'สาทิตย์' ปูดปมแก้กฎหมาย สสส. นักการเมืองขอเงินพันล้านไม่สำเร็จ

สภาฯ ถกรายงาน สสส. 'สาทิตย์' เปิดปมข่าวลือนักการเมืองระดับสูงฝ่ายรัฐบาลและกระทรวงสาธารณสุขขอเงินรวมกว่า 1,000 ล้านบาท แต่ไม่ได้ตามต้องการ จึงถูกตั้งข้อสงสัยว่าเป็นเหตุผลักดันแก้กฎหมายหรือไม่ ด้าน 'ศุภชัย' กางตัวเลข 12 ปี สสส. มีรายได้กว่า 4.7 หมื่นล้านบาท จี้เปิดข้อมูลการใช้จ่ายและตรวจสอบผลประโยชน์ทับซ้อน

12 พฤศจิกายน 2569 - ที่รัฐสภา ในการประชุมสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งมีนายเลิศศักดิ์ พัฒนชัยกุล รองประธานสภาผู้แทนราษฎรคนที่ 2 ทำหน้าที่ประธานการประชุม มีการพิจารณาวาระรับทราบรายงานประจำปี 2567 และ 2568 ของกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า การอภิปรายของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรมีทั้งข้อเสนอให้ปรับปรุงการบริหารงบประมาณของ สสส. ซึ่งได้รับเงินจากภาษีสุราและยาสูบ ให้มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ รวมถึงประเด็นการแก้ไขกฎหมายจัดตั้ง สสส. โดยมีความเห็นแตกต่างกันเกี่ยวกับการนำเงินกองทุนเข้าสู่ระบบงบประมาณแผ่นดิน และการรักษาความเป็นอิสระในการดำเนินงาน

นายศุภชัย ใจสมุทร สส.บัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย อภิปรายถึงข้อเสนอแก้ไขกฎหมายเพื่อปรับแหล่งที่มาของเงินกองทุน สสส. จากภาษีสุราและยาสูบ หรือที่เรียกว่าภาษีบาป มาเป็นงบประมาณแผ่นดินว่า ตนไม่ได้มีเจตนาทำลาย สสส. ไม่ได้ปฏิเสธความสำคัญของการสร้างเสริมสุขภาพ และไม่ได้ต่อต้านองค์กรภาคประชาสังคม

แต่ต้องการให้รัฐสภาพิจารณาว่า องค์กรของรัฐที่ได้รับเงินจากภาษีหลายพันล้านบาทโดยไม่ผ่านกระบวนการงบประมาณปกติ ควรมีกลไกกำกับดูแลอย่างไรให้สอดคล้องกับกฎหมายวินัยการเงินการคลัง

นายศุภชัยกล่าวว่า ตามกฎหมาย สสส. ได้รับเงินบำรุงจากภาษีสุราและยาสูบ โดยมีงานวิจัยศึกษารายได้ของ สสส. ระหว่างปี 2553–2564 พบว่ามีรายได้เงินบำรุงเฉลี่ยปีละ 131 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือประมาณ 3,930 ล้านบาท คิดเป็นรายได้รวมตลอด 12 ปี ประมาณ 47,160 ล้านบาท

"เงินมหาศาลนี้ถูกใช้โครงการใด ใครเป็นผู้ได้รับเงิน ประชาชนได้ประโยชน์ และตรวจสอบได้มากน้อยแค่ไหน รัฐสภาควรได้รับข้อมูลรายรับ-รายจ่ายจริงแต่ละปีอย่างครบถ้วน ต้องแยกเงินที่ได้รับ และอนุมัติทำโครงการ และเบิกจ่ายจริง"

นายศุภชัยกล่าวว่า กฎหมายวินัยการเงินการคลังได้วางหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีเพื่อวัตถุประสงค์เฉพาะ แม้จะมีบทเฉพาะกาลรองรับการดำเนินการที่เกิดขึ้นก่อนกฎหมายฉบับดังกล่าว แต่ควรพิจารณาว่าถึงเวลาทบทวนกฎหมายจัดตั้งกองทุนและระบบจัดเก็บเงินบำรุงโดยตรงแล้วหรือไม่

ทั้งนี้ ตนไม่ได้กล่าวว่า สสส. ดำเนินการผิดกฎหมาย แต่เห็นว่าหากไม่ปรับเข้าสู่ระบบงบประมาณแผ่นดิน ก็จำเป็นต้องมีกลไกตรวจสอบการใช้เงินสาธารณะที่มีประสิทธิภาพ

นายศุภชัยอภิปรายต่อว่า รูปแบบการทำงานของ สสส. ส่วนใหญ่เป็นการสนับสนุนงบประมาณให้หน่วยงานภายนอก ทั้งมูลนิธิ สมาคม สถาบันการศึกษา และภาคีเครือข่ายต่างๆ จึงควรตรวจสอบว่าการจัดสรรเงินมีความโปร่งใส ถูกต้อง และคุ้มค่าหรือไม่ ไม่ใช่ให้รัฐสภารับทราบเพียงรายงานประจำปีเท่านั้น

โดยตั้งคำถามว่า ตลอด 10 ปีที่ผ่านมา มีองค์กรใดได้รับเงินสนับสนุนจาก สสส. บ้าง แต่ละองค์กรได้รับเงินรวมเท่าใด มีองค์กรใดได้รับงบประมาณต่อเนื่องหลายปี และใช้หลักเกณฑ์ใดในการต่ออายุโครงการ

นอกจากนี้ ยังต้องตรวจสอบว่ากระบวนการอนุมัติงบประมาณมีมาตรการป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อนอย่างไร รวมถึงมีการตรวจสอบความเกี่ยวข้องระหว่างกรรมการกับองค์กรที่ได้รับเงินสนับสนุนหรือไม่

ขณะที่นายสาทิตย์ วงศ์หนองเตย สส.บัญชีรายชื่อ รองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ อภิปรายว่า ตนไม่เห็นด้วยกับการแก้ไขกฎหมาย สสส. เพื่อนำเงินกองทุนเข้าสู่ระบบงบประมาณแผ่นดิน เพราะอาจทำให้การดำเนินงานตกอยู่ภายใต้การควบคุมของฝ่ายการเมือง

หากรัฐบาลใดไม่เห็นด้วยกับแนวทางการทำงานของ สสส. ก็อาจปรับลดหรือไม่จัดสรรงบประมาณ ส่งผลให้การดำเนินงานขาดความมั่นคงและความต่อเนื่อง

นายสาทิตย์กล่าวว่า ขณะนี้มีข่าวลือเกี่ยวกับสาเหตุที่มีความพยายามเสนอแก้ไขกฎหมาย สสส. โดยเกี่ยวข้องกับการขอรับงบประมาณจากผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองระดับสูงในรัฐบาล จึงต้องการให้ผู้บริหาร สสส. ชี้แจงข้อเท็จจริง

"มีการของบหลาย 100 ล้านบาท ไม่ใช่ของบให้จังหวัดที่ตัวเองอยู่ แต่ขอให้จังหวัดของคนในครอบครัวตัวเองที่เป็นผู้นำองค์กรปกครองท้องถิ่นอีกจังหวัดหนึ่ง แล้ว สสส.ตอบกลับว่ามีหลักเกณฑ์พิจารณา เพราะมีหลายเครือข่ายที่เขาขอมา จึงทำให้นักการเมืองที่เป็นผู้ดำรงตำแหน่งระดับสูงในรัฐบาลไม่พอใจอย่างมาก"

นายสาทิตย์กล่าวต่อว่า ยังได้รับข้อมูลกล่าวอ้างว่าที่ปรึกษาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองระดับสูงรายดังกล่าวได้ขอรับงบประมาณจาก สสส. อีกหลายร้อยล้านบาท เพื่อดำเนินโครงการในบางจังหวัด

นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลว่ากระทรวงสาธารณสุขขอรับงบประมาณจาก สสส. มากกว่า 800 ล้านบาท ทำให้ยอดเงินที่มีการกล่าวถึงรวมกันอยู่ในระดับกว่า 1,000 ล้านบาท

"นอกจากนั้นกระทรวงสาธารณสุข ทราบว่ามีของบจากสสส.เป็นเงินกว่า 800 ล้านบาท รวมแล้วพันล้านนบาทจริงหรือไม่ สสส. กล้าตอบหรือไม่ เพราะลือกันมากว่าเหตุที่ฝ่ายการเมืองขอเงินไม่ได้ทันที ไม่ถูกใจ จึงพยายามแก้ไขกฎหมายเพื่อเล่นงาน สสส. ผมไม่ทราบจริงเทร็จ" นายสาทิตย์กล่าว

นายสาทิตย์ย้ำว่า เรื่องดังกล่าวยังเป็นเพียงข้อมูลและข่าวลือที่ต้องตรวจสอบข้อเท็จจริง โดยขอให้ผู้บริหาร สสส. ออกมาชี้แจงว่าเคยมีการร้องขอเงินตามที่กล่าวอ้างจริงหรือไม่ และมีความเกี่ยวข้องกับความพยายามแก้ไขกฎหมายหรือไม่

นายสาทิตย์กล่าวอีกว่า หากนำงบประมาณของ สสส. ไปอยู่ภายใต้การควบคุมของฝ่ายการเมือง อาจเกิดปัญหาการแทรกแซงการจัดสรรงบประมาณลงพื้นที่ของนักการเมือง และตั้งคำถามว่าจะสามารถรับประกันความเป็นธรรม ความโปร่งใส และป้องกันการรั่วไหลของงบประมาณได้เพียงใด

อย่างไรก็ตาม นายสาทิตย์เห็นว่า สสส. เองก็จำเป็นต้องปรับปรุงแนวทางบริหารจัดการให้โปร่งใสและตรวจสอบได้เช่นกัน โดยต้องรักษาความเป็นอิสระและการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคมตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย

พร้อมเรียกร้องให้สังคมติดตามประเด็นดังกล่าว และขอให้ผู้บริหาร สสส. ชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับข่าวลือเรื่องการขอรับงบประมาณจากฝ่ายการเมือง หากไม่สามารถตอบได้ในที่ประชุมครั้งนี้ ก็ควรชี้แจงในภายหลัง เพื่อให้เกิดความชัดเจนต่อสาธารณชน.