บวงสรวงอัญเชิญราชรถ ถวายพระเพลิงพระพันปี

กรมสมเด็จพระเทพฯ เสด็จฯ พิธีบวงสรวงการอัญเชิญพระมหาพิชัยราชรถ ราชรถน้อย    ราชรถปืนใหญ่ หลังบูรณปฏิสังขรณ์ออกจากโรงราชรถ เพื่อใช้ในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ "สมเด็จพระพันปีหลวง" ส่วนกำลังพลฉุดชักราชรถ ถวายงานอย่างสมพระเกียรติ ซ้อมใหญ่พื้นที่จริง 12 ธันวา.

เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม เวลา 14.13 น. สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปในพิธีบวงสรวงการอัญเชิญราชรถ และพระยานมาศ หลังการบูรณปฏิสังขรณ์ออกจากโรงราชรถ เพื่อใช้ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ตามโบราณราชประเพณี ณ โรงราชรถ  พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เขตพระนคร  กรุงเทพมหานคร

ในการนี้ ท่านผู้หญิงสิริกิติยา เจนเซน รอรับเสด็จ และทูลเกล้าฯ ถวายพวงมาลัย นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์, นายประสพ เรียงเงิน ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม, นายฉัตรชัย บางชวด ปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี, นายพนมบุตร จันทรโชติ  อธิบดีกรมศิลปากร และคณะกรรมการ เฝ้าฯ รับเสด็จ น.ส.ซาบีดา ไทยเศรษฐ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม ทูลเกล้าฯ ถวายพวงมาลัย

สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จเข้าพระที่นั่งพุทไธสวรรย์  ทรงวางพวงมาลัย ทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการท้ายที่นั่งบูชาพระพุทธสิหิงค์ ทรงคม เสด็จออกจากพระที่นั่งพุทไธสวรรย์

จากนั้นเสด็จเข้าพลับพลาพิธี ประทับพระราชอาสน์ นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ กราบบังคมทูลรายงาน เสด็จฯ ไปยังมณฑลพิธีด้านหน้าโรงราชรถ  ทรงจุดเทียนทอง เทียนเงิน และทรงจุดธูปหางปักที่เครื่องบวงสรวง ขณะนี้ โหรหลวงลั่นฆ้องชัย  พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงสาธุการ

จากนั้นทรงจุดธูปเทียนเครื่องทองน้อย ทรงคม  เสด็จเข้าพลับพลาพิธี ประทับพระราชอาสน์ พระมหาราชครูพิธีศรีวิสุทธิคุณ ประธานพระครูพราหมณ์ อ่านโองการบวงสรวงเทพยดา และดวงพระวิญญาณพระมหากษัตริยาธิราช ขออัญเชิญราชรถและพระยานมาศเคลื่อนออกจากโรงราชรถ  ขณะนี้โหรหลวงลั่นฆ้องชัย พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงมหาฤกษ์

เมื่ออ่านโองการบวงสรวงจบแล้ว ขณะนี้ โหรหลวงลั่นฆ้องชัย พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงตระสันนิบาต เสด็จออกจากพลับพลาพิธี เสด็จเข้าโรงราชรถ ทรงพระสุหร่าย ทรงเจิม และทรงคล้องพวงมาลัยที่พระมหาพิชัยราชรถ ทรงคล้องพวงมาลัย เกรินบันไดนาค จำนวน 2 องค์ ราชรถปืนใหญ่ พระที่นั่งราเชนทรยาน พระที่นั่งราเชนทรยานน้อย พระวอสีวิกากาญจน์ พระยานมาศสามลำคาน จำนวน 2  องค์ เวชยันตราชรถ ราชรถน้อย จำนวน 3 องค์ ขณะนี้ โหรหลวงลั่นฆ้องชัย พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลามาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงมหาชัย 

ต่อมา สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จออกจากโรงราชรถ เสด็จฯ ไปยังมณฑลพิธีด้านหน้าโรงราชรถ ทรงโปรยข้าวตอกดอกไม้ที่โต๊ะเครื่องบวงสรวง ขณะนี้ โหรหลวงลั่นฆ้องชัย  พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงมหาชัย เสด็จเข้าพลับพลาพิธี ประทับพระราชอาสน์ ทอดพระเนตรการแสดงละครสมโภช เรื่องสังข์ศิลป์ชัย ตอน พระสังข์ศิลป์ชัยอัญเชิญราชรถ เนื้อเรื่องกล่าวถึงพระสังข์ศิลป์ชัย ได้ออกอัญเชิญพระยานมาศและพระมหาพิชัยราชรถที่พระอินทร์ประทานไว้ ซึ่งมีความวิจิตรงดงามอลังการ ตามพระบรมราชอิสริยยศ แวดล้อมด้วยแตรสังข์เครื่องดนตรีประโคมสมพระเกียรติยศของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ    พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จบการแสดง

คณะกรรมการ เจ้าหน้าที่ประจำราชรถ อัญเชิญราชรถน้อย หมายเลข 9784 พระมหาพิชัยราชรถ ราชรถปืนใหญ่ ขณะนี้ โหรหลวงลั่นฆ้องชัย  พราหมณ์เป่าสังข์ เจ้าพนักงานภูษามาลาแกว่งบัณเฑาะว์ เจ้าพนักงานประโคมแตร ปี่พาทย์บรรเลงเพลงมหาฤกษ์ ทอดพระเนตรการแสดงระบำดาวดึงส์ เป็นการจับระบำของเหล่าเทพบุตรเทพอัปสร ปรากฏอยู่ในการแสดงละครดึกดำบรรพ์ เรื่องสังข์ทอง ตอนที่ 2 ตีคลี สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงพระนิพนธ์บทร้อง หม่อมเข็ม กุญชร ณ อยุธยา  ประดิษฐ์ท่ารำ เนื้อหาของบทพระนิพนธ์ระบำชุดนี้เป็นการพรรณนาถึงเทพบุตร เทพอัปสรบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ความงามของอินทรปราสาทและรายละเอียดความงดงามราชรถที่เทียมด้วยม้าสินธพของพระอินทร์ เปรียบได้กับความงามของพระยานมาศและพระมหาพิชัยราชรถที่ใช้ในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง แสดงโดยนาฏศิลปินจากสำนักการสังคีต โดยนางนาฏยา รัตนศึกษา ผู้อำนวยการกลุ่มนาฏศิลป์ ควบคุมการบรรเลงโดย สุรศักดิ์ กิ่งไทร ดุริยางคศิลปินอาวุโส อำนวยการแสดงโดย นางอัมไพวรรณ เดชะชาติ นักวิชาการละครและดนตรีเชี่ยวชาญ รักษาราชการแทนผู้อำนวยการสำนักการสังคีต อำนวยการทั่วไปโดย นายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร จบการแสดง เสด็จออกจากพลับพลาพิธี เสด็จฯ ไปประทับรถยนต์พระที่นั่ง ดุริยางค์บรรเลงเพลงสรรเสริญพระบารมี เสด็จพระราชดำเนินกลับ

ด้านนายพนมบุตร จันทรโชติ อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวว่า พระมหาพิชัยราชรถ เวชยันตราชรถ ราชรถน้อย ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร ได้ดำเนินการจัดสร้างยอดพุ่มข้าวบิณฑ์ เครื่องประกอบพระมหาพิชัยราชรถ เวชยันตราชรถ ราชรถน้อยขึ้นใหม่ โดยกลุ่มงานช่างบุและช่างศิราภรณ์ และกลุ่มงานช่างเขียนลายรดน้ำ กลุ่มประณีตศิลป์ ดำเนินการออกแบบโดย นายสมชาย ศุภลักษณ์อำไพพร กลุ่มประณีตศิลป์ สำนักช่างสิบหมู่ กรมศิลปากร

ทั้งนี้ ยอดพุ่มข้าวบิณฑ์ คือ เครื่องโลหะใช้ประดับส่วนยอดของราชรถ ราชยาน มีลักษณะโปร่ง รูปทรงดอกบัวตูม ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพครั้งนี้ ได้จัดสร้างยอดพุ่มข้าวบิณฑ์ด้วยโลหะเงิน กำพูและยอดทำด้วยไม้ ส่วนพุ่มประดับด้วยใบเทศประกอบรวมกัน จำนวน 4 ชั้น ส่วนใบเทศประกอบยอดพุ่มข้าวบิณฑ์ จัดสร้างโดยใช้เทคนิคสลักดุนและประดับกระจก โดยกลุ่มงานช่างบุและช่างศิราภรณ์ กลุ่มประณีตศิลป์ ขั้นตอนประกอบด้วย การออกแบบลายใบเทศ การจัดเตรียมแผ่นเงิน การสลักดุนแผ่นเงินตามรูปแบบ การทำพิมพ์ การฉีดเทียน การหล่อโลหะ (เงิน) การเชื่อมประกอบ การชุบเงิน การประดับกระจก การจัดเตรียมแป้นและแกน การประกอบเข้ายอดพุ่มข้าวบิณฑ์โดยสำนักช่างสิบหมู่

พล.ท.วิกรานต์ จันระมาด เจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก กล่าวว่า กรมสรรพาวุธทหารบกมีภารกิจที่สำคัญในการพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ 2 ส่วนสำคัญ ส่วนแรกเรื่องการบูรณปฏิสังขรณ์ราชรถ พระยานมาศและเกรินบันไดนาค รับผิดชอบดำเนินการในส่วนระบบขับเคลื่อนช่วงล่าง ซึ่งใช้กำลังคนจากกองโรงงานช่างแสงในการซ่อมราชรถ พระมหาพิชัยราชรถ  ราชรถน้อย ส่วนกองโรงงานซ่อมสร้างยุทโธปกรณ์ จังหวัดนครราชสีมา รับผิดชอบบูรณะราชรถปืนใหญ่ ที่ผ่านมาได้ดำเนินการแล้วเสร็จ 98% เหลือเก็บรายละเอียดเล็กน้อย ในส่วนกำลังพลชุดชักราชรถ กรมสรรพาวุธทหารบกรับผิดชอบริ้วขบวนที่สอง เป็นขบวนอัญเชิญพระบรมโกศขึ้นบนพระมหาพิชัยราชรถ ก่อนอัญเชิญมามณฑลพิธีท้องสนามหลวง หลังจากนั้นจะอัญเชิญพระบรมโกศขึ้นพระเมรุมาศ

สำหรับการจัดกำลังพลที่ปฏิบัติงานพระมหาพิชัยราชรถ ใช้กำลังพลฉุดชักหน้า 4 สาย สายละ 43 นาย พลฉุดชักหลัง 2 สาย สายละ 22 นาย รวมจัดกำลัง 244 นาย ส่วนราชรถน้อย ราชรถพระนำ จัดกำลังรวม 87 นาย ส่วนเกรินบันไดนาค จัดกำลังรวม 140 นาย รวมกำลังพลทั้งสิ้น 556 นาย คัดสรรจากกำลังพลกรมสรรพาวุธทหารบกทั้งหมด ที่ผ่านมา มีการฝึกซ้อมที่ตั้งหน่วย ฝึกซ้อมรวมกับหน่วยงานต่างๆ ทั้งนี้เดือน ต.ค. จัดฝึกซ้อม 3 วันต่อสัปดาห์ จากนั้นจะเข้าไปปฏิบัติในวันซักซ้อมในพื้นที่จริงและพระราชพิธี กำหนดวันฝึกซ้อมใหญ่วันที่ 12 ธ.ค. ซึ่งกรมสรรพาวุธทหารบกและกำลังพลทั้งหมดจะถวายงานในพระราชพิธีครั้งนี้อย่างสมพระเกียรติ.