อดีตนายกสภาทนายฯ เตือนมูลนิธิยักยอกเงินบริจาค เสี่ยงคดีฉ้อโกง-ฟอกเงิน

‘วิเชียร’ กางข้อกฎหมายชี้ หากมูลนิธิเบียดบังเงินบริจาคไปใช้ส่วนตัว อาจเข้าข่ายยักยอกทรัพย์ ฉ้อโกงประชาชน และฟอกเงิน ผู้บริจาคมีสิทธิเรียกคืนตามเงื่อนไข จี้มหาดไทยตรวจสอบมูลนิธิที่ดำเนินงานไม่โปร่งใส

2 พฤศจิกายน 2569 - จากกรณีมีการตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับการบริหารจัดการเงินบริจาคของมูลนิธิองค์กรทำดี ซึ่งมีนางปนัดดา วงศ์ผู้ดี หรือ “บุ๋ม ปนัดดา” เป็นอดีตประธานมูลนิธิ โดยมีประเด็นกล่าวอ้างเกี่ยวกับการโอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัว รวมถึงการนำเงินบริจาคไปใช้จัดซื้อหรือก่อสร้างรีสอร์ตส่วนตัว ซึ่งข้อกล่าวอ้างดังกล่าวยังต้องมีการตรวจสอบข้อเท็จจริง

นายวิเชียร ชุบไธสง อดีตนายกสภาทนายความ ให้ความเห็นเกี่ยวกับข้อกฎหมายที่ใช้กับการบริหารจัดการเงินและทรัพย์สินของมูลนิธิเป็นการทั่วไปว่า หากผู้มีอำนาจหน้าที่จัดการทรัพย์สินของมูลนิธิเบียดบังเงินหรือทรัพย์สินไปเป็นของตนเองหรือบุคคลที่สามโดยทุจริต ย่อมเข้าข่ายความผิดฐานยักยอกทรัพย์

ส่วนจะมีความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนหรือไม่นั้น ต้องพิจารณาข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี โดยเฉพาะการเปิดรับบริจาคที่มีการแสดงข้อความอันเป็นเท็จต่อประชาชน หรือปกปิดข้อเท็จจริงที่ควรแจ้งให้ทราบ ซึ่งอาจเข้าข่ายความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนได้

นายวิเชียร กล่าวต่อว่า หากมูลนิธิโพสต์ข้อความเชิญชวนประชาชนให้บริจาคเงินหรือทรัพย์สิน โดยระบุว่าจะนำไปใช้เพื่อกิจการสาธารณะหรือตามวัตถุประสงค์ที่ประกาศไว้ แต่ภายหลังกลับนำเงินหรือทรัพย์สินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ ใช้ประโยชน์ส่วนตัว หรือมอบให้บุคคลอื่นโดยไม่เป็นไปตามที่ประชาสัมพันธ์ไว้ ก็อาจเข้าข่ายความผิดตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 ทั้งนี้ ต้องพิจารณาองค์ประกอบความผิดและพยานหลักฐานประกอบด้วย

นอกจากนี้ ยังอาจเกี่ยวข้องกับพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 หากมีพฤติการณ์โอน รับโอน เปลี่ยนสภาพ ปกปิด หรือซ่อนเร้นแหล่งที่มาของทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิดมูลฐาน โดยความผิดฐานฉ้อโกงประชาชนเป็นหนึ่งในความผิดมูลฐานตามกฎหมายฟอกเงิน

อดีตนายกสภาทนายความ กล่าวด้วยว่า สำหรับสิทธิของผู้บริจาค หากมีการบริจาคเงิน ที่ดิน หรือทรัพย์สินโดยกำหนดเงื่อนไขและวัตถุประสงค์ไว้อย่างชัดเจน แต่มูลนิธิผู้รับบริจาคไม่ดำเนินการตามเงื่อนไข หรือนำทรัพย์สินไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ ผู้บริจาคอาจใช้สิทธิตามกฎหมายเพื่อขอเพิกถอนการให้หรือเรียกทรัพย์สินคืนได้ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขแห่งนิติกรรมและข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี

ส่วนการถอดถอนกรรมการหรือคณะกรรมการมูลนิธิ สามารถดำเนินการได้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 129 ซึ่งกำหนดว่า หากกรรมการมูลนิธิดำเนินกิจการผิดพลาดจนเกิดความเสื่อมเสีย ฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อบังคับของมูลนิธิ หรือมีความประพฤติไม่เหมาะสมกับการดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ นายทะเบียน พนักงานอัยการ หรือผู้มีส่วนได้เสีย สามารถร้องขอต่อศาลให้มีคำสั่งถอดถอนกรรมการรายนั้นได้

นายวิเชียร ระบุว่า หากการกระทำดังกล่าวเป็นการดำเนินการของคณะกรรมการทั้งคณะ หรือคณะกรรมการไม่ดำเนินกิจการตามวัตถุประสงค์ของมูลนิธิโดยไม่มีเหตุอันสมควร ผู้มีอำนาจตามกฎหมายสามารถร้องขอต่อศาลให้ถอดถอนคณะกรรมการทั้งคณะได้เช่นกัน

กรณีศาลมีคำสั่งถอดถอนกรรมการหรือคณะกรรมการมูลนิธิ ศาลอาจแต่งตั้งบุคคลอื่นเข้าดำรงตำแหน่งแทน และให้นายทะเบียนดำเนินการจดทะเบียนตามคำสั่งศาล

นายวิเชียร กล่าวอีกว่า ปัจจุบันมีมูลนิธิจำนวนหนึ่งที่มีปัญหาเกี่ยวกับการดำเนินงาน จึงเห็นว่าถึงเวลาแล้วที่กระทรวงมหาดไทย โดยกรมการปกครอง ในฐานะหน่วยงานที่มีอำนาจกำกับดูแลและตรวจสอบมูลนิธิตามกฎหมาย จะต้องเพิ่มความเข้มงวดในการตรวจสอบ และดำเนินการตามกฎหมายกับมูลนิธิที่พบว่ามีการกระทำผิดอย่างจริงจัง.