ดร.สามารถ ผ่าปม รฟท.ฟ้องซีพี 1.3 หมื่นล้าน จับตาชะตารถไฟ 3 สนามบิน

‘ดร.สามารถ’ แจกแจงเหตุ รฟท.ฟ้องกลุ่มซีพี เรียกค่าสิทธิแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ พร้อมดอกเบี้ยกว่า 1.33 หมื่นล้านบาท หลังครบกำหนดชำระตั้งแต่ปี 2564 วิเคราะห์ข้อต่อสู้ที่เอกชนอาจหยิบยกขึ้นสู้คดี ทั้งผลกระทบโควิดและปัญหาไม่ได้รับหนังสือเริ่มงาน จี้รัฐบาลหาทางออกโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน รักษาผลประโยชน์ประเทศ

24 ตุลาคม 2569 - ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์ อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร โพสต์เฟซบุ๊กเรื่อง ‘ทำไม? รฟท.ต้องฟ้อง CP เรียกเงินกว่า 1.3 หมื่นล้านบาท’ วิเคราะห์กรณีการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ยื่นฟ้องบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ซึ่งเป็นเอกชนคู่สัญญาในโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน พร้อมผู้ค้ำประกันและบริษัทผู้ออกหนังสือรับประกัน รวม 8 ราย ต่อศาลปกครองกลาง เพื่อเรียกชำระค่าสิทธิแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ พร้อมดอกเบี้ยรวมกว่า 1.3 หมื่นล้านบาท โดยตั้งคำถามว่า หลังจากนี้โครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบินจะเดินหน้าต่อไปอย่างไร

ดร.สามารถระบุว่า โครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน ได้แก่ ดอนเมือง สุวรรณภูมิ และอู่ตะเภา ถูกออกแบบให้ใช้โครงสร้างและแนวเส้นทางของแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ โดยต่อขยายเส้นทางจากพญาไทไปยังดอนเมือง และจากบริเวณลาดกระบังไปยังอู่ตะเภา

เนื่องจากแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ เป็นทรัพย์สินที่ รฟท.ลงทุนไว้ก่อนแล้ว สัญญาร่วมลงทุนจึงกำหนดให้เอกชนต้องชำระค่าสิทธิในการใช้ประโยชน์จากโครงการดังกล่าว แยกต่างหากจากการก่อสร้างรถไฟความเร็วสูงสายใหม่

ทั้งนี้ รฟท.ลงนามสัญญาร่วมลงทุนกับเอกชนเมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 2562 โดยกำหนดให้บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ชำระค่าสิทธิแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ จำนวน 10,671.09 ล้านบาท ภายใน 2 ปี หรือครบกำหนดวันที่ 24 ตุลาคม 2564

อย่างไรก็ตาม ก่อนครบกำหนดชำระ บริษัทได้มีหนังสือถึง รฟท.เมื่อวันที่ 9 สิงหาคม 2564 แจ้งว่าได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโควิด-19 ทำให้ไม่สามารถชำระเงินได้ตามกำหนด พร้อมขอให้พิจารณาปรับเปลี่ยนระยะเวลาและหลักเกณฑ์การชำระเงิน

ต่อมาวันที่ 4 ตุลาคม 2564 คณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (กพอ.) ได้พิจารณาปัญหาดังกล่าว ก่อนที่คณะรัฐมนตรีจะรับทราบแนวทางแก้ไขเมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2564 และมอบหมายหน่วยงานที่เกี่ยวข้องดำเนินการตามขั้นตอน

ดร.สามารถชี้ว่า แม้ภาครัฐจะพิจารณาแนวทางแก้ไขปัญหา แต่ไม่ได้หมายความว่าหนี้ตามสัญญาเดิมจะสิ้นสุดลงหรือเปลี่ยนแปลงไปโดยอัตโนมัติ เพราะการแก้ไขสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาต้องดำเนินการให้ถูกต้องตามกฎหมาย

เมื่อ รฟท.ติดตามทวงถามและดำเนินกระบวนการระงับข้อพิพาทตามสัญญาแล้ว แต่ไม่สามารถตกลงกับเอกชนได้ จึงนำคดีเข้าสู่การพิจารณาของศาลปกครองกลาง

สำหรับยอดเงินที่ รฟท.เรียกร้องจำนวน 13,335.94 ล้านบาท แบ่งเป็นเงินต้นค่าสิทธิแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ 10,671.09 ล้านบาท และดอกเบี้ยผิดนัดจนถึงวันฟ้องอีก 2,664.85 ล้านบาท โดยยื่นฟ้องเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2569

การฟ้องครั้งนี้ไม่ได้ฟ้องเฉพาะบริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด ซึ่งเป็นลูกหนี้หลักเท่านั้น แต่ยังรวมถึงธนาคารผู้ค้ำประกัน 2 แห่ง และบริษัทผู้ออกหนังสือรับประกันอีก 5 แห่ง เพื่อเรียกร้องความรับผิดตามข้อผูกพันและหลักประกันของแต่ละราย ซึ่งมีวงเงินและเงื่อนไขแตกต่างกัน

จับตาข้อต่อสู้เอกชน อ้างโควิด-ยังไม่ได้หนังสือเริ่มงาน

ดร.สามารถวิเคราะห์ว่า ประเด็นที่บริษัท เอเชีย เอรา วัน จำกัด อาจหยิบยกขึ้นต่อสู้คดี คือปัญหาการดำเนินโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน โดยเฉพาะเงื่อนไขเกี่ยวกับการส่งเสริมการลงทุน และการที่ยังไม่ได้รับหนังสือแจ้งให้เริ่มงาน หรือ Notice to Proceed (NTP)

นอกจากนี้ บริษัทยังได้ยื่นหนังสือถึง รฟท.เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม 2569 เพื่อขอใช้สิทธิตามข้อ 6.2 ของสัญญาร่วมลงทุน ให้สัญญาสิ้นสุดลง ซึ่งต้องพิจารณาว่าข้อสัญญาดังกล่าวสามารถนำมาใช้กับกรณีนี้ได้หรือไม่ และจะมีผลต่อสิทธิและหน้าที่ของคู่สัญญาอย่างไร

‘คำถามที่น่าพิจารณาคือ เมื่อโครงการยังไม่สามารถเริ่มงานได้ตามที่บริษัทฯ คาดหวัง บริษัทฯ จะนำข้อเท็จจริงนี้มาใช้เป็นเหตุผลในการขอให้ยุติสัญญาหรือปฏิเสธความรับผิดในเรื่องค่าสิทธิแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ได้หรือไม่’ ดร.สามารถระบุ

อีกประเด็นหนึ่งคือผลกระทบจากโควิด-19 ซึ่งบริษัทเคยใช้เป็นเหตุผลในการขอปรับเปลี่ยนกำหนดชำระเงิน โดยต้องพิจารณาว่าแนวทางแก้ไขที่หน่วยงานภาครัฐเคยหารือกันนั้น มีผลผูกพันให้เปลี่ยนแปลงหน้าที่ชำระเงินตามสัญญาเดิมมากน้อยเพียงใด

อย่างไรก็ตาม ดร.สามารถย้ำว่า ประเด็นดังกล่าวเป็นเพียงการวิเคราะห์ถึงแนวทางที่เอกชนอาจใช้ต่อสู้คดี ไม่ใช่ข้อสรุปว่าบริษัทจะยกเหตุผลใดขึ้นต่อสู้ หรือศาลจะมีคำวินิจฉัยอย่างไร

จี้รัฐบาลหาทางออก รักษาผลประโยชน์รัฐ

อดีตรองผู้ว่าฯ กทม. ระบุว่า ปัญหานี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเรียกเก็บหนี้กว่า 1.3 หมื่นล้านบาท แต่ยังเกี่ยวข้องกับอนาคตของโครงการรถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน ซึ่งเป็นโครงการโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ของประเทศที่ล่าช้ามาหลายปี

รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจึงต้องหาทางออกโดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของรัฐ ความเป็นธรรมต่อคู่สัญญา และความเป็นไปได้ที่จะทำให้โครงการเดินหน้าต่อไปได้

สำหรับทางเลือกที่อาจดำเนินการได้ มีทั้งการเจรจาแก้ไขสัญญาหากมีเหตุผลและเป็นไปตามกฎหมาย หรือการใช้สิทธิตามสัญญาเพื่อให้สัญญาสิ้นสุดลง หากเข้าเงื่อนไขและมีความจำเป็น แต่เมื่อคดีเข้าสู่กระบวนการศาลแล้ว การดำเนินการใดต้องคำนึงถึงผลทางกฎหมายและกระบวนการพิจารณาคดีด้วย

ดร.สามารถตั้งคำถามว่า รัฐบาลจะดำเนินการอย่างไรให้เกิดทางออกที่ชัดเจน โปร่งใส และรักษาผลประโยชน์ของประเทศได้มากที่สุด

‘เพราะสิ่งที่ประชาชนควรได้รับ ไม่ใช่เพียงคำชี้แจงว่าใครเป็นฝ่ายผิด แต่คือคำตอบว่าโครงการสำคัญของประเทศจะเดินหน้าต่อไปอย่างไร และรัฐจะรักษาสิทธิและผลประโยชน์ของตนได้อย่างไร’ ดร.สามารถระบุ.