'ผู้เชี่ยวชาญพลังงาน' อึ้ง! 'อับเค้ก' โดนโจมตี ระบบพลังงานโลก เข้าสู่ภาวะเสี่ยงที่สุดในรอบ 50 ปี

'ผู้เชี่ยวชาญพลังงานโลก' อึ้ง! 'อับเค้ก' ของซาอุฯ จุดตายขั้นสูงสุดของพลังงานโลก โดมิโนตัวสุดท้าย โดนโจมตี ชี้การออกแบบระบบการผลิตแยกน้ำมันดิบใช้เวลาซ่อมแซม 3-5 ปี หวั่นการขาดแคลนโครงสร้างพลังงานโลกอย่างถาวร เข้าสู่ภาวะสุ่มเสี่ยงที่สุดในรอบ 50 ปีอย่างเป็นทางการ

29 ก.ค.2569 - นายภาณุรัช ดำรงไทย ประธานยุทธศาสตร์ด้านพลังงานและนวัตกรรม พรรคไทยก้าวใหม่ และผู้เชี่ยวชาญด้านพลังงานและการขุดเจาะระดับโลก โพสต์เฟซบุ๊ก ระบุว่า

[ALERT] ผมไม่อยากให้วันนี้มาถึงเลย... โดมิโนตัวสุดท้าย “Abqaiq” โดนโจมตีแล้ว!
ย้อนกลับไปเมื่อเดือนมีนาคมที่ผ่านมา ผมเคยทำภาพวิเคราะห์ “6 จุดยุทธศาสตร์ กุมชะตาพลังงานโลก” เอาไว้

ย้อนดูตอนนั้น หลายคนมองว่าผมประเมินความเสี่ยงสูงเกินไป…
แต่มองกลับมาวันนี้ ช่วงเวลาไม่กี่เดือนที่ผ่านมา 5 ใน 6 จุดยุทธศาสตร์ ถูกคุกคามและโดนโจมตีปั่นป่วนไปแล้วทีละจุด:

Ras Tanura (ซาอุฯ) – ท่าเรือและโรงกลั่นหลัก
Ras Laffan (กาตาร์) – ศูนย์กลาง LNG โลก
South Pars (อิหร่าน) – แหล่งก๊าซที่ใหญ่ที่สุด
Kharg Island (อิหร่าน) – สถานีส่งออกน้ำมันหลัก
Mina Al Ahmadi (คูเวต) – โรงกลั่นและท่าเรือคูเวต

และในที่สุด… จุดที่ 1 “Abqaiq (อับเค้ก)” ของ Saudi Aramco จุดสุดท้ายที่ผม “ภาวนามากที่สุดว่าอย่าให้เกิดขึ้น” ก็ถูกโดรนโจมตีจนเกิดเพลิงไหม้ใหญ่เป็นที่เรียบร้อย!

ทำไม “Abqaiq” ถึงคือจุดตายขั้นสูงสุดของพลังงานโลก?
คนทั่วไปเข้าใจว่า Abqaiq คือโรงกลั่นธรรมดา… แต่นี่คือความเข้าใจผิดมหันต์!
ในทางวิศวกรรมปิโตรเลียม Abqaiq คือ “Crude Oil Stabilization Plant” (โรงงานแปรสภาพและปรับเสถียรน้ำมันดิบ) ที่ใหญ่ที่สุดในโลก
รับน้ำมันดิบจากแหล่งยักษ์ใหญ่อย่าง Ghawar เพื่อแยกก๊าซ (Gas-Oil Separation - GOSP) และกำจัดก๊าซพิษ (Desulfurization)
ป้อนน้ำมันดิบเข้าสู่ระบบถึง 5 - 7 ล้านบาร์เรล/วัน (คิดเป็นเกือบ 5-7% ของน้ำมันดิบทั้งโลก และกว่า 50% ของน้ำมันซาอุฯ)
ที่สำคัญที่สุด: Abqaiq คือ ต้นทางฝั่งตะวันออก ที่ป้อนน้ำมันเข้าท่อส่ง East-West Pipeline ส่งไปออกเมืองท่า Yanbu ฝั่งทะเลแดง

สิ่งที่สื่อต้องเลิกมองข้าม คือ:
ที่ผ่านมา ทุกคนบอกว่าถ้าช่องแคบฮอร์มุซปิด ซาอุฯ ยังมีทางรอดโดยการส่งน้ำมันผ่านท่อ East-West ไปออกทะเลแดงที่ Yanbu ได้… แต่ถ้า Abqaiq เสียหาย น้ำมันดิบจะไม่ถูกปรับเสถียร และไม่มีน้ำมันวิ่งเข้าท่อ East-West อีกต่อไป!
แปลว่า: การปิดหรือเปิดทะเลแดง/ช่องแคบฮอร์มุซ จะ "ไร้ความหมาย" ทันที เพราะมันไม่มีน้ำมันดิบเหลือให้ส่งออกแล้ว!

ถอดรหัสภาพดาวเทียมแบบวิศวกร: เกิดอะไรขึ้นที่ Abqaiq?
จากข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมความละเอียดสูง (NASA VIIRS / The Horn Letter / Javier Blas) ที่หลุดออกมา:

1. ควันดำมหึมา และจุดความร้อน (Red/Yellow Thermal Spots): ดาวเทียมจับภาพกลุ่มควันดำลอยพุ่งสูง และพบจุดความร้อนกระจายตัว ทั้งที่ Abqaiq และโรงกลั่นเชื่อมโยงอย่าง Jizan

2. ปรากฏการณ์ Emergency Gas Flaring (การเผาก๊าซฉุกเฉิน): ดาวเทียมจับภาพการจุดเปลวไฟทิ้งก๊าซขนาดใหญ่ทั่วบริเวณตะวันออกของซาอุฯ
ในทางวิศวกรรม: ระบบ Flare จะทำงานฉุกเฉินก็ต่อเมื่อ “ระบบการผลิตตัดการทำงานกะทันหัน (Emergency Shutdown)” หรือไฟดับทั้งโรงงาน
เมื่อ Abqaiq หยุดรับน้ำมัน ก๊าซและสารระเหยแรงดันสูงในหอกลั่นและท่อขนส่งจะขยายตัวอย่างรวดเร็ว ถ้าไม่เปิดวาล์วเผาไฟทิ้งทันที ท่อและถังบรรจุจะระเบิดวินาศสันตะโร นี่คือสัญญาณว่าระบบคุมความดันกำลังวิกฤต!

3. น้ำท่วมขังรอบถังทรงกลม (GOSP Spheres): ภาพดาวเทียมเห็นหลุมดินรอบถังแรงดันทรงกลมสำหรับแยกก๊าซมีน้ำท่วมขัง นั่นคือการฉีดน้ำเลี้ยงความเย็น (Water Spray/Deluge System) มหาศาลเพื่อป้องกัน BLEVE (Boiling Liquid Expanding Vapor Explosion) หรือการระเบิดแบบลูกไฟยักษ์!

ฝันร้าย 3 - 5 ปี... ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย Ras Laffan?
หลายคนคิดว่าโดนยิง แล้วส่งช่างไปซ่อม 2-3 อาทิตย์ก็เสร็จ… บอกเลยว่าคุณกำลังประเมินต่ำไปมาก!
อุปกรณ์ใน Abqaiq ต้องมีการออกแบบระบบการผลิต แยกน้ำมันดิบ และของไหลต่าง ๆ จากแต่ละหลุม เป็นระบบระดับไฮเทค ไม่ใช่ของที่มีขายตามท้องตลาด
หากอุปกรณ์หลักเหล่านี้ถูกความร้อนสูงจนโครงสร้างเหล็กสูญเสียคุณสมบัติ (Metallurgical Failure) หรือถูกทำลายลง:

การสั่งผลิตใหม่ (Custom Fabrication)
การขนส่งอุปกรณ์ขนาดใหญ่ยักษ์
การติดตั้งและ Testing ระบบดิจิทัล
กระบวนการทั้งหมดนี้ ใช้เวลาซ่อมแซมและ Re-commissioning เป็นเวลา 3 ถึง 5 ปี! เหมือนกรณีความเสียหายใหญ่ของโครงสร้างแก๊สระดับโลกอย่าง Ras Laffan ในอดีต

บทสรุปส่งถึงสื่อมวลชนและคนไทย
การโจมตี Abqaiq ครั้งนี้ ไม่ใช่แค่เรื่อง "สงครามตะวันออกกลาง"
แต่มันคือ “จุดเริ่มต้นของ Energy Structural Deficit (การขาดแคลนโครงสร้างพลังงานโลกอย่างถาวร)”

ต่อให้วันนี้ปืนหยุดยิง น้ำมันดิบ 5-7 ล้านบาร์เรล/วัน ก็ไม่สามารถเสกกลับมาได้ในข้ามคืน
ตลาดการเงินกำลังพยายามกดราคาน้ำมันระยะสั้น แต่วิศวกรรม Upstream ไม่เคยโกหก เมื่อ Storage หมด และหลุมผลิตถูกสั่งShut-in ช็อคของจริงจะตามมา
ไทยและเอเชีย เตรียมรับมือกับต้นทุนพลังงาน ปิโตรเคมี และค่าครองชีพที่จะทรงตัวในระดับสูงยาวนานกว่าที่คิด

“6 จุดยุทธศาสตร์ที่ผมเคยเตือนไว้... บัดนี้โดมิโนตัวสุดท้ายได้ล้มลงแล้ว ระบบพลังงานโลกเข้าสู่ภาวะสุ่มเสี่ยงที่สุดในรอบ 50 ปีอย่างเป็นทางการครับ”
ขอให้ติดตามสถานะการณ์อย่างใกล้ชิด และฟังผู้เชี่ยวชาญและเมินความเสียหายครั้งนี้ เราได้แต่ภาวนาว่า อย่าให้รุนแรง จนเกิดวิกฤตพลังงานเลยครับ