อายุยืนบนโจทย์‘เงินออม’ที่ยาวขึ้น

โจทย์ดังกล่าวทำให้การเตรียมความพร้อมก่อนเกษียณต้องมองไกลกว่าการสะสมเงินก้อน เพราะความไม่แน่นอนในวัยสูงอายุสามารถเกิดขึ้นได้ทั้งจากระยะเวลาการใช้ชีวิต สุขภาพที่เปลี่ยนแปลง และภาระค่าใช้จ่ายที่อาจเพิ่มขึ้นตามวัย การตัดสินใจด้านการเงินตั้งแต่ช่วงวัยทำงานจึงมีความหมายต่อคุณภาพชีวิตในอนาคต และเป็นประเด็นที่แต่ละคนไม่อาจเลื่อนการวางแผนออกไปได้ตลอดชีวิต

ข้อมูลจาก World Bank ระบุว่า อายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดของคนไทยเพิ่มจากประมาณ 50.6 ปี ในปี 2503 เป็น 76.6 ปี ในปี 2567 หรือเพิ่มขึ้นถึง 26 ปี ในช่วงกว่า 6 ทศวรรษ ปัจจัยสำคัญมาจากความก้าวหน้าทางการแพทย์ ระบบสาธารณสุข และการเข้าถึงบริการรักษาพยาบาลที่ดีขึ้น ขณะเดียวกัน ไทยกำลังสูงวัยอย่างรวดเร็ว โดยข้อมูลของ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) หรือสภาพัฒน์ ที่คาดว่า ไทยจะเข้าสู่ Super-aged Society ในปี 2576 และภายในปี 2583 ผู้สูงอายุอาจมีสัดส่วนเกือบ 1 ใน 3 ของประชากร

ทั้งนี้ จากบทความของ ฝ่ายวิจัย ทีม Bnomics ธนาคารกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) ระบุว่า การมีอายุยืนยาวขึ้นทำให้คนต้องเตรียมความพร้อมทางการเงินสำหรับชีวิตหลังเกษียณยาวนานกว่าเดิม โดยเฉพาะความเสี่ยงที่เงินออมอาจหมดก่อนชีวิตสิ้นสุด ตัวอย่างคนอายุ 40 ปีที่วางแผนเกษียณตอน 60 ปี หากต้องการใช้เงินเทียบเท่า 20,000 บาทต่อเดือนในมูลค่าปัจจุบัน และมีเงินเฟ้อเฉลี่ย 2% ต่อปี จะต้องเตรียมเงินประมาณ 7.1 ล้านบาทเพื่อใช้ถึงอายุ 80 ปี แต่หากขยายเป้าหมายไปถึงอายุ 90 ปี เงินก้อนดังกล่าวจะเพิ่มเป็นประมาณ 10.7 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นราว 3.6 ล้านบาท สะท้อนผลกระทบของความเสี่ยงด้านอายุยืน (Longevity Risk) ที่ทำให้การวางแผนเกษียณต้องคำนึงถึงระยะเวลาการใช้เงินมากขึ้น

นอกจากเงินออมที่ต้องรองรับชีวิตยาวนานขึ้นแล้ว ยังมีความเสี่ยงจากค่ารักษาพยาบาลและการดูแลระยะยาว โดย WTW คาดการณ์ Medical Trend ของไทยปี 2569 อยู่ที่ 10.8% ขณะที่ข้อมูล WHO ระบุว่าคนไทยมีช่องว่างระหว่างอายุขัยกับช่วงชีวิตที่มีสุขภาพดีประมาณ 9.5 ปี ประกอบกับโครงสร้างครอบครัวที่เปลี่ยนแปลงและเงินออมของผู้สูงอายุที่ยังจำกัด ทำให้การเตรียมเกษียณไม่ควรพิจารณาเพียงรายจ่ายประจำ แต่ต้องรวมถึงค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพและการดูแลในวันที่ไม่สามารถพึ่งพาตนเองได้ เพื่อไม่ให้การมีอายุยืนกลายเป็นแรงกดดันต่อความมั่นคงทางการเงินในระยะยาว

ดังนั้น การรับมือกับความเสี่ยงจากการมีอายุยืนยาวจำเป็นต้องเริ่มตั้งแต่ช่วงวัยทำงาน โดยให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพควบคู่กับการวางแผนการเงิน เพราะการมีสุขภาพแข็งแรงช่วยลดโอกาสเกิดค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลและเพิ่มความสามารถในการใช้ชีวิตอย่างเป็นอิสระหลังเกษียณ ขณะเดียวกัน การกำหนดเป้าหมายค่าใช้จ่ายคำนึงถึงเงินเฟ้อ ระยะเวลาหลังเกษียณ และรายได้ที่อาจมีเพิ่มเติม จะช่วยให้การเตรียมเงินออมและการลงทุนสอดคล้องกับความต้องการในอนาคต โดยการเริ่มต้นเร็วช่วยลดภาระเงินออมที่ต้องจัดสรรในแต่ละเดือน

นอกจากการสะสมเงินแล้ว การเตรียมเครื่องมือรองรับเหตุการณ์ไม่คาดคิดก็มีความสำคัญ ทั้งเงินฉุกเฉิน เงินสำรองค่ารักษาพยาบาล และประกันที่เหมาะสมกับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล ไม่ว่าจะเป็นประกันสุขภาพ ประกันโรคร้ายแรง หรือผลิตภัณฑ์ที่ช่วยสร้างกระแสเงินสดหลังเกษียณ ทั้งนี้ การเลือกเครื่องมือควรพิจารณาร่วมกับภาระหนี้ รายได้ สวัสดิการ และภาระดูแลครอบครัว เพื่อป้องกันไม่ให้เหตุการณ์สำคัญเพียงครั้งเดียวกระทบเงินออมที่สะสมมาหลายสิบปี และทำให้การมีอายุยืนยังคงเป็นโอกาสในการใช้ชีวิตอย่างมีคุณภาพ.

ครองขวัญ รอดหมวน