เทคโนโลยี AI พลิกโฉมการบินโลก

ระบุว่า การเปลี่ยนผ่านของอุตสาหกรรมการบินสู่ Intelligent Aviation จะมี 3 ระยะ โดย ระยะแรก Analyze & Predict เน้นสร้าง Aviation Data Hub ที่มีบทบาทเป็น Integrated Data Platform รวมศูนย์ข้อมูลของทุกภาคส่วนในสนามบินเป็น Big Data เพื่อนำข้อมูลไปใช้ประกอบการตัดสินใจได้อย่างแม่นยำ และรวดเร็วมากยิ่งขึ้น

ระยะที่สอง Personalized Services & Predictive Intelligence เน้นนำ Agentic AI เข้ามาช่วยในการวิเคราะห์ Aviation Big Data เพื่อสร้างประสบการณ์เดินทางที่ตอบโจทย์ความต้องการเฉพาะบุคคลมากขึ้น โดยเชื่อมโยงข้อมูลพฤติกรรมการใช้บริการ เพื่อมอบคำแนะนำและข้อเสนอที่เหมาะสมกับผู้โดยสารแต่ละบุคคล เช่น การนำเสนอสินค้าและโปรโมชันที่สอดคล้องกับความสนใจ หรือการแนะนำบริการที่เกี่ยวข้องกับจุดหมายปลายทางและแผนการเดินทาง ควบคู่ไปกับการเพิ่มขีดความสามารถในการบริหารจัดการเชิงคาดการณ์ โดยใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลการปฏิบัติงานและข้อมูลทางเทคนิคของอากาศยาน เพื่อประเมินความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ช่วยให้หน่วยงานซ่อมบำรุงสามารถวางแผนบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) ได้ล่วงหน้า ลดโอกาสการเกิดข้อขัดข้องและเพิ่มความปลอดภัยในการปฏิบัติการบิน

และ ระยะสาม Empowered–Autonomous Airport เน้นการนำเทคโนโลยี Automation ที่ทำงานร่วมกับ Big Data และ AI มาบริหารจัดการสนามบิน ทั้ง Biometrics, Humanoid และ Robotics เพื่อส่งเสริมประสบการณ์โดยสารเครื่องแบบไร้รอยต่อ

นาย สิทธิเดช ยังระบุว่า อุตสาหกรรมกำลังให้ความสำคัญเรื่องการเชื่อมโยง Data จากหลายภาคส่วนเข้าด้วยกัน เพื่อให้ทุกหน่วยงานมองเห็นภาพรวม และทำงานแบบ Synchronize กันมากขึ้น และการนำเทคโนโลยี Automation มาประยุกต์กับธุรกิจในสนามบิน เพื่อช่วยให้สนามบินรองรับผู้โดยสารได้มากขึ้น เช่น Humanoid ที่สามารถแนะนำการใช้บริการสนามบินได้เหมือนมนุษย์ หรือ Conventional Robot ที่ช่วยขนย้ายสัมภาระ หรือพัสดุบนสายพานสนามบิน

อีกเทรนด์ที่น่าสนใจ คือ eVTOL หรือ อากาศยานไฟฟ้าไร้คนขับ กำลังเป็นโมเดลธุรกิจใหม่ อย่างธุรกิจ eVTOL อากาศยานโดยสารที่ให้บริการจริงในประเทศจีนและสหรัฐ สามารถรับส่งผู้โดยสารได้ครั้งละ 1–6 คนต่อเที่ยว ธุรกิจ eVTOL Logistic ที่ช่วยเรื่องการขนส่งในพื้นที่ที่เข้าถึงยาก เช่น บนภูเขา งานช่วยเหลือฉุกเฉินที่ eVTOL สามารถช่วยเหลือคนที่ติดบนตึกสูงได้อย่างรวดเร็ว” นายสิทธิเดชกล่าว

อย่างไรก็ตาม ทิศทางของอุตสาหกรรมการบินในปัจจุบันช่วยส่งเสริมประเทศไทยสู่การเป็น Regional Aviation Hub เนื่องจากสนามบินไทยกำลังได้รับความเชื่อมั่นในด้านเทคโนโลยีดิจิทัล และมาตรฐานการกำกับดูแลภายในสนามบิน ไม่ว่าจะเป็น การจัดตั้ง Flight Operations Center of Excellence ภายใต้ Skywise ซึ่งเป็นศูนย์สนับสนุนธุรกิจการบินดิจิทัลในระดับภูมิภาค โดย Airbus และ ICAO รวมถึงประเทศไทยกำลังเดินหน้าพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานภายในสนามบินอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการก่อสร้างอาคารผู้โดยสาร SAT-1 และรันเวย์ 3 ภายในสนามบินสุวรรณภูมิ การเดินหน้าแผนพัฒนาสนามบินดอนเมืองเฟสใหม่ และการพัฒนาสนามบินอู่ตะเภา ซึ่งเป็นศูนย์กลางในเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก หรือ EEC เพื่อให้ประเทศไทยมีความพร้อมในการรองรับผู้โดยสารและนักท่องเที่ยวได้ 150–200 ล้านคนต่อปี นอกจากนี้ ประเทศไทยยังเป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างภูมิภาคเอเชียตะวันออก เอเชียใต้ ยุโรป และออสเตรเลีย จึงมีศักยภาพในการเป็นจุดเปลี่ยนผ่าน (Transit Hub) และคลังสินค้าทางอากาศระดับโลก (Air Cargo Hub)

อย่างไรก็ตาม การผลักดันให้ประเทศไทยก้าวสู่การเป็น “ฮับการบินภูมิภาค” ตามเป้าหมายที่วาดฝันไว้อย่างสวยหรูนั้น สิ่งสำคัญที่สุดที่ไม่อาจมองข้ามได้คือ ความพร้อมของบุคลากรในแต่ละสายการบิน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “การบินไทย” ในฐานะสายการบินแห่งชาติที่เป็นหน้าตาและภาพลักษณ์หลักของประเทศ ซึ่งควรให้ความสำคัญกับมาตรฐานการบริการเป็นอันดับหนึ่ง เพื่อสร้างความประทับใจให้ผู้โดยสารอยากกลับมาใช้บริการซ้ำ ทว่าภาพความจริงที่เกิดขึ้น อย่างเช่นเหตุการณ์ในช่วงเช้าวันที่ 5 พ.ย.ที่ผ่านมา กลับสะท้อนถึงปัญหาการบริหารจัดการที่ล่าช้าและเฉื่อยแฉะ ปล่อยให้ผู้โดยสารร่วม 200–300 คน ต้องยืนรอเช็กอินนานนับชั่วโมง โดยมีพนักงานคอยให้บริการอยู่เพียงคนเดียว มิหนำซ้ำยังไม่มีเจ้าหน้าที่คนใดเข้ามาแจ้งข้อมูลหรือชี้แจงสถานการณ์ให้ทราบ ทำให้ผู้โดยสารทำได้เพียงแค่รอคอยอย่างไร้จุดหมาย

ปรากฏการณ์นี้เป็นสัญญาณเตือนเร่งด่วนว่า หากไทยต้องการเป็นศูนย์กลางการบินอย่างแท้จริง สายการบินแห่งชาติจำเป็นต้องเร่งปรับปรุงระบบการทำงาน เพิ่มกำลังพลให้เพียงพอต่อการรองรับผู้โดยสาร และพัฒนาการสื่อสารในภาวะวิกฤตอย่างเร่งด่วน เพื่อกู้คืนความเชื่อมั่นและยกระดับการบริการให้สมกับคำว่าหน้าตาของประเทศอย่างแท้จริง.

บุญช่วย ค้ายาดี