การศึกษาในความก้าวหน้าใหม่ ที่มุ่งตอบโจทย์ความต้องการจริง

ประเด็นเรื่องการศึกษา-การยกระดับใหม่-หรือการรื้อสร้างการศึกษา ไม่อาจคิดแค่การสร้างวาทกรรมเปลือกผิวเท่านั้น! ต้องเจาะลึกถึงฐานราก-แก่นแกนความคิดฝังลึกที่เป็นมายด์เซตสำคัญที่เป็นตัวกำหนดกรอบทิศทาง-ความคิด-การปฏิบัติขับเคลื่อนการศึกษาและการพัฒนาบุคลากร ที่ฝังลึกอยู่ในระบบการศึกษาและในสถาบันการศึกษามานับศตวรรษ!!!

ความคิดฝังลึกที่กล่าวถึงนี้ เป็นแก่นแกนขับเคลื่อนการศึกษาให้เคลื่อนไหวในปัจจุบันอย่างน่าฉงน! ซึ่งในความเป็นจริงจะพบว่า การปรับสร้างเศรษฐกิจ-คุณภาพชีวิตนั้นไม่มีวันจะยกระดับก้าวหน้าได้เลย หากการศึกษา-การพัฒนาคนไม่ปรับเปลี่ยนให้ทันโลก! ซึ่งเศรษฐกิจ-สังคม-คุณภาพชีวิตไม่อาจยกระดับก้าวหน้าขึ้นได้หากเปลี่ยนคุณภาพคนไม่มีคุณภาพ! ปัจจัยสำคัญในมิตินี้เป็นประเด็นที่ต้องตระหนักอย่างจริงจัง! ด้วยว่าการพัฒนา-ยกระดับคน-การศึกษานั้นจะมีผลลัพธ์เป้าหมายปลายทางเป็นเรื่องผลประโยชน์ของผู้คนและสังคมอย่างแท้จริง!

คุณภาพชีวิต การพัฒนาสังคม และการยกระดับเศรษฐกิจในปัจจุบันที่มีความเปลี่ยนแปลงเคลื่อนไหวปรับตัวรวดเร็ว-ไร้ขีดจำกัดอยู่ตลอดเวลา ไม่อาจเปลี่ยนการศึกษา-การพัฒนาคนแค่ระดับเปลือกผิวเท่านั้น แต่ต้องรื้อสร้างความคิด-ปรับสร้างระบบและสิ่งแวดล้อมใหม่ ที่ต้องเปลี่ยนความคิดฝังลึกหรือมายด์เซตของกลุ่มคน-สถาบันที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาอย่างจริงจัง!

มายด์เซตของคนในระบบการศึกษา-สถาบันการศึกษา โดยเฉพาะมหาวิทยาลัย มักติดมาจากโลกความคิดแบบเดิมว่าเป็นศูนย์กลางจักรวาล-เก่งกว่า-เหนือกว่าคนทั่วไป มีความเป็นขุนน้ำ-ขุนนางสูง ขาดการมองลึกถึงโลกแวดล้อมที่เปลี่ยนไปเกือบสิ้นเชิงแล้ว โลกใบใหม่ต่างจากโลกใบเก่าเกือบหมด! จนเราไม่อาจพึ่งระบบและสถาบันการศึกษาเก่าๆ รวมทั้งไม่อาจพึ่งพาผู้คนที่คิด-ทำแบบเดิมๆ ได้! สภาวะและระดับความเปลี่ยนแปลงที่เร็วและก้าวหน้าวันนี้ต่างกันลิบกับโลกใบเดิมๆ ที่การศึกษาทั้งระบบหมกตัวอยู่!

ความคิด-มายด์เซตเดิม เป็นกลุ่มความคิดยุคอนาล็อกที่กองสุมวนเวียนอยู่ในกองตำราแบบเดิม วิธีคิดแบบเดิม-ภาคการผลิตและบริการแบบเดิม ที่มีโครงสร้างการพัฒนาในการจัดการแรงงานเข้มข้น (labor incentive) เป็นกระบวนระบบการบริหารจัดการคนบนฐานความรู้แบบเดิม-มีระบบแบบลำดับชั้น-มุ่งสร้างผลลัพธ์เชิงประสิทธิภาพ ที่มีผลลัพธ์สุดท้ายเป็นไปตามสูตรคณิตศาสตร์ธุรกิจแบบแบบเก่า ที่เติบโตแบบมีจังหวะชั้นเป็นเส้นตรง (liner growth) ซึ่งกระบวนการที่ว่านี้มีความพยายามปรับตัวเปลี่ยนแปลงอย่างเข้มข้นช่วงปลายศตวรรษที่ 20 เข้าสู่โหมดใหม่ด้วยความคิด-วิสัยทัศน์ใหม่ จนนำสู่การสร้างตัวใหม่ของจีนที่ปรับตัวแบบก้าวกระโดด จากโลกของความยากจนสู่โลกที่ก้าวหน้าเกือบสิ้นเชิง แทบจะไม่เหลือร่องรอยของการผลิต-การพัฒนาแบบของคอมมิวนิสต์สังคมนิยมให้เห็นเลย จะมีเหลืออยู่ก็แต่เรื่องการเมือง-การปกครองเท่านั้นที่สืบทอดให้พบเห็นอยู่ แต่วิธีการโดยรวมคนรุ่นใหม่ก็เข้าไปปรับใช้เทคโนโลยีทดแทนเกือบหมดแล้ว

มิติความเปลี่ยนแปลงนี้ชี้ให้เห็นว่ามายด์เซตแบบโลกอนาล็อกไม่สามารถนำใช้กับโลกดิจิทัล โลกใหม่เป็นกระบวนระบบ Digital literacy ที่พึ่งพาความก้าวหน้าของเทคโนโลยี-ข้อมูล-ใช้อัลกอริทึมเชื่อมโยงจัดการด้วยปัญญาประดิษฐ์ IoT ประสานสร้างกลไกความเคลื่อนไหวแบบอัตโนมัติด้วยหุ่นยนต์ แขนกล ฯลฯ ที่ทั้งกระบวนระบบจะแสดงผลวิเคราะห์ให้มีการพัฒนาจัดปรับกระบวนการผลิตและบริการเชื่อมต่อกับผลลัพธ์สุดท้ายและโลกแวดล้อมทั้งระบบ มีปลายทางของผลิตผลรวมเป็นความก้าวหน้าเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม และคุณภาพชีวิตใหม่

การมุ่งปอกเปลือกความคิดฝังลึก ที่ชี้ให้เห็นภาพความเปลี่ยนแปลงของมายด์เซตที่แฝงฝังอยู่ในการพัฒนาบุคลากรและการศึกษานั้น มุ่งสะท้อนให้เห็นภาพความต่างจากโลกใบเก่าอย่างเกือบจะสิ้นเชิง และต้องการชี้ถึงโลกใหม่ที่มีฐานคิด สิ่งแวดล้อม เทคโนโลยี และการจัดการที่เปลี่ยนไปเหมือนอีกโลกหนึ่ง ขณะที่ระบบการศึกษาในบ้านเรา-ในสถาบันการศึกษาส่วนใหญ่ยังวนเวียนอยู่ในระบบวิธีคิดและภาพจำเก่าๆ ที่วันนี้กลายเป็นสิ่งแปลกปลอมและอุปสรรคของความก้าวหน้าไปโดยปริยายอย่างคิดไม่ถึง!!!

วันนี้ตำราการบริหารจัดการของโลกยุคใหม่ เปลี่ยนไปจากบทของการจัดการแรงงานแบบเข้มข้นสู่ระบบออโตเมชั่น บนฐานข้อมูลการจัดการใหม่ในโลกการสื่อสารยุค 5G ไปแล้ว ทำให้คุณภาพใหม่ต้องหันมาสนใจเรื่องการออกแบบ-การขับเคลื่อน-และการควบคุมกลไกการผลิตและบริการ ที่ขับเคลื่อนโดยเทคโนโลยี-นวัตกรรมที่สื่อสารข้อมูลบนคลาวด์ที่เชื่อมต่อถึงด้วยอัลกอริทึม ซึ่งการศึกษาและการพัฒนาคนต้องปรับรากฐานความคิดใหม่ที่ต่างจากโลกเก่าที่เราเคยชินกัน!!!

วันนี้เราไม่อาจใช้ความรู้ของอดีต-มาจัดการศึกษาในปัจจุบัน-เพื่อสร้างอนาคตที่ก้าวหน้าได้ การจัดการศึกษาหรือการพัฒนาบุคลากรใหม่เป็นเรื่องที่ไม่สามารถปรับแค่เปลือกผิวหรือแค่จัดปรับเชิงเทคนิคหรือกฎระเบียบเล็กๆ น้อยๆ เท่านั้น จำต้องรื้อสร้างฐานความคิด-มายด์เซตให้เท่าทันความเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงใหม่แทนโลกใบเก่า นี่คือความสำคัญเรื่องความคิดฝังลึกที่ต้องรื้อสร้างใหม่ให้ทันกาล!.

โลกใบใหม่