Design Hero 2025 ปั้นนักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่ พลังสร้างสรรค์สู้ภัยบุหรี่ไฟฟ้าเพื่ออนาคตเยาวชน

ในวันที่บุหรี่ไฟฟ้ากำลังกลายเป็นภัยเงียบที่แทรกซึมเข้าสู่ชีวิตเด็กและเยาวชนไทยอย่างรวดเร็ว การสร้างความรู้และภูมิคุ้มกันทางความคิดให้คนรุ่นใหม่จึงเป็นภารกิจสำคัญที่ต้องอาศัยพลังจากทุกภาคส่วน โดยเฉพาะการเปิดพื้นที่ให้เยาวชนได้มีบทบาทเป็นผู้สื่อสารและส่งต่อความตระหนักรู้สู่สังคม

แนวคิดดังกล่าวได้ถูกถ่ายทอดผ่านโครงการ “Design Hero 2025” ซึ่งสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ และสำนักสร้างเสริมระบบสื่อและสุขภาวะทางปัญญา (สำนัก 11) ร่วมกันผลักดันขึ้น เพื่อสร้าง “นักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่” ให้ใช้พลังแห่งความคิดสร้างสรรค์ ศิลปะ และสื่อร่วมสมัย เป็นเครื่องมือขับเคลื่อนสังคมให้ตระหนักรู้ถึงอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้า

ภายใต้สัปดาห์วันงดสูบบุหรี่โลก ประจำปี 2569 สสส.ได้จัดนิทรรศการ “Design Hero : Innovator x บุหรี่ไฟฟ้า” ณ อาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ เพื่อนำเสนอผลงานสื่อสร้างสรรค์จากเยาวชน 16 ทีมทั่วประเทศ ที่ร่วมกันออกแบบและพัฒนาสื่อรณรงค์ในหัวข้อ “SAY NO TO E-CIGARETTES!” หรือ “บอกไม่เอาบุหรี่ไฟฟ้า”

นิทรรศการครั้งนี้ไม่ได้เป็นเพียงเวทีแสดงผลงาน แต่เป็นภาพสะท้อนของพลังคนรุ่นใหม่ที่พร้อมลุกขึ้นมารับบทบาทเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ผ่านการสื่อสารที่เข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งเป็นเยาวชนด้วยกันเอง

ปัจจุบันสถานการณ์บุหรี่ไฟฟ้าในประเทศไทยยังคงน่าเป็นห่วงอย่างยิ่ง แม้จะมีกฎหมายห้ามนำเข้า ห้ามจำหน่าย และห้ามโฆษณาอย่างชัดเจน แต่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้ยังคงเข้าถึงเด็กและเยาวชนได้ง่าย โดยเฉพาะผ่านช่องทางออนไลน์และสื่อสังคมดิจิทัล

ข้อมูลจากการสำรวจสถานการณ์การสูบบุหรี่ของประชากรไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป โดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่า จำนวนผู้สูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นจาก 78,742 คน ในปี 2564 เป็นกว่า 900,000 คน ในปี 2567 หรือเพิ่มขึ้นมากกว่า 11 เท่า ภายในเวลาเพียง 3 ปี ขณะที่กลุ่มผู้ใช้หน้าใหม่ส่วนใหญ่เป็นเยาวชนอายุระหว่าง 15-24 ปี

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า บุหรี่ไฟฟ้าไม่ได้เป็นเพียงปัญหาสุขภาพ แต่กำลังกลายเป็นความท้าทายสำคัญต่ออนาคตของประเทศ เพราะผู้ที่ได้รับผลกระทบส่วนใหญ่คือคนรุ่นใหม่ที่กำลังเติบโตและเป็นกำลังสำคัญของสังคม

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า กลุ่มผู้ผลิตบุหรี่ไฟฟ้าใช้กลยุทธ์ทางการตลาดและสื่อออนไลน์สร้างภาพลักษณ์ว่าการสูบบุหรี่ไฟฟ้าเป็นเรื่องทันสมัย ดูดี และปลอดภัย ทั้งที่ในความเป็นจริง บุหรี่ไฟฟ้ามีผลกระทบต่อระบบสมอง ระบบทางเดินหายใจ และทำให้เกิดการเสพติดสารนิโคตินในระยะยาว

นอกจากนี้ยังมีการพัฒนารูปแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เพื่อดึงดูดเยาวชน ไม่ว่าจะเป็นทอยพอตที่มีรูปลักษณ์คล้ายของเล่น ตุ๊กตา หรือการ์ตูนยอดนิยม พอตจมูกที่เลียนแบบยาดม รวมถึงผลิตภัณฑ์นิโคตินรูปแบบต่างๆ ที่ถูกออกแบบให้ใช้งานง่ายและยากต่อการสังเกต

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้การสร้างภูมิคุ้มกันทางปัญญาแก่เยาวชนเป็นเรื่องเร่งด่วน และเป็นที่มาของการพัฒนาโครงการ Design Hero 2025 ซึ่งมุ่งเน้นการใช้กระบวนการเรียนรู้ผ่านการสร้างสรรค์สื่อ เพื่อให้เยาวชนสามารถเรียนรู้ เข้าใจ และถ่ายทอดประเด็นสุขภาวะสู่สังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

จุดเด่นของโครงการคือการเปลี่ยนบทบาทของเด็กและเยาวชนจาก “ผู้รับสาร” ให้กลายเป็น “ผู้สร้างสาร” ที่สามารถออกแบบการสื่อสารด้วยมุมมองและภาษาของคนรุ่นเดียวกัน ซึ่งมีพลังในการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้มากกว่าการรณรงค์แบบเดิม

ตลอดกระบวนการดำเนินงาน เยาวชนจาก 16 โรงเรียนทั่วประเทศได้เข้าร่วมเวิร์กช็อป เรียนรู้การวิเคราะห์ปัญหา การออกแบบสื่อ การเล่าเรื่อง และการใช้เทคโนโลยีสร้างสรรค์ เพื่อพัฒนาผลงานรณรงค์ที่สามารถสื่อสารประเด็นบุหรี่ไฟฟ้าได้อย่างน่าสนใจและร่วมสมัย

ผลงานที่เกิดขึ้นครอบคลุมสื่อหลากหลายรูปแบบ ทั้งงานศิลปะการแสดง กราฟิกดีไซน์ วิดีโอคอนเทนต์ และงานศิลปะสร้างสรรค์ ซึ่งล้วนสะท้อนมุมมองของเยาวชนต่อผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้าที่มีต่อสุขภาพ ชีวิต และอนาคต

หนึ่งในผลงานที่ได้รับความสนใจ คือ “Swallow” จากทีม Myocardium โรงเรียนสตรีวิทยา กรุงเทพมหานคร ที่นำเสนอเรื่องราวผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้าผ่านศิลปะการแสดงอย่างลึกซึ้ง ขณะที่ผลงาน “Decaying Lungs” จากทีม Phase X โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย จังหวัดเชียงใหม่ ถ่ายทอดภาพความเสื่อมถอยของปอดจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้าผ่านงานศิลปะสร้างสรรค์

นอกจากนี้ยังมีการพัฒนานวัตกรรมการเรียนรู้ในรูปแบบเกมเพื่อสร้างความเข้าใจแก่เยาวชน อาทิ บอร์ดเกม “Buri” จากทีมมะม่วงซอยจ๊ะจ๊ะ โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติฯ จังหวัดปทุมธานี ที่นำเสนอความรู้เรื่องบุหรี่ไฟฟ้าและผลกระทบต่อสุขภาพผ่านกิจกรรมการเล่นที่สนุกและเข้าถึงง่าย

ขณะที่ทีมจากโรงเรียนระยองวิทยา ได้พัฒนา “Rayong Virtual Run” เกมเสมือนจริงที่เชื่อมโยงการออกกำลังกายกับการเรียนรู้เรื่องพิษภัยบุหรี่ไฟฟ้า โดยใช้สถานที่ท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดระยองเป็นฉากในการดำเนินกิจกรรม

ดร.ดนัย หวังบุญชัย ผู้จัดการแผนงานสื่อศิลปวัฒนธรรมสร้างเสริมสุขภาพ สสส. กล่าวว่า ผลงานทั้ง 16 ชิ้นถือเป็นตัวอย่างของนวัตกรรมการสื่อสารสุขภาวะที่เกิดจากพลังความคิดสร้างสรรค์ของเยาวชน ซึ่งไม่เพียงช่วยสร้างความตระหนักรู้เรื่องบุหรี่ไฟฟ้า แต่ยังเป็นการวางรากฐานระบบนิเวศสื่อสุขภาวะที่ปลอดภัยและยั่งยืนในอนาคต

หัวใจสำคัญของ Design Hero 2025 จึงไม่ได้อยู่ที่จำนวนผลงานหรือรางวัลที่ได้รับ แต่อยู่ที่การสร้างคนรุ่นใหม่ให้มีทักษะการคิด วิเคราะห์ และสื่อสารประเด็นสาธารณะอย่างสร้างสรรค์ สามารถใช้พลังของสื่อเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนสังคมไปในทิศทางที่ดีขึ้น

ท่ามกลางความท้าทายจากบุหรี่ไฟฟ้าที่กำลังแพร่ระบาดในกลุ่มเด็กและเยาวชน การมีนักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่ที่เข้าใจปัญหาและสามารถส่งต่อความรู้สู่คนรอบข้างได้ จึงเป็นอีกหนึ่งกลไกสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันให้สังคมไทย

Design Hero 2025 จึงเป็นมากกว่าโครงการประกวดสื่อสร้างสรรค์ แต่คือเวทีแห่งการเรียนรู้ที่เปิดโอกาสให้เยาวชนได้ค้นพบศักยภาพของตนเอง พร้อมก้าวขึ้นมาเป็นพลังสำคัญในการปกป้องสุขภาวะของสังคม และร่วมสร้างอนาคตที่ปลอดภัยจากภัยบุหรี่ไฟฟ้าอย่างยั่งยืน

เมื่อคนรุ่นใหม่ได้รับโอกาสในการคิด สร้างสรรค์ และลงมือทำ พวกเขาไม่เพียงเป็นผู้รับผลกระทบจากปัญหา แต่สามารถกลายเป็น “ฮีโร่” ที่ลุกขึ้นมาสื่อสารความจริง สร้างแรงบันดาลใจ และจุดประกายการเปลี่ยนแปลงให้เกิดขึ้นในสังคมได้อย่างแท้จริง สมดังเจตนารมณ์ของโครงการ Design Hero 2025 ที่มุ่งสร้างนักสื่อสารสุขภาวะรุ่นใหม่ เพื่อร่วมกันดูแลอนาคตของประเทศต่อไป.