ระเบียบโลกใหม่

จัดโดยสมาคมนิสิตเก่าคณะวิศวกรรมศาสตร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (สวจ.)

 เวที The INTANIA Forum จะเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนความเห็นและข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อช่วยให้ประเทศไทยมองเห็นทั้งความเสี่ยงและโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงของระเบียบโลกใหม่ พร้อมร่วมกันกำหนดทิศทางการพัฒนาประเทศให้สามารถแข่งขันได้ในระยะยาว และสร้างการเติบโตที่มั่นคงและยั่งยืน

จัดขึ้นในช่วงเวลาที่โลกกำลังเผชิญการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญ ทั้งการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ ความผันผวนของเศรษฐกิจโลก การเปลี่ยนแปลงของห่วงโซ่อุปทาน เทคโนโลยี และภูมิรัฐศาสตร์ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการค้า การลงทุน ความมั่นคง และทิศทางการพัฒนาของประเทศต่างๆ รวมถึงประเทศไทย

 ครับ...รายละเอียดก็ตามนั้น

ประเด็นการรับมือระเบียบโลกใหม่ ไม่ต่างไปจากการวางแผนอนาคตประเทศ เพราะระเบียบโลกใหม่บีบให้ทุกประเทศต้องปรับตัว

หากปรับตัวตามไม่ทันก็คงหลุดวงโคจรไปไกลพอควร

ไกลทั้งภาคเศรษฐกิจ การเมือง ความมั่้นคง และสิ่งแวดล้อม

ระเบียบโลกใหม่เดิมทีถูกมองว่าเป็นทฤษฎีสมคบคิด อ้างว่าชนชั้นนำระดับโลกกำลังพยายามจัดตั้งรัฐบาลโลกเดียว

แต่ความเปลี่ยนแปลงหลายๆ อย่างในช่วงเวลา ๑๐ ปีที่ผ่านมา มีภาพปรากฏชัดว่ามันเป็นอะไรมากกว่านั้น

การเมืองโลกและฐานอำนาจกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน

เดิมที ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ สัญญาว่าจะเปลี่ยนแปลงนโยบายต่างประเทศของสหรัฐอย่างมาก นั่นคือ ลดการแทรกแซงกิจการระหว่างประเทศ และหันมาให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ของชาติอเมริกามากขึ้น

แต่เมื่อพิจารณาถึงความสัมพันธ์ที่เปลี่ยนแปลงไปกับรัสเซียและจีนในปัจจุบัน "ทรัมป์" ทำในสิ่งตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิง

มีบทความของ เทวัญ อุทัยวัฒน์ กลุ่มนโยบายสาธารณะเพื่อสังคมและธรรมาภิบาล เขียนไว้ตั้งแต่ต้นปี เรื่อง ระเบียบโลกใหม่ที่ไร้ระเบียบกับการปรับตัวของสังคมไทย ขอนำกลับมารีรันอีกครั้งเพื่อให้เห็นเป็นแนวทางครับ

-------------------------

ผู้อ่านหลายๆ ท่านน่าจะเห็นตรงกันว่าไตรมาสแรกของปี พ.ศ.๒๕๖๙ มีปรากฏการณ์สำคัญๆ ที่ส่งผลต่อประชาคมโลกอย่างที่หลายคนไม่คาดคิดว่าจะเกิดขึ้นพร้อมๆ กัน และส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม ปัญหาด้านภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) นำไปสู่สงครามการค้า การใช้มาตรการทางภาษีส่งผลไปสู่ภูมิเศรษฐศาสตร์ (Geoeconomics) และต่อเนื่องด้วยการเกิดสงครามในตะวันออกกลางซึ่งนับวันจะทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยผลกระทบที่เห็นชัดเจนคือ ราคาด้านพลังงานที่ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลกระทบต่อต้นทุนการผลิตและการใช้ชีวิตของผู้คนในสังคมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ในอดีตนั้น การคาดการณ์ด้านการเมืองและเศรษฐกิจโลกดูจะไม่ใช่เป็นเรื่องที่ซับซ้อน โดยเฉพาะภายหลังจากสงครามเย็นและการล่มสลายของสหภาพยูเนียนเมื่อกว่า ๓๐ ปีที่ผ่านมา ทำให้เกิดโลกใหม่ที่ประกอบด้วยหลายขั้วอำนาจ (Multipolar World) การจัดระเบียบด้านการค้าและการลงทุนด้วยการจัดตั้งองค์การการค้าโลก (World Trade Organization หรือ “WTO”) ในต้นปี ค.ศ.๑๙๙๕ และการเติบโตของโลกาภิวัตน์ (Globalization) นำไปสู่การสร้างความสัมพันธ์แบบพหุภาคี (Unilateralism) และการลงนามสนธิสัญญาความร่วมมือด้านการค้าเสรี (Free Trade Agreement หรือ “FTA”) ทั้งในกลุ่มเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรืออาเซียน ตลอดจนประชาคมยุโรป เป็นต้น ซึ่งดูเหมือนเศรษฐกิจโลกจะมีการเติบโตแบบถ้อยทีถ้อยอาศัย และทำให้บทบาทของสหประชาชาติเริ่มมีความสำคัญน้อยลงตามลำดับ

ความเปลี่ยนแปลงแบบหลายขั้วอำนาจนี้เริ่มเห็นสัญญาณพิเศษขึ้น เมื่อสาธารณรัฐประชาชนจีนมีการใช้นโยบายการค้าการลงทุนแถบเส้นทางสายไหม (One Belt One Road) ซึ่งต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น Belt Road Initiative หรือ “BRI” และการที่รัฐบาลจีนเริ่มมีบทบาทในเวทีโลกนี้ ทำให้พี่ใหญ่อย่างสหรัฐอเมริกาต้องปรับยุทธศาสตร์หลายด้าน โดยเฉพาะการสร้างแสนยานุภาพ การใช้ภาษีการค้าตอบโต้รุนแรง การเจรจาแบบ “Deal-Based” (ลักษณะทำข้อตกลงกันเองแบบทวิภาคี) ไม่ใช่ “Rule Based” (การอิงกฎกติกา) อีกต่อไป และการสร้างความใกล้ชิดกับภาคพื้นเอเชียแปซิฟิกมากขึ้น รวมถึงการยกระดับความสัมพันธ์กับประเทศอินเดีย ญี่ปุ่นและไต้หวัน สำหรับประเทศไทยนั้นยังคงรักษาความสัมพันธ์แบบสมดุลกับประเทศมหาอำนาจทุกประเทศได้ในระดับที่ดี แม้ว่าประเทศจะประสบปัญหาการเมืองภายในและความถดถอยทางเศรษฐกิจมานับเป็นสิบปีก็ตาม

การสู้รบระหว่างรัสเซียกับยูเครนที่ยังไม่มีหนทางจบโดยง่าย การบุกจู่โจมจับตัวอดีตประธานาธิบดีเวเนซุเอลาโดยรัฐบาลสหรัฐ ภายใต้การนำของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้ซึ่งได้รับเลือกตั้งเป็นสมัยที่ ๒ และมีการใช้กำลังทหารแบบ Power-Based ซึ่งน่าจะเป็นการละเมิดกฎบัตรสหประชาชาติและรุกรานอธิปไตยของประเทศอื่น โดยเมื่อทุกอย่างดูสงบลงในเวเนซุเอลาแล้ว สหรัฐและอิสราเอลก็ได้เปิดปฏิบัติการโจมตีประเทศอิหร่านอย่างรุนแรงเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ที่ผ่านมา และสู้รบกันอย่างต่อเนื่อง โดยมีการตอบโต้จากอิหร่านอย่างไม่ยอมแพ้ เกิดความสูญเสียอย่างรุนแรงในตะวันออกกลางมากขึ้นตามลำดับ มีการทำลายล้างฐานทัพ แหล่งผลิตและเก็บน้ำมัน ปิดช่องทางเดินเรืออย่างไม่มีใครคาดเดาได้ว่าสงครามครั้งนี้จะจบลงเมื่อใด แม้จะมีปฏิกิริยาไม่เห็นด้วยจากประเทศมหาอำนาจอื่น รวมถึงการส่งเสียงคัดค้านการทำสงครามจากองค์การสหประชาชาติและอีกหลายประเทศซึ่งเป็นภาคีสมาชิกก็ตาม โดยมีการประเมินด้วยว่าจะมีสงครามใหม่ๆ เพื่อแย่งชิงทรัพยากร รวมถึงแร่หายาก (rare earth) จะทำให้โลกของเราไม่มีความสงบสุขอีกต่อไป เพราะกติกาสากลเรื่องการเคารพหลักเขตแดนและอธิปไตยได้ถูกท้าทายจากประเทศผู้ที่เคยร่วมกำหนดไว้เองให้แปรเปลี่ยนเป็นเขตอิทธิพล (Spheres of influence) ที่มีการสร้างและกำหนดกติกาขึ้นเอง

ระเบียบโลกใหม่นี้คือการที่ประเทศมหาอำนาจประเทศหนึ่งหรือมากกว่าได้สร้างระเบียบโลกขึ้นใหม่ในลักษณะของ Power-Based คือการใช้พลังอำนาจที่ตนมีอยู่ อาจมีการสมคบคิด (Conspiracy) รวมอยู่ด้วย และเป็นกติกาใหม่ที่ประชาชน พลเมืองและสังคมไทยต้องมีการปรับตัวแบบฉับพลันและยืดหยุ่นได้ แม้ว่าจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วยกับสงคราม หรือปรากฏการณ์อื่นๆ ที่เกิดขึ้นแล้ว หรือจะเกิดขึ้นภายใต้ระเบียบโลกใหม่นี้ก็ตาม การปรับตัวแบบฉับพลันที่ยืดหยุ่นนี้ (Agility และ Adaptability) หมายความรวมถึงมีการวางแผนในการใช้ชีวิตความเป็นอยู่อย่างเป็นระบบ และปฏิบัติตามคำแนะนำหรือนโยบายของรัฐบาล โดยขอฝากให้ทุกท่านได้น้อมนำพระบรมราโชวาทของในหลวงรัชกาลที่ ๙ เรื่องปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นหลักนำพาในการดำรงชีวิต กล่าวคือ มีความพอประมาณ มีเหตุมีผล มีภูมิคุ้มกัน และมีความรู้คู่คุณธรรม รวมถึงการมีความเมตตา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อผู้อื่น และมีจิตอาสาในการช่วยเหลือสังคมตามแต่โอกาสจะอำนวย โดยเชื่อมั่นว่าประเทศไทยเป็นสยามเมืองยิ้ม เป็นมิตรกับทุกประเทศ และเป็นสังคมที่สุขสงบ หากประชาชนในสังคมมีความรัก ความสามัคคี มีคุณธรรม และมีความเมตตาต่อกันแล้ว เราจะสามารถใช้ชีวิตบนระเบียบโลกใหม่ที่ไม่เหมือนเดิมได้อย่างมีความสุขด้วยความพอเพียงถ้วนทั่วกัน

เมื่อโลกมีระเบียบใหม่ที่ไร้ระเบียบ คนไทยทุกคนต้องปรับตัวให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลง การตั้งสติอยู่บนความไม่ประมาท และการตระหนักแต่ไม่ตระหนกต่อสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงและยากที่จะคาดเดาได้นั้น จึงเป็นสิ่งสำคัญที่ขอฝากไว้ให้คิดและวางแผนในการใช้ชีวิตบนโลกใบนี้ที่ไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป  

--------------------

ครับ...ได้เวลาแล้วที่ทุกคนต้องทำความเข้าใจกับระเบียบโลกใหม่ เพื่อความอยู่รอดในโลกที่ไร้ระเบียบ.