'ดร.เอ้' ตั้ง 4 คำถาม โศกนาฏกรรม 'รถไฟชนรถเมล์' ที่รัฐต้องเร่งหาคำตอบ

17 พ.ค.2569-ศ.ดร.สุชัชวีร์ สุวรรณสวัสดิ์ (ดร.เอ้) หัวหน้าพรรคไทยก้าวใหม่ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กเรื่อง โศกนาฏกรรม “รถไฟชนรถเมล์” กลางกรุง “4 คำถาม ที่รัฐต้องเร่งหาคำตอบ” เนื้อหาระบุว่า เหตุการณ์ “สะเทือนขวัญ” จากรถไฟ เกิดขึ้นอีกจนได้  รัฐต้องเร่งตอบ “คำถาม 4 ข้อ” นี้ เพื่อ “การวิเคราะห์หาสาเหตุ” ดังนี้

คำถามข้อที่ 1 ระบบ “อาณัติสัญญาณ” ให้รถไฟผ่าน ทำงานปกติหรือไม่?

รถไฟไม่ควรวิ่ง “ทะลุ” มาได้ แม้มีรถขวางอยู่ก็ตาม จึงต้องถามว่า อาจเกิดอะไรขึ้นกับ “ระบบอาณัติสัญญาณ” ที่ทำหน้าที่เตือนคนขับรถไฟ น่าสงสัยมาก เพราะ “ระบบจุดตัดทางรถไฟ” ปกติจะใช้ “ระบบบังคับสัมพันธ์” เชื่อมโยงทั้งไม้กั้น สัญญาณไฟ และเซนเซอร์เข้าด้วยกัน เพื่อสร้างความปลอดภัยหลายชั้น เราลองสังเกตดู โดยปกติเมื่อรถไฟใกล้มาถึง จะมี “ไฟแดงกะพริบ” และมีเสียงเตือน “ติ้ง ๆ ติ้ง ๆ” ดังขึ้นที่จุดตัด เพื่อให้รถที่กำลังสัญจรหยุด ก่อนที่ไม้กั้นอัตโนมัติจะลดลงปิดทาง ไม่ให้รถผ่าน

เมื่อ “ไม้กั้นปิดลงสนิท” แล้วเท่านั้น เซนเซอร์ของระบบจึงจะส่ง “สัญญาณอนุญาต” ให้คนขับรถไฟทราบว่า “ทางว่าง วิ่งผ่านได้”

สัญญาณนี้ คือ “ไฟสัญญาณวาบ ๆ” หรือไฟเขียวอนุญาต ที่คนขับรถไฟสามารถมองเห็นได้จากระยะไกลพอสมควร ดังนั้น หากไม้กั้นปิดไม่สนิท ลงไม่เต็มที่ หรือมีสิ่งกีดขวาง ระบบจะ “ไม่ส่งสัญญาณอนุญาต” หรือไม่มี “ไฟวาบ ๆ” ให้รถไฟผ่าน คนขับรถไฟควรเห็น “สัญญาณหยุด” หรือไม่มีสัญญาณอนุญาต รถไฟจึงต้องหยุด หรือชะลอทันที หรืออีกนัยหนึ่ง คือ แม้รถเมล์จะขวางทางอยู่ รถไฟก็ไม่ควรวิ่ง “ทะลุ” มาชนได้ง่าย ๆ แบบนี้

ดังนั้น หาก “ระบบอาณัติสัญญาณ” ทำงานปกติ คนขับรถไฟจะต้องเห็นสัญญาณหยุด หรือไม่ได้รับสัญญาณ “ไฟวาบ ๆ” ที่อนุญาตให้ผ่าน เรื่อง “ระบบอาณัติสัญญาณ” จึงต้องได้รับการพิสูจน์เป็นคำถามแรก

คำถามข้อที่ 2. หาก “ระบบอาณัติสัญญาณ” ทำงานปกติ ทำไมคนขับรถไฟจึง “ไม่หยุดรถ”

จากคลิปข่าว และคำบอกเล่าของผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์ ยังไม่แน่ชัดว่า ขณะรถไฟวิ่งเข้าชนรถเมล์ มีเสียง “หวูดรถไฟ” ดังเตือนถี่ ๆ ล่วงหน้าหรือไม่ หากคำถามข้อแรกพิสูจน์ได้ว่า “ระบบอาณัติสัญญาณปกติ” และรถไฟ “ไม่ได้รับสัญญาณอนุญาต” เพราะไม้กั้นปิดไม่สนิท เหตุใดคนขับรถไฟจึง “ไม่ปฏิบัติตาม” กฎความปลอดภัย หรืออาจประมาท จึงน่าสงสัยว่า คนขับรถไฟอยู่ในสภาพ “พร้อมทำงานหรือไม่”

เรื่องนี้หาคำตอบได้ไม่ยาก เพราะรถไฟต้องมี “กล่องดำรถไฟ” หรือ “กล่องบันทึกข้อมูลการเดินรถ” ที่บันทึกทั้งพฤติกรรมการตอบสนองของคนขับ ความเร็ว การเบรก เวลา และข้อมูลสำคัญอื่น ๆ

คำถามข้อที่ 3. ทำไมคนขับรถเมล์จึงจอด “คร่อมทางรถไฟ”

ได้รับสัญญาณเตือนหรือไม่? หรือประมาท ไม่สนใจ? ปกติคนทั่วไปจะไม่หยุดรถคร่อมทางรถไฟ เพราะทุกคนรู้ดีว่า อุบัติเหตุรถไฟชนรถยนต์เกิดขึ้นได้เสมอในประเทศไทย เป็นใครก็กลัว แต่เหตุใด “คนขับรถเมล์” จึงทำเช่นนั้น อาจเกิดจากการจราจรหนาแน่นมาก จนขยับรถไม่ได้ หรือไม่มีเสียงเตือน หรือไม่ได้ยินเสียงเตือน

การหาคำตอบข้อที่ 3 นี้ จะเชื่อมโยงกับคำถาม 2 ข้อแรก ว่าแท้จริงแล้ว ระบบอาณัติสัญญาณทำงานหรือไม่ คนขับรถไฟได้หยุดรถ หรือส่งสัญญาณเตือนหรือไม่ หรือคนขับรถเมล์ประมาทหรือไม่

คำถามข้อที่ 4. ใครจะเป็น “เจ้าภาพ” หาสาเหตุอย่างตรงไปตรงมา มีความน่าเชื่อถือ ทำหน้าที่ตามหลักวิศวกรรมความปลอดภัย และเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณชน

ยังจำเหตุโศกนาฏกรรม “เครนก่อสร้างรถไฟความเร็วสูง” หล่นใส่รถไฟ ที่อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา เมื่อวันที่ 14 มกราคมที่ผ่านมา ได้หรือไม่ ผ่านมา 4 เดือน ยังไม่มีคำตอบว่าเกิดจากอะไร ใครคือผู้รับผิดชอบ ทุกอย่างเงียบหายไป

ผมพยายามผลักดัน “กฎหมายเพื่อความปลอดภัยสาธารณะ” เพื่อให้มี “เจ้าภาพ” หรือหน่วยงานกลาง ที่มีความรู้และความเชี่ยวชาญ ทำหน้าที่ค้นหาสาเหตุของภัยพิบัติสาธารณะ เพื่อนำไปสู่ “ความจริง” เพราะ “คนไทยต้องไม่ตายฟรี คนผิดต้องไม่ลอยนวล” แต่จนถึงวันนี้ ทุกอย่างยังไม่ไปถึงไหน ชีวิตคนไทยยัง “วังเวง” และเสี่ยงตายรายวัน

ผมขอแสดงความเสียใจกับครอบครัวผู้สูญเสีย และหวังว่า ความรู้และประสบการณ์ของผม จะช่วยให้สังคมไทยปลอดภัยขึ้นได้บ้าง ทั้งนี้ ผมวิเคราะห์และตั้งคำถามจากข้อมูลเบื้องต้นเท่าที่มี จึงอาจมีความคลาดเคลื่อน เพราะ “ข้อเท็จจริง” ยังต้องอาศัยข้อมูลที่เพียงพอในการพิสูจน์