ดร.ณัฏฐ์ ชี้ชัดนิยาม ผู้สมัคร อบต. ต้องนับตั้งแต่ ‘เสนอตัว’ ไม่ใช่วันได้สมัครต่อ กกต.

“ดร.ณัฏฐ์ วงศ์เนียม” ผ่าปมกฎหมายเลือกตั้งท้องถิ่น หลังนักการเมือง อบต.ฮือฮาแจกของช่วยน้ำท่วมหาดใหญ่ ระบุชัด สถานะ ผู้สมัคร เริ่มต้นตั้งแต่วันที่ประกาศตัวลงสนาม ไม่ใช่วันที่ยื่นใบสมัครต่อ กกต. พร้อมเตือนผิดกฎเหล็กหาเสียงล่วงหน้า โทษหนักถึงจำคุก 1–10 ปี และตัดสิทธิเลือกตั้ง 20 ปี

29 พฤศจิกายน 2568 - สืบเนื่องข้อถกเถียงความเห็นต่าง ระหว่างนายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต.และ ผศ.ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ปมท้องถิ่น อบต.แจกของน้ำท่วมอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา นั้น ทำให้นักการเมืองท้องถิ่น ผู้เสนอตัวเป็นว่าที่ ผู้สมัคร นายก อบต.และสมาชิก อบต.ที่จะหมดวาระ สับสนว่า จะเชื่อความเห็นของบุคคลใดกันแน่

ล่าสุด “ดร.ณัฏฐ์” หรือ ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน ได้ให้ความเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะและกล่าวว่า ปมแจกของน้ำท่วมหาดใหญ่ทำให้เกิดข้อโต้แย้ง ระหว่าง นายแสวง บุญมี เลขาธิการ กกต. บอกว่า ท้องถิ่น อบต.แจกของน้ำท่วม เป็นความผิด ส่วน ผศ.ดร.ปริญญาฯ บอกว่า ท้องถิ่น อบต.สามารถทำได้ เพราะยังไม่ได้เป็นผู้สมัคร เพราะสถานะผู้สมัคร นับแต่วันยื่นใบสมัคร ทำให้นักการเมืองท้องถิ่น ผู้เสนอตัวเป็นว่าที่ผู้สมัคร นายก อบต.หรือ ว่าที่ ส.อบต. สับสนว่า คำว่า ผู้สมัคร นับแต่เมื่อใด ถึงจะไม่กระทำผิดกฎหมายเลือกตั้ง เพราะมีอัตราโทษรุนแรง

พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2562 ได้กำหนดกฎเกณฑ์ในการหาเสียงล่วงหน้าและข้อห้ามไว้ใน มาตรา 64(1) (2) ,65 โดย กกต.ได้ออกระเบียบ กกต.ว่าด้วยวิธีการหาเสียงและลักษณะต้องห้ามในการหาเสียงเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2563 ไว้ในข้อ 6

เหตุที่เป็นเช่นนี้ เพราะการกำหนดเวลาหาเสียงล่วงหน้าก่อนครบกำหนดวาระ เพื่อป้องกันเอารัดเอาเปรียบระหว่างผู้บริหารชุดปัจจุบันและผู้เสนอตัวเป็นผู้สมัครในการลงสมัครแข่งขัน

ภาษาชาวบ้าน คือ ให้ผู้เสนอตัวเป็นผู้สมัครหาเสียงล่วงหน้าได้เสมอภาค แต่ห้ามแจกเงิน ทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใด ก่อนสมัครและหลังสมัคร ไม่สามารถกระทำได้ เพราะมีบทลงโทษและนำค่าใช้จ่ายของผู้สมัครไปนับรวมกับค่าใช้จ่ายในการหาเสียงทั้งหมด

แต่ปัญหาข้อถกเถียง อาจทำให้ประชาชนสับสนว่า คำว่า “ผู้สมัคร” จะนับแต่สมาชิกภาพความเป็นผู้สมัครนับแต่เมื่อใด หากยึดบทนิยาม มาตรา 4 แห่ง พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น พ.ศ.2562 เขียนไว้ว่า “ผู้สมัครรับเลือกตั้ง”เป็นสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น    

สถานะของคำว่า “ผู้สมัครรับเลือกตั้ง” ไม่ได้เขียนไว้ชัดเจนว่า นับแต่วันที่สมัครรับเลือกตั้งหรือไม่

หากพิจารณาถึงเจตนารมณ์ตามมาตรา 64(1) เปิดโอกาสให้ผู้เสนอตัวเป็นผู้สมัครในการหาเสียงและต้องนำค่าใช้จ่ายในการหาเสียงมานับรวม

ย่อมแสดงว่า เจตนารมณ์กฎหมายท้องถิ่นให้นับแต่วันที่เสนอตัวเป็นผู้สมัครรับเลือกตั้ง มิใช่วันที่สมัครรับเลือกตั้ง

การอธิบายของ ผศ.ดร.ปริญญา ฯที่ให้ถือผู้สมัครนับแต่วันที่ได้สมัคร

ภาษาชาวบ้าน คือ ยังไม่เป็นผู้สมัคร ยังไม่ผิด หากแจกของน้ำท่วม จึงเป็นการอธิบายที่เด็ก ป.1 ก็ตอบได้

ดร.ณัฏฐ์ ระบุว่าหากอธิบาย แบบนายแสวง เลขาธิการ กกต. ตอบแบบสั้น ไม่ขยายความ ประชาชนย่อมสับสน เพราะมีทั้งหลักและข้อยกเว้น หากเป็นแจกเพื่อช่วยเหลือเพื่อนมนุษย์ อันเกิดจากภัยธรรมชาติ หรือภัยพิบัติสาธารณะอย่างร้ายแรง มิใช่แจกทรัพย์สินเพื่อคะแนนนิยมทางการเมือง เป็นข้อยกเว้น มาตรา 65 วรรคสอง สามารถกระทำได้เช่นกัน  

กฎเหล็กในการหาเสียงล่วงหน้าสำหรับผู้สมัครนักการเมืองท้องถิ่น จ้องสร้างคะแนนนิยมในภาวะพี่น้องประชาชนตกทุกข์ยาก เอารัดเอาเปรียบ เป็นนาทีชีวิต เป็นการช่วยเพื่อหวังผลประโยชน์ทางการเมือง ย่อมมีบทลงโทษ ตามมาตรา 126 ระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสิบปีหรือปรับตั้งแต่สองหมื่นบาทถึงสองแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งของผู้นั้นมีกำหนดยี่สิบปี.