มช. เปิดตัว “CMU RiverWatch” ขับเคลื่อนงานวิจัยบูรณาการ สู่การจัดการปัญหาสารปนเปื้อนโลหะหนักในลุ่มน้ำกก เชื่อมวิทยาศาสตร์ ชุมชน และนโยบาย เพื่อสร้างทางออกที่ตอบโจทย์พื้นที่อย่างยั่งยืน

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เดินหน้าขับเคลื่อนการวิจัยเพื่อรับมือปัญหาสารปนเปื้อนโลหะหนักในลุ่มน้ำกก จัดการประชุมเปิดตัว (Kick-off Meeting) โครงการ “CMU RiverWatch” ภายใต้แผนบูรณาการการวิจัยและการจัดการปัญหาสารปนเปื้อนโลหะหนักในลุ่มน้ำกก มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ภายใต้แนวคิด “Science • Community • Policy” มุ่งเชื่อมโยงองค์ความรู้และข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เข้ากับเสียงสะท้อนจากชุมชนและข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อร่วมกันพัฒนาแนวทางจัดการปัญหาที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่และนำไปสู่การแก้ไขปัญหาอย่างเป็นรูปธรรมในระยะยาว

การประชุมจัดขึ้นเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 สิงหาคม 2569 เวลา 12.30–16.00 น. ณ หอประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน ตำบลท่าตอน อำเภอแม่อาย จังหวัดเชียงใหม่ โดยได้รับความสนใจจากคณะผู้บริหารมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คณาจารย์ นักวิจัย หน่วยงานภาครัฐ ภาคประชาสังคม ตลอดจนผู้นำชุมชนและประชาชนในพื้นที่ เข้าร่วมงานอย่างคับคั่ง พร้อมเยี่ยมชมนิทรรศการที่นำเสนอข้อมูล สถานการณ์ และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำกกอย่างใกล้ชิด

การประชุมเริ่มต้นด้วยการกล่าวต้อนรับและชี้แจงวัตถุประสงค์การประชุม โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.รุ่งโรจน์ เบญจกุล และ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรางคณา นาคเสน ผู้ดำเนินรายการ จากนั้น รองศาสตราจารย์ ดร.วินิตา บุณโยดม ประธานคณะทำงานโครงการ ได้กล่าวรายงานถึงความเป็นมาและวัตถุประสงค์ของแผนงานบูรณาการวิจัยเชิงพื้นที่ ขณะที่ พระอาจารย์มหานิคม มหาภิกฺขมโน รองเจ้าอาวาสวัดท่าตอน ได้ร่วมกล่าวต้อนรับภาคีเครือข่ายและผู้เข้าร่วมงานเข้าสู่พื้นที่ตำบลท่าตอน

ในโอกาสนี้ ศาสตราจารย์ ดร.นพ.พงษ์รักษ์ ศรีบัณฑิตมงคล อธิการบดีมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ให้เกียรติเป็นประธานในพิธีเปิดการประชุม พร้อมด้วยรองผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งได้ร่วมแสดงทัศนะและแนวทางการขับเคลื่อนนโยบายในพื้นที่ นอกจากนี้ โครงการฯ ยังได้รับเกียรติจากประธานกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กสว.) หรือผู้แทน ร่วมบรรยายในหัวข้อ “แนะนำยุทธศาสตร์ 8 เป้าหมายเพื่อการพัฒนาประเทศไทย ด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม: พัฒนาความมั่นคงทางน้ำ” เพื่อเชื่อมโยงทิศทางการวิจัยกับการขับเคลื่อนวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมเพื่อสร้างความมั่นคงทางน้ำในระดับประเทศ

ด้าน รองศาสตราจารย์ ดร.จิรัฏฐ์ แสนทน หัวหน้าโครงการ CMU RiverWatch ได้นำเสนอความเป็นมา สถานการณ์ และความสำคัญของปัญหาสารปนเปื้อนโลหะหนักในลุ่มน้ำกก พร้อมเปิดตัวภาพรวมแผนบูรณาการการวิจัยและการจัดการปัญหาสารปนเปื้อนฯ ตลอดจนแนะนำคณะผู้ร่วมวิจัยจากหลากหลายสาขาวิชา ซึ่งจะร่วมลงพื้นที่และทำงานเคียงข้างชุมชน เพื่อพัฒนาองค์ความรู้และแนวทางจัดการปัญหาที่เชื่อมโยงทั้งมิติด้านวิทยาศาสตร์ สิ่งแวดล้อม สุขภาพ สังคม และการกำหนดนโยบาย

หัวใจสำคัญอีกส่วนหนึ่งของการประชุม คือ เวทีเสวนาในหัวข้อ “ความคาดหวังต่อการจัดการปัญหาสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำกก: จากข้อมูลสู่การปฏิบัติ” ดำเนินรายการโดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วรางคณา นาคเสน โดยมีผู้แทนจากสำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 1 สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 1 องค์การบริหารส่วนตำบลท่าตอน และคุณแสงระวี สุวีการย์ รองประธานมูลนิธิร่มโพธิ์ ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและมุมมองต่อสถานการณ์ในพื้นที่

เวทีเสวนาได้เปิดพื้นที่ให้ภาคีเครือข่ายและภาคประชาสังคมร่วมสะท้อนทั้งความกังวล ผลกระทบที่เกิดขึ้นจริง ความคาดหวังต่อการดำเนินงานของโครงการ ตลอดจนบทบาทของแต่ละภาคส่วนในการร่วมขับเคลื่อนการจัดการปัญหา พร้อมเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมประชุมได้ซักถาม แลกเปลี่ยนข้อมูล และเสนอความคิดเห็นจากมุมมองของคนในพื้นที่ เพื่อนำไปสู่การกำหนดแนวทางการทำงานที่ตอบสนองต่อความต้องการของชุมชนอย่างแท้จริง

สำหรับ “CMU RiverWatch” ไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการรวบรวมข้อมูลทางวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่ให้ความสำคัญกับการนำข้อมูลไปสู่การปฏิบัติ โดยเชื่อมโยง 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ “Science” องค์ความรู้และหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ “Community” ประสบการณ์ ความกังวล และความต้องการของประชาชนในพื้นที่ และ “Policy” การผลักดันข้อเสนอไปสู่แนวทางและกลไกเชิงนโยบาย ทั้งสามส่วนจะทำงานเชื่อมโยงกันเพื่อร่วมสร้างแนวทางการจัดการปัญหาสารปนเปื้อนในลุ่มน้ำกกอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ตระหนักว่า การดูแลและจัดการปัญหาลุ่มน้ำกกไม่สามารถเกิดขึ้นได้จากหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนจึงเป็นหัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนงานวิจัยเชิงพื้นที่ โดยข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะที่ได้รับจากการประชุมครั้งนี้ จะถูกนำไปถอดบทเรียนและใช้ประกอบการกำหนดทิศทางการวิจัย รวมถึงการประสานความร่วมมือด้านนโยบายกับชุมชนและภาคีเครือข่ายอย่างใกล้ชิด

การเปิดตัว CMU RiverWatch จึงเป็นอีกก้าวสำคัญของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ในการนำงานวิจัยออกจากห้องปฏิบัติการสู่พื้นที่จริง เปลี่ยนข้อมูลให้เป็นองค์ความรู้ เปลี่ยนเสียงของชุมชนให้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการวิจัย และเชื่อมโยงองค์ความรู้ไปสู่การกำหนดแนวทางเชิงนโยบาย เพื่อร่วมกันปกป้องทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนสร้างความปลอดภัยด้านน้ำ อาหาร สุขภาพ และคุณภาพชีวิตของประชาชนในลุ่มน้ำกกอย่างยั่งยืน

มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ขอขอบคุณภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ตลอดจนพี่น้องประชาชนชาวท่าตอนและอำเภอแม่อาย ที่ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการประชุมและร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอันเป็นประโยชน์ต่อการขับเคลื่อนโครงการ โดยมหาวิทยาลัยเชียงใหม่มุ่งหวังให้ CMU RiverWatch เป็นกลไกสำคัญในการประสานพลังของวิทยาศาสตร์ ชุมชน และนโยบาย เพื่อร่วมกันสร้างทางออกและอนาคตที่ปลอดภัยและยั่งยืนให้กับลุ่มน้ำกกต่อไป