Soft Power อิทธิพลและอำนาจเชิงสร้างสรรค์เชิงบวก...ที่มีทั้งคุณค่าและมูลค่า

ซอฟต์พาวเวอร์ (soft power) เป็นอำนาจของความชื่นชม ความนิยมชมชอบ ความหลงใหลคลั่งไคล้ที่ก่อให้เกิดการลอกเลียน สร้างสรรค์ การทำตามหรือการยอมตนเป็นสาวก ในบุคคล กิจกรรม หรือวัฒนธรรมประเพณีที่แต่ละคน-แต่ละกลุ่มสมาทานยอมรับ สยบยอม เห็นดีเห็นงาม ลื่นไหลไปกับกิจกรรม บุคคล หรือกระแสนั้นๆ มีนัยความหมายว่าเป็นอำนาจที่ไร้ความรุนแรง เป็นอำนาจอิทธิพลของความชื่นชม หลงใหล คลั่งไคล้ นิยมชมชอบ ที่ก่อให้เกิดคุณค่าและมูลค่าทางเศรษฐกิจที่สร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญต่อผู้คน-สังคมที่สามารถจะเกิดขึ้นได้ในทุกมุมโลก

อิทธิพลของ soft Power ปรากฏอยู่ในวัฒนธรรม ศิลปะ ดนตรี วรรณกรรม ภาพยนตร์ กีฬา อาหารการกิน การละเล่น ไปจนถึงการปรากฏขึ้นอัตลักษณ์บุคคล ในบางคน-บางกลุ่ม          

หากย้อนไปปลายทศวรรษ 1990 ช่วงที่โลกก้าวพ้นออกจากสังคมแบบแสวงหาและยุคฮิปปี้-ตะวันตก ได้ไม่นาน การเติบโตของวิถีเจป๊อป (J Pop) ก็ก่อตัวขึ้นในการเปลี่ยนแปลงกระแสใหม่ของญี่ปุ่นยุคนั้น ซึ่งปรากฏอยู่ในดนตรี ศิลปะ แฟชั่น อาหารการกิน ไปจนถึงบุคลิกท่าทาง-การแต่งตัวของหนุ่มสาวญี่ปุ่นในยุคที่โลกคลั่งไคล้เจ ป๊อป!

คนในสังคมยุคนั้นต่างก็ละสายตาจากวิถีตะวันตก สมาทานเข้าสู่โลกของเจป๊อปที่เต็มไปด้วยสีสันการปรากฏตัวอย่างมีอัตลักษณ์ มีวัฒนธรรมใหม่ในการพบปะ สันทนาการแบบเจป๊อป ผ่านทางดนตรี การแต่งกาย แฟชั่น การใช้ชีวิต-ปรากฏตัวต่อสังคม ไปจนถึงภาพยนตร์ อาหารการกิน ที่วัยรุ่นลอกเลียนกันอย่างคลั่งไคล้ไปทั้งโลก!

เจป๊อปเป็น Soft culture ที่มีอิทธิพลและสร้างเศรษฐกิจในแบบของญี่ปุ่น คู่กับการเติบโตขึ้นในโลกอุตสาหกรรมยุคแรกๆ ซึ่งต่อจากนั้นกระแสใหม่แบบ K Wave ที่ปรากฏขึ้นจากเกาหลีมาแทนความนิยมชมชื่นเจป๊อป ผ่านความเคลื่อนไหวในกิจกรรมเศรษฐกิจสร้างสรรค์แบบของเกาหลี ที่มีทั้งภาพยนตร์ ดนตรี ตามด้วยอาหารการกิน แฟชั่น การแต่งกาย การมีบุคลิกรูปร่างหน้าตา-ท่าทางที่เป็นพิมพ์นิยมแบบเกาหลี ซึ่งทั้งหลายทั้งปวงที่เกิดขึ้นนี้เป็น Soft Power ที่สร้างเศรษฐกิจมหาศาลให้เกาหลีคู่ไปกับการเคลื่อนตัวสู่เศรษฐกิจยุคใหม่-เศรษฐกิจฐานเทคโนโลยีและนวัตกรรม ซึ่งก้าวหน้าและเติบโตในเกาหลี ญี่ปุ่น ไต้หวัน รวมทั้งไทยด้วยในเวลาต่อมาถึงปัจจุบัน ซึ่งความเปลี่ยนแปลงนี้มีซอฟต์พาวเวอร์เป็นกระแสขับเคลื่อนที่สำคัญยิ่ง!

ขณะที่การเติบโตของจีนเป็นการเติบโตอีกแบบที่ต่างออกไป เป็นการสร้างเศรษฐกิจจากการผลิตที่ใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีเป็นฐานขับเคลื่อนหลัก จีนเปิดตัวเองจากโลกสังคมนิยมสู่ระบบตลาดเสรี เน้นการพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และวิศวกรรมชั้นสูง รวมถึงระบบการเงิน ปรับฐานจากโลกเก่าเข้าสู่โลกดิจิตอล ทำให้จีนเคลื่อนสู่การเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วและมีพลัง สามารถขจัดความยากจนในหมู่คนกว่า 700 ล้านคน ในช่วงเวลาระยะเพียงข้ามทศวรรษเท่านั้น!

Soft Power มีพลัง-มีอิทธิพล-มีความเข้มขลังอยู่ในตัว มีอิทธิพลที่สร้างการยอมรับ-ความน่านิยมชมชอบ-และแรงบันดาลใจให้กับผู้คน ซึ่งจะส่งผลถึงเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ                     ประเทศไทยมี Soft Power เกลื่อนกล่น ช่วงที่เราปรับประเทศสู่ความทันสมัยราว 5 ทศวรรษก่อนนั้น ขณะที่โลกตะวันตกที่มั่งคั่งร่ำรวยทางเศรษฐกิจ โลกก็รับรู้ว่าไทยเรานั้นแม้ไม่ร่ำรวยทางเศรษฐกิจ แต่เรามั่งคั่งร่ำรวยทางวัฒนธรรม มีสังคมที่มีคุณค่า-มีทรัพยากรมนุษย์ที่น่าชื่นชมเป็นที่ยอมรับของชาวโลก จากอัธยาศัย ความมีน้ำใจ การดูแลเอาใจใส่ในการเป็นเจ้าบ้านเจ้าเรือนที่ดี

การจัดงานขนาดใหญ่ระดับโลกในประเทศไทย จึงได้รับการยอมรับ-ชื่นชมจากสังคมโลกเสมอมา เหมือนกับล่าสุดที่จัด APEC 2022 บ้านเมืองไทยกลายเป็นที่ชื่นชมไปทั่วโลก ไม่ว่าจะมีผู้นำมหาอำนาจมากันมากน้อยแค่ไหน ความสนใจก็หายไปในชื่อเสียง-ความนิยมชมชื่นที่เราได้รับ งานนี้ทั้งผู้คนและสังคมไทยโดยรวมได้เปล่งศักยภาพ-ส่องประกายความน่าอยู่-น่าเที่ยว-มีอัธยาศัยอันดี ที่เป็นสมบัติของผู้คนในสังคมขึ้นอย่างเฉิดฉาย ตลอดจนถึงความสงบเรียบร้อยปลอดภัยในการมาเยือน

หากมองถึง Soft Power ของไทยเรา จะเห็นศักยภาพของ soft Power เกลื่อนกล่น ตั้งแต่ในบุคลิกความเป็นไทย-อัธยาศัยน้ำใจไมตรี ไปถึงอาหารการกิน ศิลปะ วัฒนธรรม ความงดงามของบ้านเมือง ธรรมชาติ ความสงบปลอดภัยที่ดูแลผู้มาเยือนได้ดี จนถึงประเพณีวัฒนธรรมและโลกแวดล้อมโดยรวม เรียกว่าแทบทุกจุดที่ชาวโลกมาสัมผัสก็จะประทับใจ-เก็บเกี่ยวเอาความทรงจำความน่าชื่นชมกลับไปเสมอ ซึ่งความเป็นไทยหลากมิตินี้สามารถสร้างเศรษฐกิจขึ้นได้มากมหาศาลไม่แพ้ใครในโลก!

ปัจจุบันที่โดดเด่นก็คืออาหารไทย กีฬาพื้นถิ่นอย่างมวยไทย ศิลปะไทยที่ปรากฏหลายรูปแบบ สถาปัตยกรรมจนถึงลายผ้า-สีสันของแฟชั่น-อาภรณ์ ดนตรี บทเพลง หรือแม้ตัวบุคคล-เช่นเด็กไทยอย่างลิซ่า ที่ไปเติบโตโดดเด่นอยู่บนเวที K POP ชาวโลกต่างก็ชื่นชมความเป็นไทยของลิซ่าไม่แพ้ศิลปินดังระดับโลกทั้งยุคก่อนและปัจจุบัน! การให้ความสำคัญกับ Soft Power ไม่ว่าจะสร้างสรรค์ ผลิตซ้ำ หรือเจียระไนขึ้นจากถิ่นย่านไหนก็ตามจะเป็นอีกคุณค่าหนึ่งที่มีมูลค่ามหาศาลทางเศรษฐกิจในโลกใบใหม่นี้ สามารถสร้างไทยให้มั่งคั่งยั่งยืนที่สัมผัสจับต้องได้ แต่จะมาก-น้อยแค่ไหนขึ้นอยู่กับคุณภาพของคนไทยทุกคน รวมทั้งการส่งเสริมจากภาครัฐและเอกชนที่เห็นถึงพลังของ soft Power!.