'บุ๋ม ปนัดดา' มรสุมคนทำดี

บางเรื่องเจ้าหน้าที่ก็ขยันขันแข็งขึ้นมาจนน่าแปลกใจ

ผมนึกถึงเรื่องนี้ขึ้นมาหลังอ่านจดหมายของคุณพรเพ็ญ ที่เขียนมาคุยเรื่องคุณบุ๋ม ปนัดดา และมูลนิธิองค์กรทำดี

คุณพรเพ็ญเล่ามาหลายเรื่องครับ ทั้งเรื่องครอบครัว เรื่องเงินบริจาค และบทบาทของมูลนิธิที่เข้ามาช่วยเหลือประชาชน

แต่ประเด็นที่ผมอยากหยิบมาคุยต่อก็คือ ทำไมบ้านเราถึงมีคนต้องหันไปพึ่งคนดังกันมากมาย ทั้งที่หน่วยงานรัฐก็มีอยู่เต็มประเทศ

จดหมายคุณพรเพ็ญมีว่าอย่างนี้ครับ

......................................

สวัสดีค่ะ คุณเสมอต้น และท่านผู้อ่านเปิดซองออนไลน์

อยากขอพูดคุยเรื่องของคุณบุ๋ม ปนัดดา จริงๆ ค่ะ ยิ่งตามอ่าน ยิ่งเห็นรายละเอียด ยิ่งทำให้ในหัวมันคิดต่อยอดไปไกลมาก จนรู้สึกว่าถ้าไม่ได้เขียนออกมาแลกเปลี่ยนกับคุณเสมอต้น และท่านผู้อ่าน มันคงแน่นอยู่ในหัวอยู่อย่างนั้น

ในฐานะผู้หญิงคนหนึ่งที่เห็นแกในหน้าสื่อมาเป็นสิบๆ ปี จากนางงาม สู่ดารานักแสดง จนมาถึงภาพจำใช้นามสกุล “องค์กรทำดี” เอาจริงนะ… นาทีนี้มันอดรู้สึกจุกและสะเทือนใจแทนแกไม่ได้จริงๆ คนเราเวลามรสุมชีวิตมันเข้า มันไม่เคยเข้ามาทีละเรื่อง แต่มันเล่นถาโถมเข้ามาพร้อมกันทุกทิศทางจนแทบไม่มีอากาศให้หายใจ

ลองดูเรื่องในบ้านก่อนสิคะ แค่ลำพังผู้หญิงคนหนึ่งต้องออกมานั่งแถลงข่าว ร้องไห้โฮต่อหน้าสื่อ เรื่องเงินในตู้เซฟหาย เรื่องเงินรับขวัญลูกเป็นล้านๆ ปัญหาความสัมพันธ์กับสามีที่ต้องแยกกันอยู่ แถมยังมีความกังวลเรื่องความปลอดภัยของลูกเล็กๆ เข้ามาอีก

แค่เรื่องผัวเมียและเรื่องในครอบครัวอย่างเดียว ผู้หญิงเราถ้าเจอเข้ากับตัวเองก็นอนร้องไห้กอดหมอนแทบไม่อยากตื่นขึ้นมาเจอใครแล้ว บ้านที่มันควรจะเป็นเซฟโซน เป็นที่กลับไปพักผ่อนหย่อนใจ กลับกลายเป็นจุดเริ่มของความแตกสลาย

แต่ที่มันหนักหนาสาหัสกว่านั้น คือการที่เรื่องในบ้านมันดันลามปามไปสะกิดจนไฟไหม้ลามไปถึง “มูลนิธิองค์กรทำดี” จากประเด็นเรื่องที่ดินของสามี กลายมาเป็นกระแสสังคมที่หันมากระหน่ำขุดเรื่องบัญชีบริจาค ขุดเรื่องความโปร่งใส มีคนไปร้องเรียน แจ้งความ ตรวจสอบเรื่องการใช้เงินผิดวัตถุประสงค์กันยกใหญ่

ลามไปถึงขั้นที่ฝ่ายกฎหมายของมูลนิธิฯ ต้องออกมาชี้แจง และประกาศให้แกหยุดปฏิบัติหน้าที่ประธานชั่วคราว พร้อมกับระงับการรับบริจาคทั้งหมด

แล้วไหนจะพวกนักกฎหมาย ทนายความหน้าสื่อที่ออกมาวิเคราะห์กันฉอดๆ ว่ามีสิทธิ์ลุ้นติดคุกติดตรวน อาจจะเจอคดีอาญาหนักๆ อีก… เห็นข่าวแล้วมันน่าใจหายชะมัด คนที่เคยปราบผู้ร้าย เคยอุ้มเหยื่อความรุนแรง แต่วันนี้กลับต้องมารับความเสี่ยงที่จะเดินเข้าคุกเสียเอง ตรงนี้แหละค่ะที่คุณเสมอต้น… มันทำให้คิดไปถึงภาพรวมของ “สังคมคนดี” หรือพวกมูลนิธิภาคประชาสังคมในบ้านเราเกือบทั้งหมดเลยนะ

ถ้าเรามองกันตามตรง แบบไม่ต้องสร้างภาพ สังคมไทยเราขับเคลื่อนด้วยมูลนิธิและจิตอาสาเยอะมากเพราะระบบราชการเรามันเทอะทะ เวลาเกิดน้ำท่วม เกิดเหตุร้าย เกิดคดีข่มขืน คนตาดำๆ ไม่รู้จะพึ่งใคร ก็ร้องกันหาแต่มูลนิธิ หาแต่คนดังๆ อย่างคุณบุ๋ม หรือมูลนิธิต่างๆ นานา

แล้วคนพวกนี้เริ่มต้นทำความดีด้วยอะไร? เค้าเริ่มกันด้วย “เจตนาดี” ด้วยหัวใจที่อยากช่วย ด้วยแรงปะทะที่อยากเห็นสังคมมันดีขึ้นทั้งนั้นแหละค่ะ

แต่จุดตายของคนทำดีในเมืองไทย หรือมูลนิธิส่วนใหญ่ในบ้านเรา คือเรามักจะทำงานกันด้วย “ระบบใจ” เอาความไว้เนื้อเชื่อใจเป็นหลัก ใช้คนใกล้ตัว ใช้ระบบกึ่งครอบครัวมาช่วยกันบริหาร พอวันหนึ่งองค์กรมันโตขึ้น เงินบริจาคไหลเข้ามาเป็นสิบเป็นร้อยล้าน แต่ระบบการบัญชี การจัดซื้อจัดจ้าง การแยกแยะเงินส่วนตัวกับเงินส่วนรวมมันดันไม่ได้โตตามระบบมืออาชีพ พอเกิดรอยร้าวในครอบครัว หรือเกิดความขัดแย้งภายในนิดเดียว ดาบนั้นมันเลยกลับมาชำแหละคนทำดีจนเหวอะหวะไปหมด

ไม่ได้จะบอกว่า ถ้าทำผิดกฎหมาย ยักยอก หรือทำบัญชีผิดประเภทแล้วจะต้องได้รับการละเว้นโทษเพราะเคยทำดีนะคะ กฎหมายก็คือกฎหมาย ผิดก็ต้องว่ากันไปตามพยานหลักฐานและกระบวนการยุติธรรม

แต่มันน่าคิดในเชิงสังคมมั้ยคะว่า… เวลาคนๆ หนึ่งทำดี สังคมเราอวยแกจนเหมือนแกเป็นนางฟ้า เป็นซูเปอร์ฮีโร่ที่ห้ามมีตำหนิ ห้ามพลาด ห้ามเป๋ ห้ามมีชีวิตส่วนตัวที่ล้มเหลว แล้วพอวันหนึ่งแกเพลี่ยงพล้ำ มีประเด็นความไม่เป๊ะ หรือดราม่าครอบครัวขึ้นมา สังคมที่เคยปรบมือให้อย่างกึกก้อง กลับพร้อมใจกันกวาดเอาความดีทั้งชีวิตที่แกเคยช่วยผู้หญิง เคยช่วยเด็ก เคยลงพื้นที่จมโคลนทิ้งไปในพริบตา แล้วหันมารุมประชาทัณฑ์ ชี้หน้า รอตะแบงให้แกติดคุกให้ได้

มันเป็นบทเรียนที่ราคาแพงมาก ทั้งสำหรับตัวคุณบุ๋มเอง สำหรับคนทำมูลนิธิอื่นๆ ในสังคมที่ต้องรีบกลับไปเช็กระบบตัวเอง และสำหรับคนเสพข่าวอย่างเราๆ ที่บางทีก็ต้องหัดมองมนุษย์ให้เป็นมนุษย์ มีทั้งมุมที่ทำประโยชน์ให้สังคม และมุมที่อาจจะบริหารจัดการชีวิตส่วนตัวหรือองค์กรผิดพลาด โดยไม่ต้องสุดโต่งไปทางสรรเสริญเป็นเทวดา หรือเหยียบย่ำให้จมดินขนาดนั้น

เขียนมาเล่าให้ฟังยาวเหยียดขนาดนี้ เพราะมันอินจริงๆ ค่ะ เห็นข่าวแล้วมันได้เห็นทั้งสัจธรรมคนทำดี ทั้งเรื่องโครงสร้างการจัดการมูลนิธิ และความบอบช้ำของผู้หญิงคนหนึ่งที่แบกโลกไว้เยอะเกินไปจนไหล่แทบหัก ก็ได้แต่หวังว่าทุกอย่างจะคลี่คลายไปตามความจริง และให้บทเรียนนี้กระตุกความคิดอะไรบางอย่างในสังคมเราได้บ้างค่ะ

ด้วยความนับถือ
พรเพ็ญ

......................................

อ่านจดหมายคุณพรเพ็ญแล้ว ผมเห็นด้วยอยู่หลายเรื่องครับ โดยเฉพาะเรื่องคนทำงานจิตอาสาและมูลนิธิต่างๆ ที่เข้ามาช่วยเหลือผู้เดือดร้อน

ผมว่าต้องขอบคุณคนเหล่านี้ด้วยซ้ำ

ลองนึกภาพเวลาชาวบ้านถูกโกงเงิน ถูกทำร้าย หรือถูกเอารัดเอาเปรียบ ไปแจ้งความแล้วเรื่องไม่คืบหน้า ไปยื่นหนังสือร้องเรียนก็ได้แต่คำตอบว่าอยู่ระหว่างดำเนินการ

ดำเนินการอะไรก็ไม่รู้!

บางรายรอจนแทบจำไม่ได้แล้วว่าตัวเองไปร้องเรียนเรื่องอะไร

แต่พอเรื่องเดียวกันไปถึงคนดัง มีการไลฟ์สด มีคนแชร์กันเป็นพันเป็นหมื่น ไม่นานก็มีเจ้าหน้าที่ติดต่อกลับมา

บางทีผู้หลักผู้ใหญ่ยังรีบลงพื้นที่กันเสียด้วย

เอ๊ะ…แล้วตอนชาวบ้านไปแจ้งความเอง ทำไมไม่กระตือรือร้นกันอย่างนี้บ้าง

ตำรวจดีๆ ข้าราชการดีๆ ที่ตั้งใจทำงานมีอยู่มากครับ บางคนช่วยชาวบ้านจนเกินหน้าที่ด้วยซ้ำ แต่หน่วยงานบางแห่งที่ทำงานล่าช้าก็ทำให้คนอื่นพลอยเสียชื่อไปด้วย

คุณบุ๋มเองก็ช่วยเหลือผู้หญิง เด็ก และผู้ประสบภัยมามาก ยังมีมูลนิธิอีกหลายแห่งที่ทำงานกันทั้งกลางวันกลางคืน

น่าคิดนะครับว่า บ้านเรามีหน่วยงานรับเรื่องร้องทุกข์อยู่มากมาย แต่ชาวบ้านบางคนกลับต้องไปขอให้คนดังช่วยตามเรื่องให้

แล้วคนไม่มีชื่อเสียง ไม่มีเงิน ไม่มีเส้นสาย ไม่มีใครช่วยแชร์เรื่องราวให้ จะทำอย่างไร

จะให้ทุกคนไปตั้งเพจของตัวเอง สะสมผู้ติดตามให้ครบล้านก่อนค่อยไปร้องทุกข์ ก็คงไม่ไหวกระมัง

คุณพรเพ็ญเขียนถึงปัญหาครอบครัวของคุณบุ๋มด้วยความเห็นอกเห็นใจ ผมก็ขอเอาใจช่วยให้ทุกฝ่ายพูดคุยและจัดการปัญหากันได้ด้วยดีครับ

แต่เรื่องครอบครัวกับเรื่องมูลนิธิองค์กรทำดีในเวลานี้ ดูจะแยกออกจากกันได้ยาก เพราะมีประเด็นเกี่ยวกับเส้นทางเงินจากบัญชีองค์กรทำดีผ่านผู้รับเหมาไปถึงบัญชีของคุณก๊อต อธิป สามีคุณบุ๋ม เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

เรื่องนี้มาถึงขั้นแจ้งความกันแล้วครับ เมื่อวานนี้คุณบุ๋มพร้อมทนายความเดินทางไปกองปราบปราม แจ้งความกล่าวหาคุณก๊อต อธิป สามี และผู้รับเหมาก่อสร้าง ในคดีร่วมกันฉ้อโกงมูลค่ากว่า 50 ล้านบาท โดยต้องการติดตามทรัพย์สินกลับคืนมูลนิธิ

แต่คุณบุ๋มเองก็ไม่ได้มีฐานะเป็นเพียงฝ่ายร้องทุกข์ เพราะมีผู้แจ้งความให้ตรวจสอบการดำเนินงานของมูลนิธิด้วย ขณะที่ตำรวจ ปอศ. เปิดเผยว่ากำลังพิจารณาความผิดที่อาจเกี่ยวข้องถึง 3 ฐาน ทั้งฉ้อโกงประชาชน ฟอกเงิน และความผิดตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์

เรื่องนี้จึงไม่ใช่แค่ปัญหาผัวเมียอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องเงินบริจาคที่ต้องตรวจสอบกันให้ชัดว่าใครเกี่ยวข้องอย่างไร ใครมีหน้าที่รับผิดชอบตรงไหน ส่วนข้อกล่าวหาจะไปถึงใครและมีมูลเพียงใด ก็ต้องรอพยานหลักฐาน ไม่ใช่ตัดสินกันจากข่าวรายวัน

มูลนิธิเองก็ประกาศให้คุณบุ๋มหยุดทำหน้าที่ประธานชั่วคราว พร้อมระงับการรับบริจาคระหว่างตรวจสอบ

ก่อนหน้านี้กรณีคุณกัน จอมพลัง ก็มีประเด็นเกี่ยวกับบัญชีเงินบริจาคที่ถูกตั้งคำถามและเรียกร้องให้ตรวจสอบเช่นกัน

เรื่องเหล่านี้น่าจะทำให้คนทำงานมูลนิธิหลายแห่งต้องกลับไปดูระบบบัญชีของตัวเองกันบ้าง

เพราะเงินบริจาคเป็นเงินที่ประชาชนควักออกจากกระเป๋าด้วยความเชื่อใจ บางคนมีไม่มาก แต่เห็นคนเดือดร้อนก็ยังอยากช่วย

มูลนิธิไหนทำงานใหญ่ขึ้น รับเงินมากขึ้น ก็ต้องจัดการบัญชีและเอกสารให้ดี อย่าใช้แต่ความไว้เนื้อเชื่อใจหรือฝากทุกอย่างไว้กับคนใกล้ตัว

เพราะวันที่ทุกคนรักกันดี อะไรก็ดูไม่มีปัญหา แต่พอเกิดความขัดแย้งขึ้นมา เอกสารที่เคยคิดว่าไม่สำคัญ อาจกลายเป็นเรื่องสำคัญที่สุดก็ได้

คำว่า “นักบุญทุนคนอื่น” ที่ชอบเอามาแขวะคนทำมูลนิธิกันนั้น ผมว่าอย่าเพิ่งไปคิดมาก

มูลนิธิส่วนใหญ่ก็ต้องอาศัยเงินบริจาคจากประชาชนอยู่แล้ว จะให้คนทำมูลนิธิควักกระเป๋าตัวเองช่วยทุกเรื่องก็คงไม่ไหว

ถ้ารับเงินมาแล้วเอาไปช่วยคนเดือดร้อนจริง มีบัญชีตรวจสอบได้ จะเรียกนักบุญทุนคนอื่นก็เรียกไปเถอะครับ

แต่ถ้ารับเงินมาแล้วตอบไม่ได้ว่าใช้ไปไหน อย่างนั้นก็อีกเรื่องหนึ่ง

ผมเห็นด้วยกับคุณพรเพ็ญว่า อย่าเพิ่งลบความดีที่ใครเคยทำเพียงเพราะวันนี้เขากำลังมีปัญหา แต่ความดีในอดีตก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่ต้องถูกตรวจสอบ โดยเฉพาะเรื่องเงินบริจาค

นึกๆ ไปก็น่าเห็นใจคนไทยเหมือนกันนะครับ

เสียภาษีให้รัฐทำงานแล้ว ยังต้องควักเงินบริจาคให้มูลนิธิมาช่วยทำงานอีก

จ่ายตั้งสองต่อ!

— เสมอต้น
4 พฤศจิกายน 2569

📌เขียนถึงเสมอต้น: มีเรื่องอะไรอยากเล่า หรืออยากส่งมาคุยกัน เขียนมาได้ที่ [email protected] หรือ Inbox เพจ “เปิดซองออนไลน์” ไม่ต้องเป็นเรื่องใหญ่โตอะไรครับ เรื่องใกล้ตัว หรือเรื่องที่ค้างอยู่ในใจ เขียนมาเถอะ วันไหนซองมาถึง เราค่อยเปิดอ่านไปด้วยกัน.