นักวิชาการสิ่งแวดล้อม ชี้ 21 มิ.ย. กลางวันนานสุด กลางคืนสั้นที่สุดในรอบปี

21 มิ.ย.2569-ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อมไทย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กเรื่อง “วันนี้มีกลางวันนานสุด ส่วนกลางคืนสั้นสุด!” เนื้อหาระบุว่า วันนี้เป็นวันที่มีช่วงเวลากลางวันยาว นานที่สุดและกลางคืนสั้นที่สุดในรอบปี เนื่องจากวันนี้ตรงกับปรากฏการณ์ ครีษ มายัน (Summer Solstice)เป็นปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ที่ดวงอาทิตย์โคจรไปถึงจุดหยุดหรือจุดสุดทางเหนือ ส่งผลให้ในซีกโลกเหนือเป็นวันที่มีเวลากลางวันยาวนานที่สุดและกลางคืนสั้นที่สุดในรอบปี มักตรงกับวันที่ 20 หรือ 21 มิถุนายนของทุกปี (สำหรับประเทศ ไทย ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือมากที่สุดและตกทางทิศตะ วันตกเฉียงเหนือมากที่สุด)

สาเหตุหลักที่ทำให้อัตราส่วนของกลางวันและกลางคืนยาวนานไม่เท่ากัน เกิดขึ้นจากสองปัจจัยทางดาราศาสตร์ที่ทำงานร่วมกัน

1. การเอียงของแกนโลก (The Earth’s Axial Tilt)โลกของเราไม่ได้หมุนในแนวตั้งตรง แต่จะเอียงทำมุมประมาณ 23.5 องศากับระนาบวงโคจรรอบดวงอาทิตย์อยู่ตลอดเวลา

2. ตำแหน่งของโลกในวงโคจร (The Cosmic Position)ในทุก ๆ ปีรอบวันที่ 20–22 มิถุนายน โลกจะโคจรมาอยู่ในตำแหน่งที่ขั้วโลกเหนือเอียงเข้าหาดวงอาทิตย์มากที่สุด

 ปรากฏการณ์นี้ส่งผลกระทบต่อเราดังนี้

เส้นทางของดวงอาทิตย์ยาวขึ้น เมื่อมองจากพื้นโลกในซีกโลกเหนือ ดวงอาทิตย์จะขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือและตกทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทำให้ดวงอาทิตย์กวาดเป็นเส้นโค้งที่สูงและยาวนานที่สุดบนท้องฟ้า

พื้นที่รับแสงกว้างขึ้น ขั้วโลกเหนือจะได้รับแสงแดดต่อเนื่องยาวนานตลอด 24 ชั่วโมง (พระอาทิตย์เที่ยงคืน) ส่วนพื้นที่อื่น ๆ ในซีกโลกเหนือก็จะจมอยู่ในฝั่งที่ได้รับแสงแดดมากกว่าฝั่งที่เป็นเงามืดของตัวเองในแต่ละรอบการหมุนตัว

เวลาข้ามขอบฟ้า ส่งผลให้ในวันนี้มีเวลาที่ดวงอาทิตย์อยู่เหนือขอบฟ้ายาว นานที่สุด (เช่น บางพื้นที่อาจมีกลางวันยาวนานถึง 13-16 ชั่วโมง) และเหลือเวลาที่เป็นเวลากลางคืนสั้นที่สุดในรอบปีนั่นเอง