'หมอยง' ไขข้องใจ 'เด็กเล็ก' จำเป็นต้องฉีดวัคซีนโควิดหรือไม่

2 พ.ค. 2568 – ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กว่า เด็กเล็ก มีการติดเชื้อโควิด 19 แล้ว และมีภูมิต้านทานแล้วตั้งแต่วัยเด็ก วัคซีนมีความจำเป็นหรือไม่

การศึกษาการติดเชื้อ และภูมิต้านทาน ในวัยเด็กไทย อายุ 6 เดือน ถึง 4 ปี (น้อยกว่า 5 ปี) มีข้อมูลที่น่าสนใจมาก วัคซีนอาจไม่มีความจำเป็น

จากข้อมูลทำการศึกษา ในเด็กปกติแข็งแรง อายุ 6 เดือน ถึง 4 ปี จำนวน 830 คน เป็นกลุ่มจำนวนขนาดใหญ่ ในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ 2567 หรือปีที่แล้ว ใน 4 จังหวัด คือ อยุธยา อุตรดิตถ์ บุรีรัมย์ และตรัง จะเห็นว่าการติดเชื้อในเด็กเกิดขึ้นเร็วมากในปีแรก พบว่าการติดเชื้อไปแล้ว 80% และเมื่ออายุ 3 ถึง 4 ปี ส่วนใหญ่จะติดเชื้อหมดแล้ว โดยจากประวัติ จะมีอาการน้อยมาก และมีภูมิต้านทานเกิดขึ้น

เด็กกลุ่มนี้เกือบทั้งหมดไม่เคยได้รับวัคซีน เราตรวจพบว่าติดเชื้อโควิดแล้ว (anti-N positive) และที่น่าสนใจเมื่อตรวจภูมิต้านทานต่อไวรัสสายพันธุ์ JN.1 ซึ่งเป็นสายพันธุ์ล่าสุดในช่วงนั้น พบว่ามีภูมิ neutralizing แล้ว และภูมิต้านทานนี้ ยังสามารถข้ามไปยังสายพันธุ์ดั้งเดิม Wuhan แต่ระดับต่ำกว่า อย่างมีนัยยะสำคัญ

ไวรัสโควิด 19 ขณะนี้กลายพันธุ์ ไม่พบ JN.1 แล้ว ไปจนถึงตัว L แล้ว บ้านเราที่พบ เป็นสายพันธุ์ XEC ที่ค่อนข้างเด่น วัคซีนที่มีขายในบ้านเรายังเป็นสายพันธุ์ JN.1

จากข้อมูลการศึกษาของเรา แสดงให้เห็นว่าเด็กเล็กที่ปกติแข็งแรง ส่วนใหญ่จะติดเชื้อโควิด 19 ตามธรรมชาติ แล้ว และมีอาการน้อยมาก หรือไม่มีอาการ ทั้งที่ไม่เคยได้รับวัคซีนเลย

จากข้อมูลนี้แสดงให้เห็นว่าไวรัสนี้ ได้พัฒนาเป็นไวรัสโรคทางเดินหายใจ ที่แพร่กระจายได้ง่ายมาก เด็กเล็กส่วนใหญ่จึงติดไปแล้ว และมีภูมิต้านทานธรรมชาติเกิดขึ้น ส่วนในเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 6 เดือน ส่วนใหญ่ก็ได้รับภูมิต้านทานจากมารดา การศึกษานี้จึงทำการศึกษาตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป

จึงไม่มีความจำเป็นในการให้วัคซีนในเด็กเล็กไทยที่ปกติแข็งแรง เพราะส่วนใหญ่จะติดเชื้อในธรรมชาติอยู่แล้ว โดยเป็นการติดเชื้อแบบไม่มีอาการหรือมีอาการน้อย ภายใน 1-2 ปีแรก เช่นเดียวกับโรคทางเดินหายใจอื่นๆ รายละเอียดดูได้จากรูปที่แสดง

การศึกษานี้ได้รับทุนจากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) เป็นงานวิจัยที่มีประโยชน์มาก โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ที่ยังไม่มีการศึกษามาก่อน ส่วนในเด็กโตและผู้ใหญ่ จะมีการนำมาเล่าให้ฟังอีกครั้งหนึ่ง มีหลายเรื่องที่น่าสนใจมากโดยเฉพาะ imprint immunity.