ท่าทีสภาสูง แก้กม.ภาษีบาป สว.ค้าน เปลี่ยนที่มาเงินกองทุนฯ

ความคืบหน้ากรณี สส.พรรคภูมิใจไทย ร่วมกันเสนอร่างพระราชบัญญัติ 4 ฉบับที่เป็นการ”เปลี่ยนเส้นทางภาษีบาป”อันได้แก่ 1. ร่างแก้ไขเพิ่มเติมพ.ร.บ.กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) 2. ร่างพ.ร.บ.องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส - Thai PBS) 3. ร่างแก้ไขเพิ่มเติมพ.ร.บ.กองทุนผู้สูงอายุ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. 4. ร่างแก้ไขเพิ่มเติมพ.ร.บ.กองทุนพัฒนาการกีฬาแห่งประเทศไทย (ฉบับที่ ..) พ.ศ..

ที่ปิดรับฟังความคิดเห็นประชาชนผ่านเว็บไซด์สภาผู้แทนราษฎรไปแล้วเมื่อกลางเดือนตุลาคมที่ผ่านมา

ท่าทีล่าสุดจากนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าพรรคภูมิใจไทย ให้สัมภาษณ์เมื่อ 10 พ.ย.ที่ผ่านมาว่า ต้องรอให้เรื่องมาถึงก่อน แต่ยืนยันว่าไม่ได้ไปตัดงบประมาณอะไรเหมือนที่เขาพยายามจะพูดกัน เพียงแต่ว่าในฐานะที่งบประมาณออกไปจากภาษี ซึ่งเป็นรายได้ของรัฐ ไม่ว่าจะเป็นภาษีบาป หรือ ภาษีบุญอะไรก็แล้วแต่ รัฐคือผู้จัดเก็บ ฉะนั้นรัฐก็ต้องมีสิทธิในการรับรู้ รับทราบการใช้งบประมาณนั้นๆ ย้ำว่าเราไม่ได้ไปตัดอะไร

ขณะที่เมื่อ 10 พ.ย. ในการประชุมวุฒิสภา มีการพิจารณา”รายงานประจำปี 2567-2568 สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) โดยมี นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. “เป็นผู้ชี้แจง

โดย”นพ.พงศ์เทพ-ผู้จัดการกองทุน สสส.”กล่าวต่อที่ประชุมตอนหนึ่งถึงข้อมูลการเปลี่ยนแปลงผลลัพธ์ทางสุขภาพ โดยแนวโน้มการสูบบุหรี่ของคนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปในปี 2569 ลดลงเหลือ 16.7% จาก 21.9% ในปี 2549 ขณะที่การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ปี 2569 อยู่ที่ 31.1% ลดลงเล็กน้อยจากปี 2549 ที่มีการดื่ม 31.5% แต่แนวโน้มการดื่มหนักลดลงจาก 17.6% ในปี 2552 เหลือ 12.9% ในปี 2568 โดยในปี 2567–2568 สสส. มุ่งลดปัจจัยเสี่ยงสำคัญและสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ รวม 23 ผลงานเด่น

“การควบคุมป้องกันบุหรี่ไฟฟ้าในเด็กและเยาวชน เกิดเครือข่ายเยาวชนนักสื่อสารเฝ้าระวังและรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า กว่า 31,900 คน อบรมแกนนำจากโรงเรียนมัธยมกว่า 200 แห่ง ในปี 2567 และปี 2568 ต่อยอดสร้างเครือข่ายสถานศึกษากว่า 1,600 แห่ง ปิดกั้นเว็บไซต์และบัญชีออนไลน์ผิดกฎหมายกว่า 1,300 URLs ด้านการลดผลกระทบจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ นำร่องโครงการ “พักตับ ยืดชีวิต” ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล 80 แห่ง ครอบคลุม 12 เขตสุขภาพ มีผู้ดื่มแบบเสี่ยงเข้าร่วม 3,875 คน สัดส่วนผู้มีค่าเอนไซม์ตับผิดปกติลดลงจาก 31.88% เหลือ 17.38% สร้างสมดุลทางสุขภาพลดโรคไม่ติดต่อ (NCDs) นำร่องแนวทางดูแลผู้ป่วยเบาหวานด้วยนวัตกรรม “เบาหวานหายได้” ส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีส่วนร่วมดูแลสุขภาพตนเองตามหลัก 3อ. อาหาร ออกกำลังกาย อารมณ์” ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าว

นพ.วีระพันธ์ สุวรรณนามัย สมาชิกวุฒิสภา (สว.) กล่าวอภิปรายว่า คนไทยเสียชีวิตจาก NCDs หัวใจ มะเร็ง เบาหวาน ความดันสูง ปีละ 400,000 คน เป็นภาระงบประมาณ 80,000 ล้านบาทต่อปี ถามว่า สสส. ทำงานมากกว่า 20 ปี ทำไมโรค NCDs ไม่ลด ต้องเข้าใจว่าโรคไม่ติดต่อใช้เวลาก่อตัวหลายสิบปี การเลิกดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สูบบุหรี่วันนี้ จะเห็นผลในอีกหลายปีข้างหน้า ขณะที่ประเทศใช้งบประมาณหลายแสนล้านบาท สสส. ใช้งบประมาณ 4,000 ล้านบาทต่อปี ไม่ถึง 1% จึงไม่ใช่หน้าที่ของ สสส. หน่วยงานเดียว เป็นเรื่องที่ทุกคนต้องช่วยกัน นอกจากนี้ ยังมีบุหรี่ไฟฟ้าที่กำลังเป็นภัยใหม่ของเด็กและเยาวชน มีการใช้บุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้น 15 เท่า ภายใน 7 ปี หรือวัยรุ่นอายุ 13-15 ปี 1 ใน 5 คน สูบบุหรี่ไฟฟ้า ตัวเลขเหล่านี้บอกเราว่า งานป้องกันโรคที่ สสส. ทำเป็นงานที่ต้องทำต่อเนื่องและหยุดไม่ได้ ที่สำคัญรายรับของ สสส. อยู่นอกงบประมาณ แต่ไม่ใช่เงินนอกการตรวจสอบ

“งานป้องกันโรคเป็นงานระยะยาว หากมีการเปลี่ยนแปลงที่มางบประมาณ รัฐต้องนำงบประมาณกลางมาเบิกจ่าย ดังนั้นขึ้นอยู่กับรัฐบาลแต่ละชุด ทุกครั้งที่เปลี่ยนรัฐบาลอาจจะเกิดการนับหนึ่งใหม่ จึงเสนอ 3 ทางออก 1.การกำหนดเพดานรายได้ต่อปี ที่เกินให้ส่งคืนคลัง และนำเสนอผลสำเร็จทุก 5 ปี เป็นรายกองทุน 2.หากรัฐบาลยืนยันจะเปลี่ยนที่มารายได้ ต้องระบุไว้ใช้ชัดเจนในกฎหมายฉบับเดียวกันว่าจะขึ้นภาษีเท่าใดและสนับสนุนงบประมาณแต่ละกองทุนเท่าใด 3.ขอให้ สสส. นำโครงการที่ได้ผลขยายเข้าสู่ระบบสาธารณสุขหลัก และเปิดข้อมูลให้สังคมตรวจสอบได้ทุกมิติ เพราะผลงานที่ชัดเจนคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดของกลไกนี้ โดยมองว่า ถ้าบ้านหลังคารั่ว ควรซ่อมหลังคา ไม่ใช่รื้อบ้าน” นพ.วีระพันธ์ กล่าว

ด้าน นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระ สว. กล่าวอภิปรายว่า ขอบคุณ สสส. ที่สร้างความเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพให้คนไทย ยืนหยัดทำงานตามเจตนารมณ์ แม้เผชิญอุปสรรค จากการเป็นแพทย์ชนบท เห็นว่าควรรักษากลไกจัดเก็บภาษีสรรพสามิตสุราและยาสูบ 2% เพื่อให้ผู้ประกอบการมีส่วนรับผิดชอบ และให้งานสร้างเสริมสุขภาพเดินหน้าต่อเนื่อง เพราะการเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพไม่อาจเกิดขึ้นได้ในวันเดียว จากผลสำรวจความคิดเห็นต่อร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) 4 ฉบับ 89.47% ไม่เห็นด้วยกับการเปลี่ยนแหล่งเงิน สสส. แต่ สสส. ต้องรับฟังข้อทักท้วง เพื่อนำไปปรับปรุงการทำงาน

ส่วน นายวีรยุทธ สร้อยทอง สว. กล่าวอภิปรายว่า สสส. ทำงานป้องกันสุขภาพ ด้วยแนวคิด “สร้างนำซ่อม” เกิดผลงานที่เป็นรูปธรรม เพิ่มคุณภาพทรัพยากรมนุษย์ในระยะยาว โดดเด่น 4 เรื่อง 1.ปกป้องกลุ่มเปราะบางด้านจิตใจและภัยดิจิทัล ส่งเสริมสุขภาวะทางจิตของนักเรียนไทย ผ่านระบบดูแลในโรงเรียน ทำให้นักเรียนมีสุขภาพจิตดีขึ้น จาก 83.33% เป็น 94.44% 2.ใช้ชุมชนเป็นฐานในการรักษา เช่น หนองกุงใหญ่โมเดล ที่ สสส. ผนึกกำลังกับท้องถิ่น ประชาสังคม และประชาชน บริหารจัดการโรคเบาหวาน จนผู้ป่วยเบาหวานลดลงจาก 491 คน ในปี 2567 เหลือ 437 คน ในปี 2568 ลดการใช้ยาของผู้ป่วย และลดภาระโรงพยาบาล 3.ป้องกันความรุนแรงในครอบครัว สสส. สนับสนุนโครงการเพิ่มทักษะการเลี้ยงดูเชิงบวกให้พ่อแม่ ผู้ปกครอง ลดปัญหาเด็กไทย 83% ที่เผชิญความรุนแรงในครอบครัว 4.ระบบนิเวศและมูลค่าทางเศรษฐกิจ เมืองเดินได้ เมืองเดินดี ทำให้สังคมเห็นว่าเรื่องสุขภาพ ไม่ใช่แค่การรักษา แต่เป็นการจัดการระบบสิ่งแวดล้อมที่ดีด้วย นอกจากนี้ สสส. สนับสนุนงบประมาณส่งเสริมสุขภาพและอาชีพคนพิการ สร้างให้เกิดผลตอบแทนสังคมจากระบบจ้างงานคนพิการเชิงสังคมสูงถึง 10.6 เท่า ทำให้คนพิการมีอาชีพ มีคุณค่า และมีที่ยืนในสังคม

ด้าน นายชิบ จิตนิยม สมาชิกวุฒิสภา อภิปรายว่ากลไกการจัดเก็บรายได้จากภาษีสุราและยาสูบหรือภาษีบาป ยังมีความจำเป็นต่อการขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพของประเทศ ทั้งนี้เนื่องจากภารกิจด้านการป้องกันโรคและลดปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพจำเป็นต้องมีงบประมาณที่มั่นคงและต่อเนื่อง ไม่ขึ้นอยู่กับการจัดสรรงบประมาณรายปีของรัฐบาล ซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงตามนโยบายและสถานการณ์ทางการเมือง การรักษาความเป็นอิสระของ สสส.เป็นกลไกสำคัญในการทำงานเพื่อประโยชน์สาธารณะอย่างยั่งยืน

ส่วน นส.มณีรัตน์ เขมะวงศ์ สมาชิกวุฒิสภา อภิปรายสนับสนุนให้คงรายได้งบประมาณประจำปี หรือ “ภาษีบาป” ของ สสส.ไว้เช่นเดิม เพราะต้องมีความต่อเนื่องของภารกิจและความเป็นอิสระของกองทุน ซึ่งสสส.มีบทบาทสำคัญในการจุดประกายและส่งเสริมศักยภาพให้ประชาชนตลอดจนถึงภาคีเครือข่ายทำงานร่วมกันอย่างคล่องตัว ตัวอย่างเช่นการทำงานของ “สภาลมหายใจ” สะท้อนให้เห็นถึงบทบาทการสนับสนุนในภาคประชาชนในการเข้ามามีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาฝุ่น PM 2.5 ตั้งแต่ระดับชุมชนจนถึงระดับนโยบาย ปัจจุบันเครือข่าย “สภาลมหายใจ” ขยายจาก 20 จังหวัดในปี 2567 เป็นเครือข่ายทั่วประเทศในปี 2568 โดยที่เชื่อมโยงประชาชนท้องถิ่นภาครัฐและนักวิชาการให้ร่วมกันจัดทำแผนแก้ไขปัญหาจากฐานข้อมูลและข้อเท็จจริงในพื้นที่ นอกจากนี้ยังสนับสนุนให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการผลักดันร่างกฎหมายอากาศสะอาด สะท้อนให้เห็นว่าประชาชนไม่ได้เป็นเพียงผู้ที่ได้รับผลกระทบหรือผู้รับประโยชน์เท่านั้น แต่สามารถที่จะเป็นผู้ร่วมกำหนดทิศทางทางนโยบายสาธารณะได้อย่างแท้จริง