำนวณเป็นเงินบาท ทำเป็นโครงสร้างราคา

เมื่อถามถึงกรณีค่าการตลาดยังติดลบ แสดงว่ามีความเป็นไปได้ที่แนวโน้มราคาน้ำมันจะปรับตัวในคืนนี้หรือวันที่ 1 เม.ย. ใช่หรือไม่ นายวีรพัฒน์บอกว่า กำลังดูอยู่ เพราะขณะนี้ราคาผันผวน วันนี้อาจจะเห็นว่าราคาขึ้นหรือลงก็ได้ ทั้งนี้ หากราคาลงจนทำให้ค่าการตลาดดีขึ้น อาจมีการพิจารณาว่าจะไม่มีการปรับในวันนี้ ซึ่งสถานะกองทุนน้ำมันขณะนี้มีเงินไหลออกวันละประมาณ 1.5 พันล้านบาท เมื่อวันที่ 30 มี.ค.ติดลบอยู่ 4.2 หมื่นล้านบาท

เมื่อถามย้ำว่า มีความเป็นไปได้มากแค่ไหนว่าประชาชนต้องจ่ายค่าน้ำมันสูงถึงลิตรละ 58 บาท นายวีรพัฒน์กล่าวว่า ขึ้นอยู่กับปัจจัยราคา สถานะกองทุน รวมถึงความสามารถในการบริหารจัดการกองทุนนํ้ามัน

ด้านนายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.การคลัง เปิดเผยว่า ยอมรับว่าวิกฤตด้านพลังงานที่เกิดขึ้นในขณะนี้อาจจะหนักกว่าวิกฤตโควิด-19 เนื่องจากสงครามทำให้โครงสร้างพลังงานถูกทำลาย และยังไม่มีใครรู้ว่าสงครามจะเป็นอย่างไร จะจบเมื่อไหร่ ดังนั้นสิ่งที่ต้องเร่งดำเนินการในขณะนี้ คือการเร่งปรับตัว ใครปรับตัวได้เร็วกว่าจะเป็นผู้ชนะ

ชงอุ้ม ปชช.ก่อนสงกรานต์

โดยขณะนี้กระทรวงการคลังอยู่ระหว่างการเร่งออกแบบรายละเอียดของ "โครงการไทยช่วยไทยพลัส" ซึ่งคาดว่าจะเริ่มดำเนินการได้ภายในเดือน พ.ค.2569 โดยจะรวมโครงการคนละครึ่งพลัสและโครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเข้าด้วยกัน  เบื้องต้นผู้ที่ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐจะสามารถใช้จ่ายผ่านร้านธงฟ้าและร้านค้าที่เข้าร่วมโครงการคนละครึ่งพลัสได้ด้วย เช่นเดียวกับผู้ที่อยู่ในโครงการคนละครึ่งพลัส จะสามารถใช้จ่ายผ่านร้านธงฟ้าได้ด้วยเช่นกัน รวมถึงจะมีการดึงเอไอเข้ามาเสริมทักษะของร้านค้าด้วย

 “คลังจะเตรียมมาตรการที่ช่วยอุดหนุนประชาชน แทนการอุดหนุนราคาพลังงาน เพราะมองว่าเราต้องช่วยคนเป็นหลัก โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง โดยมาตรการจะมีความชัดเจนในเร็วๆ  นี้ และโดยหลังแถลงนโยบายของรัฐบาล คาดว่าจะมีการประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) นัดแรกทันที ซึ่งน่าจะเป็นช่วงก่อนเทศกาลสงกรานต์ คลังจะเร่งเสนอมาตรการในการให้ความช่วยเหลือที่เตรียมไว้หลายเรื่องให้ ครม.พิจารณาทันที” นายเอกนิติระบุ

สำหรับมาตรการลดอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซลนั้น นายเอกนิติกล่าวว่า การพิจารณาจะต้องสอดประสานกับกลไกของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ส่วนจะลดในอัตราเท่าไหร่ หรือทำขนาดไหน  จะต้องพิจารณาฐานะการคลังเป็นสำคัญด้วย การจะทุ่มทุกอย่างเข้าไปเพื่ออุ้มราคาน้ำมันเพียงอย่างเดียว จะทำให้เราไม่สามารถไปช่วยเหลือประชาชนที่เดือดร้อนอย่างแท้จริงได้ เนื่องจากไม่ใช่ทุกคนที่มีรถใช้ ดังนั้นเป้าหมายหลักของรัฐบาลคือการช่วยเหลือประชาชน ไม่ใช่การอุ้มราคาน้ำมัน จึงต้องพิจารณาอย่างรอบคอบเพื่อไม่ให้เกิดวิกฤตซ้อนวิกฤต

"วันนี้มีกลไกหลักที่ประเทศใช้คือกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงและภาษีสรรพสามิต ซึ่งทั้ง 2 เรื่องเป็นการอุ้มราคา ช่วยคนใช้รถ แต่รัฐบาลพยายามจะเปลี่ยน ต้องยอมรับว่าพลังงานราคาถูกอาจจะเป็นเรื่องยาก สิ่งที่รัฐบาลจะทำจากนี้คือการพยายามช่วยคนให้มากที่สุดเท่าที่จะมากได้ เราเปลี่ยนมาช่วยคนแทน” นายเอกนิติระบุ

นายลวรณ แสงสนิท ปลัดกระทรวงการคลัง  กล่าวว่า ขณะนี้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้ทำเรื่องเพื่อขอให้กระทรวงการคลังออกพระราชกำหนดให้กระทรวงการคลังค้ำประกันเงินกู้ วงเงิน 1.5 แสนล้านบาท เพื่อช่วยพยุงราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศ เป็นระยะเวลา 1 ปี จากปัจจุบันกองทุนน้ำมันฯ มีภาระอยู่ราวกว่า 4 หมื่นล้านบาท ซึ่งการขยายเพดานดังกล่าวจะทำให้กองทุนน้ำมันฯ มีช่องว่างในการบริหารจัดราคาน้ำมันช่วงสุดท้าย ซึ่งหากกองทุนน้ำมันฯ กู้เต็มจำนวน จะส่งผลให้ระดับหนี้สาธารณะปรับเพิ่มขึ้นราว 1% ของจีดีพี จากปัจจุบันสัดส่วนหนี้สาธารณะอยู่ที่ราว 66.09% ของจีดีพี และหากกู้จนครบวงเงินแล้ว สามารถพิจารณาขยายเพิ่มได้ แต่ต้องขึ้นอยู่กับสถานการณ์ในขณะนั้นด้วย โดยยืนยันว่ายังมีช่องว่างที่สามารถกู้ได้อีก 3.5 แสนล้านบาท ภายใต้เพดานหนี้สาธารณะที่ 70% ของจีดีพี

หลังจากนี้จะต้องนำเรื่องเข้าสู่การหารือของที่ประชุมคณะกรรมการหนี้สาธารณะ เพื่อบรรจุในแผนการก่อหนี้ และทำเรื่องเสนอเข้าที่ประชุม ครม. หากผ่านความเห็นชอบ สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ (สบน.) ก็จะเริ่มกระบวนการในการจัดหาแหล่งเงินกู้ที่เหมาะสมให้กับกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงทันที

สำหรับโครงการไทยช่วยไทยพลัส ในส่วนของคนละครึ่งพลัสนั้น ปลัดกระทรวงการคลังยืนยันว่า  จะเริ่มใช้คนละครึ่งพลัสได้เร็วที่สุดภายในเดือน พ.ค.2569 ซึ่งคาดว่าจะเปิดให้มีการลงทะเบียนใหม่ทั้งหมดได้ภายในช่วงปลายเดือน เม.ย.นี้ ยกเว้นกลุ่มบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ อย่างไรก็ดี ในส่วนของมาตรการเพิ่มวงเงินในบัตรสวัสดิการแห่งรัฐอีก 100 บาทต่อเดือน รวมเป็น 400 บาทต่อเดือน เพื่อช่วยค่าครองชีพจากผลกระทบราคาน้ำมันแพงนั้น ซึ่งขณะนี้ได้สิ้นสภาพไปแล้ว ดังนั้นหลังจากนี้จะทบทวนใหม่ว่า 100 บาทนั้นน้อยเกินไปหรือไม่ ซึ่งจะต้องดูรวมกับงบประมาณที่มี แต่ยืนยันว่าเม็ดเงินจะไม่น้อยกว่าเดิมอย่างแน่นอน และหลังจากนั้นจะเร่งเสนอให้ ครม.พิจารณาทันที

จี้นายกฯ หาตัวไอ้โม่ง

วันเดียวกัน ที่ศูนย์รับเรื่องราวร้องทุกข์ ทำเนียบรัฐบาล นพ.ตุลย์ สิทธิสมวงศ์ นักเคลื่อนไหวทางการเมือง และอาจารย์ประจำคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี เพื่อขอให้มีการตรวจสอบการกักตุนน้ำมัน และหาผู้กระทำความผิดมาลงโทษ รวมถึงเสนอมาตรการการแก้ไขปัญหาราคาน้ำมันและราคาสินค้า โดยมีที่ปรึกษาสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีเป็นตัวแทนมารับหนังสือ

โดย นพ.ตุลย์กล่าวว่า เมื่อวันที่ 19 มี.ค. หลังจากนายกฯ ประชุม ศบก. และให้สัมภาษณ์ว่าไม่มีไอ้โม่งกักตุนน้ำมัน การขาดแคลนน้ำมันเกิดจากการที่ประชาชนมีความกังวลแล้วแห่ไปเติมจนน้ำมันหมดเอง ซึ่งเป็นเหตุผลเดียวที่ตนไม่อาจไว้วางใจนายกฯ ได้ การที่นายกฯ ออกมาบอกว่าไม่มีการกักตุนน้ำมันโดยไม่ได้ตรวจสอบว่าปั๊มน้ำมันต่างๆ ไม่ได้รับโควตาตามปกติ จากที่ได้น้ำมันปั๊มละ 10,000-12,000 ลิตรต่อวัน เหลือแค่ 3,000-6,000 ลิตรต่อปั๊ม ทำให้เป็นเหตุผลที่ชาวบ้านไม่ได้รับน้ำมันใช้ แต่อีกมุมหนึ่งโรงกลั่นแจ้งนายกฯ บอกกลั่นเต็มที่ไม่ขาดแคลน ดังนั้น ระหว่างทางจึงมองว่ามีการกักตุนน้ำมันอย่างแน่นอน

"จึงขอให้มีการตรวจสอบย้อนหลังว่า ตั้งแต่ 28 ก.พ. ตั้งแต่มีสงคราม สหรัฐ อิสราเอล อิหร่าน ราคาเพิ่มขึ้น แต่ที่รับไม่ได้ เพราะมีการกักตุนน้ำมันแล้วชาวบ้านเดือดร้อน เพราะหลักฐานที่สำคัญที่สุดคือ หลังจากขึ้นราคา 6 บาท ทุกปั๊มมีน้ำมันเติมทันที แสดงว่ามีผู้กักตุนน้ำมันทำกำไร 6 บาททันที"

นพ.ตุลย์ระบุว่า ขอให้ตรวจสอบปริมาณน้ำมันทุกขั้นตอนตั้งแต่โรงกลั่น ปั๊ม และจ๊อบเบอร์ ป้องกันการกักตุน สั่งให้มีการส่งน้ำมันถึงทุกปั๊มตามโควตาเดิมก่อนสงคราม ประชาชนจะได้มีน้ำมันใช้ไม่ขาดแคลน และเป็นการป้องกันการกักตุนไปในตัว เพราะราคาขึ้นยอมรับได้ แต่การขาดแคลนขึ้นอยู่กับการบริหารจัดการของรัฐบาล เมื่อมีรัฐบาลใหม่แล้วต้องตั้ง ศบก.ใหม่ จึงขอเรียกร้องให้นายกฯ คำนึงถึงการขัดกันของผลประโยชน์ หรือ Conflict of interest ซึ่งใครที่มาทำหน้าที่ ผอ.ศบก. ต้องไม่มีเรื่องนี้ เพราะนายพิพัฒน์ รัชกิจประการ รองนายกฯ และ รมว.คมนาคม มีเรื่องนี้อยู่

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า นพ.ตุลย์ยังปราศรัยสั้นๆ โดยพูดถึงรัฐบาลว่า หลังจากได้รับการโปรดเกล้าฯ แล้ว และมีการเปลี่ยน รมว.พลังงาน หวังว่านายเอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รมว.พลังงานคนใหม่ จะมานั่งประธานคณะกรรมการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง (กบน.) แล้วหาทางช่วยเหลือประชาชน ตนมองว่าตอนนี้นโยบายคนละครึ่งพลัสก็คงไม่พอ แต่ควรเริ่มจากไม่ให้ราคาสินค้าสูงเกินไปก่อน เพราะค่าขนส่งแพงขึ้น.