จิตรกรรมผนังพระเมรุมาศ'พระพันปี'

ลวดลายประดับผนังภายในพระเมรุมาศสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ได้รับการออกแบบลวดลายอย่างงดงาม ไฮไลต์เป็นภาพเหล่านางฟ้ารายล้อมด้วยหงษ์  และมีดอกไม้ในพระนามเป็นองค์ประกอบภาพ ซึ่งเตรียมจะสร้างสรรค์ขึ้นอย่างวิจิตรเต็มผนังทุกด้านภายในพระเมรุมาศ มากไปกว่าความสวยงาม ลวดลายฝาผนังเล่าเรื่องราวพระราชกรณียกิจนานัปการทั้งด้านฟื้นฟูหัตถศิลป์ไทยและด้านอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

นายเกียรติศักดิ์ สุวรรณพงศ์  ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านจิตรกรรม สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ในฐานะผู้ออกแบบลวดลาย กล่าวว่า  ตามที่กลุ่มจิตรกรรมได้รับมอบหมายให้ดำเนินงานออกแบบลวดลายศิลปกรรมประกอบพระเมรุมาศงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ขณะนี้ได้จัดทำร่างแบบลวดลายที่มีความสอดคล้องกับแนวคิดของการออกแบบพระเมรุมาศ ซึ่งจัดสร้างตามแบบโบราณราชประเพณี และสถาปัตยกรรมไทยที่มีความอ่อนช้อย สื่อถึงความเป็นขัตติยราชนารี  ในสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง สะท้อนพระราชจริยาวัตรและพระมหากรุณาธิคุณต่อพสกนิกรชาวไทย  เบื้องต้นได้นำร่างแบบส่งให้ผู้ออกแบบพระเมรุมาศเพื่อเตรียมความพร้อมและเข้าดำเนินงานสร้างสรรค์ลวดลายผนังภายในหลังการก่อสร้างโครงสร้างพระเมรุมาศแล้วเสร็จ โดยจะใช้เทคนิคการพิมพ์ลวดลายลงบนผืนผ้าใบแคนวาสขนาดใหญ่ ขยายลวดลายตามขนาดและสัดส่วนภายในพระเมรุมาศ 

สำหรับลวดลายที่ออกแบบถวายสมเด็จพระพันปีหลวงสู่สวรรคาลัย  ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านจิตรกรรม  กล่าวว่า ออกแบบลายโคมพุ่มข้าวบิณฑ์ นางฟ้าถือช่อดอกบัวควีนสิริกิติ์ รายล้อมหงส์ ประกอบลายกรวยเชิง จะแทรกด้วยลวดลายดอกบัวทุกด้าน  ใช้สีฟ้าที่เป็นสีประจำวันพระราชสมภพ   โดยลวดลายนางฟ้า สื่อถึงสตรีที่มีความงดงาม เขียนนางฟ้าสวมมงกุฎใส่ชุดไทยพร้อมเครื่องประดับอย่างวิจิตรตระการตา หงส์แต่ละด้านหันเข้าหานางฟ้า ขณะที่สีดอกบัวจะเป็นสีชมพูอมม่วงที่เป็นสีธรรมชาติ ส่วนปลายวาดลายเส้นเป็นสีทอง เน้นสีให้มีความสว่างขึ้น  เหนือชั้นลายโคมพุ่มข้าวบิณฑ์ เขียนเป็นลายเฟื่องอุบะแทรกลายอุบะด้วยลวดลายดอกไม้ เช่น ลายดอกมะลิ  สื่อถึงวันแม่แห่งชาติ สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเป็นแม่แห่งแผ่นดินของพสกนิกรไทย  อีกทั้งมีลายดอกหญ้าพริ้วไหวงดงาม

“ ก่อนการออกแบบได้ศึกษาข้อมูลและแนวคิดหลักในการก่อสร้างพระเมรุมาศโดยรวม ลายโคมพุ่มข้าวบิณฑ์ ใช้ลวดลายนางฟ้าแทนลายเทพพนมสัญลักษณ์ของบุรุษ  ประกอบลายกรวยเชิงทุกส่วนจะแทรกไปด้วยดอกบัวทั้งด้านข้าง ด้านบน สลับเทพนางฟ้า หมู่หงส์หันหน้าเข้าหานางฟ้าเป็นจุดศูนย์กลาง เปรียบดังความสง่างามด้วยพระราชอิสริยยศของสมเด็จพระพันปีหลวง ส่วนการให้สีและลงน้ำหนักเน้นความงดงาม ไล่น้ำหนักสีให้มีความหวานดูอ่อนช้อยและงดงามมากที่สุด โดยลายพุ่มข้าวบิณฑ์จะมีขนาดประมาณ 18 เซนติเมตร คาดว่า การดำเนินการออกแบบทั้งหมดจะแล้วเสร็จภายในเดือนสิงหาคมนี้ ” นายเกียรติศักดิ์ กล่าว

สำหรับกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดสร้างพระเมรุมาศ สิ่งปลูกสร้างประกอบพระเมรุมาศ การบูรณปฏิสังขรณ์ราชรถและพระยานมาศ และการจัดสร้างเครื่องประกอบงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้า สิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ซึ่งเมื่อวันที่ 7 ก.ค.2569  นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ตรวจราชการเพื่อติดตามความคืบหน้าการจัดสร้างพระเมรุมาศฯ  โดยมีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกฯ และ รมว.พาณิชย์ นางสาวซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รมว. วัฒนธรรม นางยุพา  ทวีวัฒนะกิจบวร ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี   นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร ให้การต้อนรับและรายงานความคืบหน้า ณ อาคารวิธานสถาปกศาลา (โรงขยายแบบ) มณฑลพิธีท้องสนามหลวง

ขณะนี้กรมศิลปากรได้ดำเนินงานก่อสร้างโครงสร้างพระเมรุมาศเป็นไปตามแผน มีความคืบหน้าแล้วกว่า 90% คาดว่าจะแล้วเสร็จในเดือนตุลาคม 2569 กำหนดงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้า สิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงในเดือนธันวาคม 2569