เปิด 4 คำถามควันหลง 'กกร. และเพื่อนไม่ทน' แถลงผลสำรวจ 10 สินบนหน่วยงานรัฐ

20 พ.ค.2569 - ดร.มานะ นิมิตรมงคล ประธานองค์กรต่อต้านคอร์รัปชัน (ประเทศไทย) โพสต์ช้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า

4 คำถามควันหลง หลังจาก “กกร. และเพื่อนไม่ทน” แถลงผลสำรวจความเห็นของภาคเอกชนเรื่อง 10 สินบนหน่วยงานรัฐ ที่ไหนจ่ายหนัก ที่ไหนจ่ายบ่อย
.
คำถามแรก สินบนเรื่องน่ารังเกียจ แต่ทำไมคนจึงยอมควักกระเป๋าจ่าย?
.
เหตุผลที่คนยอมจ่ายสินบนให้ข้าชการและนักการเมือง มี 4 ประการคือ

1. ซื้อความสะดวก เช่น แซงคิว ลัดขั้นตอน ไม่ต้องส่งเอกสารเพิ่ม

2. ซื้อความผิดที่ตนทำไปแล้ว เช่น รุกล้ำที่ดินสาธารณะ จ่ายภาษีไม่ครบ

3. ซื้อความได้เปรียบหรืออภิสิทธิ์ เช่น ให้มีการล็อกสเปก

4. ซื้อความคุ้มครอง ไม่ต้องถูกเจ้าหน้าที่กลั่นแกล้ง แม้ตนมิได้ทำผิดอะไรเลย เช่น สถานบันเทิง

คำถามที่สอง จริงไหมที่นักการเมืองอธิบายว่า สินบนเกิดได้เพราะเอกชนนั่นแหละเป็นฝ่ายหยิบยื่นให้
.
คำตอบ เขาพูดความจริงแค่ครึ่งเดียว สินบนมีทั้งประเภทที่เจ้าหน้าที่รัฐเรียกร้องหรือกดดันให้เอกชนต้องจ่าย และประเภทที่เอกชนเป็นฝ่ายหยิบยื่นให้เอง โดย “ตั้งใจ” หรือเพราะ “ทราบมาว่าต้องจ่าย” แถมยังรู้ด้วยว่าต้องจ่ายราคาเท่าไหร่.. สรุปแล้ว จะเป็นคนเรียกหรือเขายัดใส่มือ หากรับเงินบาปมาก็ผิดทั้งนั้น
คำถามที่สาม หลายหน่วยงานออกมาชี้แจงว่า หน่วยงานของตนไม่เคยมีนโยบายให้เรียกรับสินบน
.
คำตอบ หน่วยงานไหนมีนโยบายผิดกฎหมายแบบนี้ก็บ้าแล้ว แต่ในชีวิตจริงสินบนเป็นธรรมเนียมและวิถีปฏิบัติไปหมด เมื่อใดเจ้าหน้าที่มีอำนาจมาก ดุลยพินิจล้น ขาดกลไกตรวจสอบ สภาพแวดล้อมเอื้ออำนวย ปัจจัยเหล่านี้ย่อมเปิดโอกาสให้คนไม่ซื่อสัตย์ลงมือคดโกงได้อย่างไม่เกรงกลัว
คำถามที่สี่ ท่านรัฐมนตรีและอธิบดีร้องขอความเป็นธรรมว่า กรมควบคุมมลพิษไม่มีอำนาจออกใบอนุญาตอนุมัติอะไรเลย เจ้าหน้าที่จะเรียกรับสินบนได้อย่างไร.. กล่าวหากันเกินไปไหม?
.
คำตอบ ข้ออ้างที่ท่านว่ามานั้นจริง แต่ท่านพูดความจริงแค่ครึ่งเดียวเช่นกัน

เพราะกฎหมายให้อำนาจกรมนี้เป็นผู้ประเมินมาตรฐานน้ำทิ้ง อากาศเสีย ของเสียอันตราย PM 2.5 เสียงดัง กลิ่นเหม็น ฯลฯ ของสถานประกอบการ โรงงาน โรงแรม ห้างสรรพสินค้า ฯลฯ

ปัญหาเกิดเมื่อใครบางคนเข้าพื้นที่ประกอบการ เก็บตัวอย่างน้ำ อากาศ ดิน เรียกดูเอกสาร และวิเคราะห์ผล จากนั้น “รายงานการวิเคราะห์” จะถูกส่งไปกรมโรงงานหรือหน่วยงานอื่นที่มีอำนาจสั่งพักหรือเพิกถอนใบอนุญาตประกอบกิจการ ตรงนี้คืออำนาจที่ให้คุณให้โทษแก่เอกชนได้
เพื่อตัดความเสี่ยงหรือปกปิดความผิด ผู้ประกอบการจึงจ่ายสินบน (อ่านแรงจูงใจข้อ 1)

ทั้ง 4 ข้อนี้เตือนให้รู้ว่า “เรื่องคอร์รัปชัน... อย่าเพิ่งเชื่อทุกคำพูดของผู้มีอำนาจ เพราะอาจมีความจริงบางอย่างที่เขาไม่บอกประชาชนก็ได้”