'หมอยง' ไขข้อข้องใจความเสี่ยง 'กาฬโรค' จะเกิดขึ้นในไทยมากน้อยแค่ไหน!

08 ต.ค.2569 - ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ ราชบัณฑิต สำนักวิทยาศาสตร์ ศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์เฟซบุ๊กในหัวข้อ “กาฬโรค โรคเก่าอุบัติใหม่ ความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นในประเทศไทยมากน้อยแค่ไหน” ระบุว่า ผมได้ค้นจากเอกสารเก่า ที่ได้เคยเขียนไว้ ในเดือนกันยายน พ.ศ 2552 ในหัวข้อเรื่องกาฬโรค โรคเก่าอุบัติใหม่ ลงในวารสาร คลินิก ในครั้งนั้น มีการระบาดของกาฬโรคปอด เกิดขึ้นที่เมืองจื่อเคอทัน (Ziketan) มณฑลชิงไห่ (Qinghai) ทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีน ทำให้มีผู้เสียชีวิต 3 ราย ผู้ป่วย 9 ราย ในผู้ป่วยกลุ่มนี้มีผู้ป่วยอาการหนัก 1 ราย (ณ วันที่ 6 สิงหาคม พ.ศ. 2552) เกิดจากสุนัข ไปกัดกินหนูภูเขา ต่อมาสุนัขตาย เจ้าของสุนัขเอาสุนัขไปฝัง และเข้าใจว่าระหว่างการฝังเห็บหรือหมัดจากสุนัข น่าจะมากัด
โรคนี้เคยระบาดใหญ่ทั่วโลกเมื่อ 300 ปีที่แล้ว มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก จากปอดอักเสบและการติดเชื้อในกระแสเลือด
ทำไมเรียกว่าไข้ดำหรือกาฬโรค

กาฬโรค ถ้าแปลตามภาษาไทยก็แปลว่า ไข้ดำ (กาฬ แปลว่าดำ)

กาฬโรคเป็นโรคที่รู้จักกันมาแต่โบราณกว่า 2,000 ปี มีการบันทึกไว้ว่ามีการระบาดครั้งใหญ่ในโลกหลายครั้ง การระบาดใหญ่ที่มีผู้คนเสียชีวิตจำนวนมากเกิดขึ้นในยุโรปในปี พ.ศ. 1890-1894 โดยมีการเรียกว่า Black Death ทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 17-28 ล้านคน คิดเป็นประมาณหนึ่งในสี่ของประชากรในยุโรปที่เสียชีวิต หลังจากนั้นก็มีการระบาดในประเทศจีนและฮ่องกงในช่วงปี พ.ศ. 2403-2433 ในปี พ.ศ. 2437 Alexandre Emile Jean Yersin แพทย์ชาวฝรั่งเศสเป็นผู้พบเชื้อก่อโรค และได้ตั้งชื่อเชื้อเพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้ค้นพบว่า "Yersinia" หลังจากนั้นได้มีการระบาดอีกหลายครั้งในทวีปอเมริกา แอฟริกาและเอเชีย ในช่วงสงครามเย็นได้มีการนำเชื้อนี้มาผลิตเป็นอาวุธชีวภาพ มีความอันตรายสูง จำเป็นจะต้องมีการเตรียมพร้อมทางด้านสาธารณสุข การเรียกชื่อกาฬโรค ไข้ดำ หรือการตายสีดำ (Black Death) เพราะโรคดังกล่าวเป็นการติดเชื้อแกรมลบ เมื่อมีการติดเชื้อรุนแรงในกระแสเลือดจะทำให้เกิดภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือด ทำให้มีการตายของเนื้อเยื่อและมีสีดำ

ใครไปญี่ปุ่นตอนนี้ ใช้แบงก์ 1,000 เยน จะเห็นรูปของคุณหมอซาโตะ เป็นคุณหมอที่เชี่ยวชาญและแยกเชื้อได้ ใกล้เคียงกับ Yersin มีกลยุทธ์ในการปราบโรค เช่นกักกัน แยกโรค และกำจัดหนู โดยให้ทุกบ้านเลี้ยงแมว

รายละเอียดของโรคจะค่อยๆเล่าให้ฟัง

การพบโรคปอดบวมในรัสเซีย ที่เป็นข่าวโด่งดังในตอนนี้ ยังไม่สรุปชัดเจน ว่าเป็นกาฬโรคจริงหรือ เพราะการตรวจเชื้อกาฬโรค ตรวจได้ไม่ยากเป็นเชื้อที่รู้จักกันดี และข่าวที่ออกมาก็มีการตรวจเชื้อแล้วไม่พบเชื้อในผู้ป่วย

กาฬโรคซึ่งเป็นแบคทีเรีย มียาปฏิชีวนะใช้รักษา และป้องกันหลังสัมผัสโรค ความเสี่ยงในการระบาดเข้าสู่ประเทศไทย ถือว่าอยู่ในเกณฑ์ต่ำ