รุกสร้างเกราะเด็กเยาวชน รู้ทันสื่อรู้เท่าทันกลยุทธ์บุหรี่ไฟฟ้า

สสส.ผนึกเครือข่ายเดินหน้าทำงานสร้างเกราะรู้ทันบุหรี่ไฟฟ้า จัดใหญ่ FAKE OR FRESH? – MY LIFE EXHIBITION เปิดฟรี เด็ก-เยาวชน ผู้ปกครอง ชมนิทรรศการมีชีวิต รู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า

15 มิ.ย.2568 – สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับเครือข่ายเดินหน้ารณรงค์ให้ประชาชนตระหนัก รู้เท่าทันกลยุทธ์ของบุหรี่ไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง ล่าสุด สสส.ร่วมกับ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จัดนิทรรศการมีชีวิต FAKE OR FRESH? – MY LIFE EXHIBITION ภายใต้โครงการ “รู้ทันสื่อรู้ทันภัยป้องกันเยาวชนไทยจากบุหรี่ไฟฟ้า” เปิดตัวไปเมื่อวันที่ 31 พ.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งถือเป็นวันงดสูบบุหรี่โลก ซึ่งปี 2568 องค์การอนามัยโลกได้กำหนดคำขวัญว่า “กระชากหน้ากากธุรกิจบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า : นิโคตินเสพติด จน ตาย” เพื่อมุ่งให้ประชาชนตระหนักถึงกลยุทธ์ที่อุตสาหกรรมยาสูบใช้ทำตลาดดึงดูดผู้บริโภคหน้าใหม่ที่ยังไม่มีเคยสูบบุหรี่มาก่อน จากปัญหาการระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า  

นพ. ไพโรจน์ เสาน่วม รองผู้จัดการ สสส.  เปิดเผยว่า นิทรรศการมีชีวิต FAKE OR FRESH? – MY LIFE EXHIBITION ภายใต้โครงการ “รู้ทันสื่อรู้ทันภัยป้องกันเยาวชนไทยจากบุหรี่ไฟฟ้า” เป็นนิทรรศการอินเตอร์แอคทีฟ และกิจกรรมที่ชวนตั้งคำถามกับสิ่งที่เห็นและเลือกให้ถูก โดยจะมีการแบ่งออกเป็น 2 โซน

1.โซน Tunnel Exhibition : Magic Milk เปิดประสบการณ์สำรวจบุหรี่ไฟฟ้า มี 2 ห้อง ห้องแรกมีแอปเปิลสีสดใสเป็นตัวแทน แสดงถึงกลิ่นหอมเย้ายวนใจ ห้องสองแสดงเบื้องหลังความสวยงามที่หลอกล่อของแอปเปิล หรืออุตสาหกรรมยาสูบที่ใส่สารพิษอันตราย และห้องสามเป็นห้องมืดสนิท มีการตั้งคำถามชวนติดตามและแสดงวิดีโอเพื่อสัมผัสแสง สี เสียงที่จะกระตุ้นความคิด

2.โซน FACT บุหรี่ไฟฟ้า นำสรุปความจริงมีเพียงหนึ่งเดียวของบุหรี่ไฟฟ้าที่มีอันตรายซ่อนอยู่ภายใต้หน้าตาแสนน่ารักหรือ Toy Pod ชวนให้รู้ทันเทรนด์ และแคมเปญการสื่อสารหลอกล่อ ราคาสุขภาพที่ต้องจ่ายและเงินออม ผู้สนใจเข้าชมได้ฟรี ทุกอังคาร-วันอาทิตย์ ตั้งแต่วันนี้-22 มิ.ย. 2568 ที่ศูนย์การเรียนรู้ ธปท.

“วันนี้มีเด็กๆจากหลายโรงเรียนมาเยี่ยมชมนิทรรศการอย่างคึกคัก โดยเราตั้งใจให้ความรู้ สร้างความตระหนัก เกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า จึงอยากขอเชิญชวนเด็กเยาวชน พ่อแม่ผู้ปกครอง สถานศึกษา มาเยี่ยมชมให้รู้เท่าทันภัยบุหรี่ และฝากไปถึงผู้ที่ยังสูบหรือกำลังคิดจะลอง ว่าบุหรี่ไฟฟ้าไม่ใช่แฟชั่น แต่มันจะส่งผลระยะยาว ไม่คุ้มค่า ควรหันกลับมาคิดใหม่ดูแลตัวเอง ส่วนภาครัฐมีบทบาทอย่างมากในการเข้มงวดตรวจจับการทำผิดกฎหมาย เข้มงวดสื่อโฆษณาต่างๆ“ นพ.ไพโรจน์ กล่าว

ขณะเดียวกัน สสส.ยังได้ร่วมกับ ดร.วศิน ศิวสฤษดิ์ นักวิชาการด้านเศรษฐศาสตร์ ทำการศึกษาสถานการณ์ค่าใช้จ่ายในการสูบบุหรี่และบุหรี่ไฟฟ้า รวมถึงพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของกลุ่มผู้สูบบุหรี่ต่างๆ ในไทย โดยวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้นของกลุ่มตัวอย่าง 4 จังหวัดภาคใต้ 1,029 คน ได้แก่ ภูเก็ต สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช และสงขลา พบว่า กลุ่มผู้หญิง และLGBTQIA+ ส่วนใหญ่สูบบุหรี่ไฟฟ้า ส่วนผู้ชายส่วนใหญ่ยังคงสูบบุหรี่มวน

ส่วนกลุ่มเยาวชนอายุ 15-20 ปี สูบบุหรี่ไฟฟ้าสูงถึง 65.5% ผู้สูบยิ่งอายุน้อยยิ่งมีแนวโน้มสูบบุหรี่ไฟฟ้ามากกว่าสูบบุหรี่มวน เหตุผลหลักที่สูบคือเพื่อคลายเครียด และติดนิโคตินจนไม่สามารถเลิกได้ โดยพบค่าใช้จ่ายจากการสูบบุหรี่มวนอย่างเดียวอยู่ที่ 892.67 บาทต่อเดือน คิดเป็น 7.16% ของรายได้หลัก ค่าใช้จ่ายจากการสูบบุหรี่ไฟฟ้าอย่างเดียวอยู่ที่ 1,080.81 บาทต่อเดือน คิดเป็น 16.43% และสูบทั้งสองอย่างอยู่ที่ 1,290.74 บาทต่อเดือน คิดเป็นร้อยละ 9%

นอกจากนี้ยังมี ผลสำรวจจากสำนักงานสถิติแห่งชาติปี 2567 คนไทยมีแนวโน้มสูบบุหรี่ลดลงอยู่ที่ 16.5% แต่ภาคใต้ยังมีการสูบบุหรี่มากที่สุด 22.2% มีคนสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มมากขึ้นเป็น 900,459 คน เป็นเยาวชนอายุ 15-24 ปี จำนวน 251,625 คน ถือว่าเพิ่มขึ้นกว่า 11 เท่าในเวลา 3 ปี สะท้อนว่าอุตสาหกรรมยาสูบมีการปรับกลยุทธ์การตลาดอย่างต่อเนื่อง เพื่อเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายโดยเฉพาะเด็กและเยาวชนมากขึ้น ขณะที่ต้นทุนค่ารักษาพยาบาลจากโรคที่เกิดจากบุหรี่ไฟฟ้าปี 2567 ของคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ใน 4 โรค คือ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคหลอดเลือดสมอง โรคหัวใจขาดเลือด และโรคหอบหืด รวมสูงถึง 306,636,973 บาท

“จากสถานการณ์การระบาดของบุหรี่ไฟฟ้า สสส. จึงทำงานเชิงรุกมุ่งให้เกิดสังคมที่ห่างไกลปลอดปัจจัยเสี่ยง และกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ลด ละ เลิกสูบบุหรี่ทุกชนิด เพื่อสุขภาพที่ดีของตัวคุณเองและคนรอบข้าง โดยสสส. ร่วมกับ ธปท. จัดนิทรรศการมีชีวิต FAKE OR FRESH? ในครั้งนี้” นพ. ไพโรจน์ ระบุ 

นางอำนวยพร เอี่ยมพันธ์  กรรมการและเลขานุการมูลนิธิเครือข่ายครอบครัว ระบุว่า เนื่องจากเรามองเห็นปัญหาของบุหรี่ไฟฟ้าที่รุกเข้ามาถึงเด็กๆ ลงมาถึงประถมศึกษา จึงร่วมกันจัดกิจกรรมครั้งนี้ โดยได้เชิญโรงเรียนต่างๆ เข้ามาศึกษาเยี่ยมชม นิทรรศการนี้จะมีการจัดแสดง รวมถึงมีห้องที่ทำการจำลองกลิ่นต่างๆ ที่คล้ายกับบุหรี่ไฟฟ้า เพื่อให้นักเรียนและครู รู้เท่าทันและจำแนกได้  ตามที่มาของคำว่า “เลือกได้ ดูออก” คือ ให้รู้ว่าสิ่งใดดีและสิ่งไหนที่อันตราย  นอกจากนิทรรศการนี้แล้วเรายังได้เปิดช่องทางให้โรงเรียนที่ต้องการให้เราเข้าไปจัดกิจกรรม  โดยโรงเรียนที่สนใจสามารถส่งข้อความมาสอบถามได้ที่เพจเฟสบุ๊ก “มูลนิธิเครือข่ายครอบครัว”

“ยุคนี้พ่อ แม่ต้องเจอโจทย์ใหม่ๆ ทั้งเรื่องเศรษฐกิจ สังคม บุหรี่ไฟฟ้าก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง จึงต้องให้กำลังใจกับพ่อ แม่ ผู้ปกครอง สำคัญที่สุดคือ ถ้าเด็กสามารถรู้เท่าทัน เหมือนเราให้อาวุธกับเขา ให้รู้จักสังเกต และรักตัวเอง เชื่อว่าเราจะประคองเด็กให้รอดปลอดภัยได้ ซึ่งก็เป็นความหวังของทุกครอบครัว” นางอำนวยพร ระบุ

ด้าน นายพรพิพัฒน์ นวลสำเนียง อาจารย์โรงเรียนวัดน้อยนพคุณ กล่าวว่า  บุหรี่ไฟฟ้านับว่าเป็นปัญหาสำคัญ ซึ่งเด็กๆ ที่โรงเรียนก็รู้จักหน้าตาของบุหรี่ไฟฟ้าอยู่แล้ว เพียงแต่อาจจะยังไม่ถึงพิษภัยของมันจริงๆ ว่ามีมากขนาดไหน แม้กระทั่งพูดถึงกลิ่นของบุหรี่ไฟฟ้า เด็กๆ ก็คิดว่า เหมือนลูกอม เหมือนอาหารที่รับประทานกันเป็นปกติ แต่ไม่รู้ถึงอันตราย  ซึ่งทางโรงเรียนก็มีการสอน มีการให้ความรู้อย่างสม่ำเสมอ แต่บางครั้งการเรียนในห้องเรียนก็อาจจะทำให้เด็กเบื่อได้ ตนจึงได้พาเด็กนักเรียนมาดูนิทรรศการ FAKE OR FRESH? – MY LIFE EXHIBITION ซึ่งเด็กๆ ตื่นเต้น และให้ความสนใจมาก ซึ่งความสนใจตรงนี้ก็จะช่วยให้เด็กสนุก ได้รู้ และเข้าใจรูป กลิ่น และอันตรายของบุหรี่ไฟฟ้ามากขึ้น

“พูดกันตรงๆ บุหรี่ไฟฟ้า ถ้าไปไล่ปราบอย่างเดียว ผมมองว่า มันคงยาก แต่ถ้าเรามีการรณรงค์ มีกิจกรรมให้ความรู้เด็กนักเรียน ได้เห็น ได้เข้าใจ ก็จะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันได้”  อาจารย์โรงเรียนวัดน้อยนพคุณ ระบุ.