'ธีระชัย' ผ่าทางตันภัยพิบัติ! ชี้วินัยคือทางรอด

03 ธ.ค.2568 - นายธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล รองหัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ (พปชร.) และอดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง โพสต์เฟซบุ๊กในหัวข้อ “ผ่าทางตันภัยพิบัติ! ชูโมเดล ‘Big Drill - Single Command’ ทางรอดที่ ‘คุ้มค่า’ กว่าเงินเยียวยา” ระบุว่า ภาพความสูญเสียจากมหาอุทกภัยและความโกลาหลท่ามกลางสายน้ำ เป็นภาพจำที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นซ้ำซาก แม้ภาครัฐจะทุ่มงบประมาณเยียวยามหาศาลเพื่อซับน้ำตาประชาชน แต่คำถามสำคัญที่ดังขึ้นเรื่อยๆ คือ "จะดีกว่าไหม...ถ้าเราลงทุนเพื่อป้องกัน ไม่ใช่รอจ่ายเพื่อแก้?"

เจาะลึกแนวคิด "Big Drill" หรือการซ้อมใหญ่เต็มรูปแบบ ให้สามารถรองรับกรณีสมมติเกิดภัยพิบัติระดับสูงสุด โดยซ้อมใหญ่ทุกปี ให้ประชาชนมีส่วนร่วมด้วย

ผนวกกับระบบบัญชาการเดียว "Single Command" กุญแจดอกสำคัญที่จะไขทางออกวิกฤตภัยพิบัติ เปลี่ยน "ความตื่นตระหนก" ให้เป็น "ระบบ" ที่รักษาชีวิตคนไทยได้อย่างยั่งยืน

‘Big Drill’ ซ้อมใหญ่ให้ชินสนาม: เกราะป้องกันที่แข็งแกร่งกว่ากระสอบทราย ในบริบทพื้นที่เสี่ยงภัยอย่าง "หาดใหญ่" ที่มักเผชิญหน้าน้ำหลากในช่วงปลายปี (พฤศจิกายน)

ธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล ชี้ชัดว่า หัวใจสำคัญไม่ใช่แค่การสร้างเขื่อน แต่คือ "การซ้อมใหญ่ (Big Drill)" ที่ควรบรรจุเป็นวาระสำคัญในเดือนตุลาคมของทุกปี

การซ้อมใหญ่ไม่ใช่เพียงพิธีกรรม แต่คือการลงทุนทางปัญญาที่คุ้มค่าที่สุด เพราะ:

• สร้างระบบเหนือตัวบุคคล: แม้ฤดูกาลโยกย้ายข้าราชการจะเป็นเรื่องปกติและเป็นอำนาจบริหารของภาครัฐ แต่หากระบบการซ้อมเข้มแข็ง ข้าราชการใหม่ที่ย้ายมาก็จะเห็น "จุดอ่อน" และรู้ "หน้าที่" ทันที เปรียบเสมือนวงดนตรีออร์เคสตรา ที่แม้เปลี่ยนนักดนตรี แต่ถ้ามีโน้ตเพลงแม่นยำ ทุกคนก็บรรเลงเพลงรับมือวิกฤตได้อย่างพร้อมเพรียง

• ฝังตัวล่วงหน้า: การเตรียมพร้อมแบบ "ฝังตัว" นำเสบียง ยา เวชภัณฑ์ไปเตรียมไว้ในพื้นที่เสี่ยงตั้งแต่เนิ่นๆ ช่วยลดต้นทุนการขนส่งฉุกเฉินและเข้าถึงประชาชนได้ทันท่วงที ซึ่งประหยัดงบประมาณกว่าการระดมความช่วยเหลือตอนเกิดเหตุแล้วหลายเท่าตัว

หยุดความสับสนด้วย ‘Single Command’ กัปตันคนเดียวพาเรือรอด

เมื่อภัยพิบัติยกระดับสู่ Level 4 (ระดับประเทศ) สิ่งที่น่ากลัวกว่าน้ำท่วมคือ "ความสับสนของการสั่งการ" บทเรียนในอดีตสอนให้เรารู้ว่า การมีศูนย์บัญชาการหลายแห่ง (Competing Command) ที่ต่างคนต่างสั่งการ ต่างคนต่างลงพื้นที่ รังแต่จะทำให้ข้าราชการหน้างาน "ไปไม่เป็น"

ทางออกคือระบบ Single Command (SLE COMM) หรือศูนย์บัญชาการเดียวที่มีอำนาจเบ็ดเสร็จ:

1. แม่ทัพต้องชัด: ผู้บัญชาการต้องมีเพียงคนเดียว เพื่อลดความซ้ำซ้อน

2. ใช้มืออาชีพ: ใช้หน่วยงานที่มีความชำนาญและกำลังพล (เช่น ทหาร) เป็นกองหน้าในการทำยุทธวิธี เพราะมีความพร้อมด้านวินัยและอุปกรณ์

3. แผนต้องนิ่ง: แม้หน้างานอาจมีการประเมินพลาด แต่ทุกคนต้องเดินตามแผนเดียวกันก่อน เพื่อรักษาขบวนทัพ แล้วค่อยปรับแก้ไข ดีกว่าต่างคนต่างเดินจนเรือล่ม

เปิดมุมมองใหม่: ‘เยียวยา’ คือมาตรฐาน แต่ ‘ป้องกัน’ คือกำไรของชาติ

ต้องชื่นชมนโยบายภาครัฐที่มีการยกระดับมาตรฐานการดูแลผู้เสียชีวิต (กรณีศึกษา: ตัวเลข 2 ล้านบาท) ซึ่งถือเป็นการสร้างบรรทัดฐานใหม่ที่ดูแลประชาชนอย่างเต็มที่โดยไม่เสียเวลาถกเถียงสาเหตุการตายให้ยืดเยื้อ แต่ในมุมมองการบริหารจัดการงบประมาณ การทุ่มเทงบไปที่ "การป้องกัน" (Prevention) เปรียบเสมือนการสร้างบ้านให้แข็งแรงก่อนพายุเข้า ย่อมคุ้มค่ากว่าการตามซ่อมบ้านหลังพายุผ่านพ้น การลงทุนกับระบบเตือนภัย การซ้อมแผน และการจัดการข้อมูล (Data Center) เพื่อระบุตัวบุคคลและคนหายที่ชัดเจน จึงเป็นการลงทุนที่ "ถูกกว่า" และ "ได้ผลลัพธ์ทางจิตใจ" มากกว่าเงินเยียวยาหลายเท่า

บทสรุป: วินัยคือทางรอด

ถึงเวลาแล้วที่ระบบราชการไทยจะก้าวข้ามข้อครหาเรื่อง "ไร้วินัยในการเตรียมพร้อม" ไปสู่การเป็น "รัฐบาลดิจิทัลที่ตื่นตัว" การซ้อมใหญ่และการมีศูนย์สั่งการเดียว ไม่ใช่แค่การเตรียมรับมือน้ำท่วม แต่คือการสร้างความเชื่อมั่นว่า เมื่อภัยมาถึง รัฐบาลจะพาประชาชนรอดไปด้วยกันอย่างมีระบบ ไม่ใช่รอดด้วยดวงหรือการวัดใจหน้างาน