“ทุนชุมชน” เกราะคุ้มกันทุกวิกฤต 4 ชุมชนต้นแบบในเวที SDX 2026 บูธ 11

เสวนา “ทุนชุมชน สร้างสัมมาชีพ สู้ทุกวิกฤต” ณ บูธ พอช. ในงาน Social Development Expo 2026 ถอดบทเรียน 4 ชุมชนต้นแบบ ได้แก่ กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบึงสามัคคี สหกรณ์เคหสถานปทุมธานีโมเดล สหกรณ์เคหสถานคลองลัดภาชี และสหกรณ์เคหสถานอินทร์อุดมพัฒนา เผยพลัง “ทุนชุมชน” เงินก้อนเล็กที่สร้างเกราะป้องกันภัยพิบัติ โควิด-19 และหนี้นอกระบบ พร้อมกิจกรรมเวิร์กช็อปภูมิปัญญาท้องถิ่น

เมืองทองธานี/  22 สิงหาคม 69 — ท่ามกลางวิกฤตการณ์ต่างๆ ที่เคยเขย่าชีวิตคนไทย ไม่ว่าจะเป็นอุทกภัย การแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ปัญหาหนี้นอกระบบ หรือราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้น มีหลายชุมชนที่ทำหน้าที่เป็นที่พึ่งพาให้แก่คนรอบข้างได้อย่างเข้มแข็ง เคล็ดลับความสำเร็จของพวกเขาคือสิ่งที่เรียกว่า "ทุนชุมชน" ซึ่งเกิดจากเงินก้อนเล็กๆ ที่ชาวบ้านร่วมกันสะสม แต่มันกลับมีพลังมากพอที่จะสร้างสัมมาชีพ ค้ำจุนชีวิตคนทั้งตำบล และพลิกวิกฤตให้กลายเป็นโอกาส  เรื่องราวเหล่านี้ได้รับการบอกเล่าผ่านเวทีเสวนาในหัวข้อ "ทุนชุมชน สร้างสัมมาชีพ สู้ทุกวิกฤต" โดยมี นางเสาวลักษณ์ ปรปักษ์พ่าย ผู้อำนวยการสำนักพัฒนาองค์ความรู้และสื่อสารองค์กร เป็นผู้ดำเนินรายการ ณ บูธ 11 สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. อาคารชาเลนเจอร์ 2 ศูนย์แสดงสินค้าและการประชุมอิมแพ็ค เมืองทองธานี

เมื่อ "ทุนของชาวบ้าน" แก้หนี้นอกระบบและสร้างความมั่นคงได้จริง

นายวิรุฬห์ ศิริพันธ์ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลบึงสามัคคี และประธานกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลบึงสามัคคี จังหวัดกำแพงเพชร ได้บอกเล่าถึงจุดเริ่มต้นของกองทุนซึ่งก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 จากสมาชิกร้อยกว่าคน จนกระทั่งเติบโตเป็นกว่า 2,800 คนในปัจจุบัน มีทุนหมุนเวียนราว 3 ล้านบาท และหากรวมทรัพย์สินอื่นๆ แล้วจะมีมูลค่าสูงถึงกว่า 10 ล้านบาท เป้าหมายสำคัญเริ่มจากการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบที่รุมเร้าชาวบ้าน ด้วยการปล่อยกู้ในอัตราดอกเบี้ยต่ำเพียง 1 บาท เพื่อดึงคนออกจากวงจรหนี้ดอกเบี้ยโหด ก่อนจะต่อยอดไปสู่กิจการเพื่อชุมชนมากมาย เช่น โรงน้ำดื่ม ปั๊มน้ำมันชุมชนที่ตรึงราคาขายไว้ที่ 38 บาทมาตลอด 3 ปีแม้เผชิญวิกฤตราคาน้ำมันโลก กลุ่มข้าว และสวัสดิการอีกกว่า 9 รายการ ตั้งแต่ทุนการศึกษา บำนาญผู้สูงอายุ ไปจนถึงเงินช่วยงานแต่งงาน ซึ่งทำหน้าที่ไม่ต่างจากประกันชีวิตของคนทั้งตำบล ในช่วงวิกฤตโควิด-19 และอุทกภัย กองทุนแห่งนี้ยังกลายเป็นเสาหลักในการกระจายข้าวสารและน้ำดื่มช่วยเหลือชาวบ้านได้ทันท่วงที พร้อมทั้งยึดมั่นในคติประจำใจว่า "ขาดทุนคือกำไร" และ "เรือล่มในหนอง ทองจะไปไหน"  ระบบบริหารจัดการที่โปร่งใสและความซื่อสัตย์ของคณะกรรมการคือหัวใจสำคัญ

จากป่ารกร้างสู่บ้านมั่นคงและการพัฒนาคุณภาพชีวิตรอบด้าน

นางสาวลักคณา อยู่เปรม ผู้จัดการสหกรณ์เคหสถานปทุมธานีโมเดล จำกัด ได้ถ่ายทอดเส้นทางการสร้างบ้านมั่นคงให้แก่พี่น้อง 16 ชุมชน ซึ่งไม่ได้หยุดอยู่เพียงแค่การมีที่อยู่อาศัยเท่านั้น แต่ยังต่อยอดสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตรอบด้าน เช่น การทำโรงเห็ดส่งขายผ่านแบรนด์ "ป.ปั้นสยาม" ในร้านกาแฟอเมซอน การปลูกต้นไม้ใหญ่ด้วยทุนสนับสนุนจากสถาบันเอเชียและมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เพื่อฟื้นฟูสิ่งแวดล้อม การปลูกผักปลอดสารเคมีทุกอาคาร รวมถึงความร่วมมือกับโครงการ SOS ของเครือ CP ในการรับอาหารส่วนเกินมาแบ่งปันสมาชิก กว่าจะสร้างบ้านสำเร็จต้องผ่านอุปสรรคในการถางป่าบนที่ดินเอกชนรายใหญ่ และเมื่อสร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2562 โรคโควิด-19 ก็แพร่ระบาดทันที สหกรณ์ต้องขอความช่วยเหลือจากวัดพระธรรมกายกว่า 200 ชิ้นโดยอาศัยเครือข่ายของ พอช. จนผ่านพ้นวิกฤตมาได้ ปัจจุบันยังต้องรับมือกับปัญหาน้ำท่วมขังรอบพื้นที่จนต้องเจรจาทำ MOU ขอดินถมกว่า 10 ล้านบาท โดยมีบทเรียนสำคัญคือความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และการใช้เทคโนโลยีเผยแพร่ข้อมูลให้สมาชิกรับทราบ

Zero Waste และการบริหารจัดการขยะสร้างรายได้

นายธรรมศักดิ์ มากนคร ประธานสหกรณ์เคหสถานคลองลัดภาชีร่วมพัฒนา จำกัด และประธานชุมชนคลองลัดภาชี ได้นำเสนอโมเดลการจัดการขยะครบวงจรแบบ Zero Waste จนกลายเป็นศูนย์เรียนรู้ของเขตภาษีเจริญ โดยเริ่มต้นจากการคัดแยกขยะถึง 20 ประเภท และเปิดธนาคารขยะให้สมาชิกออมเงินในระยะ 3, 6 และ 12 เดือน จุดเด่นสำคัญคือการจัดการขยะเปียกที่มีสัดส่วนสูงถึงกว่า 60% ด้วยการเลี้ยงหนอนแมลงวันลายที่สามารถกำจัดเศษอาหารได้หมดภายใน 1 วัน ก่อนนำไปแปรรูปเป็นอาหารไก่ ปลา และกบที่มีโปรตีนสูงถึง 40% พร้อมนำซากหนอนมาทำปุ๋ยอินทรีย์คุณภาพสูงสำหรับปลูกผักขาย สร้างทุนหมุนเวียนภายในกว่า 3 ล้านบาท ชุมชนแห่งนี้ผ่านพ้นมหาอุทกภัยปี พ.ศ. 2554 มาได้ด้วยการเปิดครัวกลางและนั่งแพไปซื้อกับข้าว พร้อมทั้งส่งความช่วยเหลือไปยังผู้ประสบภัยในภูมิภาคอื่นๆ ความยั่งยืนต้องอาศัยภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐ เอกชน และ NGO

บทเรียนราคาแพงสู่การปลดหนี้ 43 ล้านบาทและการดูแลชุมชนเชิงรุก

นางมาลา อนุสุเรนทร์ จากสหกรณ์เคหสถานอินทร์อุดมพัฒนา จำกัด จังหวัดนนทบุรี ได้เผยความสำเร็จในการปลดหนี้กับ พอช. ได้ครบ 43 ล้านบาท จากจุดเริ่มต้นการสร้างบ้านในปี พ.ศ. 2550-2552 พร้อมสร้างเครือข่ายกับภาคเอกชน เช่น เครือแสนสิริ ที่เข้ามาสร้างห้องสมุดเด็ก และงบจาก สสส. ทำแปลงผักเพื่อนำรายได้ไปซื้อเครื่องเล่นเด็ก อย่างไรก็ตาม ชุมชนเคยต้องผ่านบทเรียนราคาแพงจากปัญหาการใช้เงินผิดประเภทและความหละหลวมทางบัญชีจนเงินหายเกือบ 3 ล้านบาท "ถ้าฝ่ายบัญชี เหรัญญิก และประธานไปทางเดียวกันหมด สหกรณ์นั้นจะแย่แล้ว" จนกระทั่งสามารถฟื้นตัวและกลับมาปล่อยสินเชื่อช่วยเหลือสมาชิกกว่า 50% ให้ตั้งตัวได้ รวมถึงในช่วงโควิด-19 ปี พ.ศ. 2563 ที่มีผู้ติดเชื้อ 50 ครัวเรือน คณะกรรมการได้เดินสำรวจความต้องการและเปิดครัวกลางช่วยเหลืออย่างทันท่วงที

ผู้เข้าร่วมงานยังได้ร่วมกิจกรรม Creative Workshop ภายใต้แนวคิด "เรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น" ผ่านกิจกรรมการทำพวงมาลัยผ้าขาวม้า โดยสหกรณ์เคหสถานรุ่งมณี ซึ่งนำภูมิปัญญามาต่อยอดสู่การสร้างอาชีพ พร้อมลุ้นรับของรางวัลพิเศษ โดยมี แนท อนิพรณ์ เฉลิมบูรณะวงศ์ มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ ปี 2015 (พ.ศ. 2558) มาร่วมกิจกรรมที่บูธ 11 ของ พอช.

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

“ชนินทร์ รุ่งธนเกียรติ” ที่ปรึกษา รมว.พม. ยกเสาเอก “บ้านมั่นคงแจ้ง ๕” ชื่นชมพลังคนจนริมคลองเปรม

นายชนินทร์ รุ่งธนเกียรติ ที่ปรึกษา รมว.พม. เป็นประธานในพิธียกเสาเอก “บ้านมั่นคงชุมชนแจ้งวัฒนะ ๕ หลักสี่ ความสำเร็จครั้งนี้เกิดจากการบูรณาการหลายหน่วยงาน

“บ้านมั่นคงชายแดน” สร้างบ้านมั่นคง สร้างชุมชนเข้มแข็ง พิทักษ์พื้นที่ส่วนหลัง

พอช. จัดประชุมเชิงปฏิบัติการซักซ้อมความเข้าใจและบูรณาการขับเคลื่อน "โครงการสร้างความมั่นคงในที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตชายแดนไทย

ปิดฉากเวทีนานาชาติ “Collective Housing 2026” ชูพลังเครือข่ายเอเชียเชื่อมโยง UN ดึงคนรุ่นใหม่ขับเคลื่อนอนาคต

ย้ำความสำคัญของการสร้างเครือข่ายเอเชียที่ต้องก้าวต่ออย่างเข้มแข็งโดยเชื่อมโยงกับองค์การสหประชาชาติ (UN) และเปิดพื้นที่ให้คนรุ่นใหม่เข้ามามีส่วนร่วม Active Demand Side

26 ปี พอช. เชื่อมั่นพลังชุมชนชน “ทำได้-พึ่งตนเองได้” “สานพลังรุ่นสู่รุ่น ขับเคลื่อนอนาคต” สู่ชุมชนเข้มแข็ง

พอช. จัดงานวันคล้ายวันสถาปนาครบรอบ 26 ปี ก้าวเข้าสู่ปีที่ 27 ภายใต้แนวคิด“สานพลังรุ่นสู่รุ่น ขับเคลื่อนอนาคต” ประกาศความสำเร็จขององค์กรที่ก้าวไกลสู่ระดับสากล ผ่านการขับเคลื่อนงานบ้านมั่นคง สวัสดิการชุมชน และการเตรียมตั้ง “คณะกรรมการร่วม บ้าน สวัสดิการ ประชาสังคม” เป็นพื้นที่กลางขับเคลื่อนงาน พร้อมเดินหน้าผลักดันเศรษฐกิจฐานรากและสหกรณ์ประเภทที่ 8 เพื่อสร้างความยั่งยืนให้พี่น้องประชาชนทั่วประเทศ

“ชุมชนคลองลัดภาชี” โชว์ “บ้านมั่นคง-Zero Waste”  คณะศึกษาดูงาน Collective Housing Award 2026

พอช. นำคณะผู้เข้าร่วมโครงการเวทีสัมมนานานาชาติและการมอบรางวัลต้นแบบโครงการพัฒนาที่อยู่อาศัยโดยชุมชน (Collective Housing Best Practices Forum & Collective Housing Award 2026)