ศาลอาญาระหว่างประเทศที่ถูกคว่ำบาตรจากสหรัฐฯ ได้รับรางวัลสิทธิมนุษยชนสูงสุดของสหภาพยุโรป ซึ่งเป็นการแสดงการสนับสนุนที่อาจทำให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ไม่พอใจ
โลโก้ของศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) ในกรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ (Photo by JOHN THYS / AFP)
เอเอฟพีรายงาน เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 22 ตุลาคม 2569 ระบุว่า ศาลอาญาระหว่างประเทศคว้ารางวัลสิทธิมนุษยชนสูงสุดของสหภาพยุโรป (ซาคาโรฟ) และเกียรติยศครั้งนี้อาจทำให้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ไม่พอใจ
โรเบอร์ตา เมตโซลา ประธานรัฐสภายุโรปกล่าวในการประกาศรางวัลว่า "สหภาพยุโรปสร้างขึ้นบนพื้นฐานของการเคารพในหลักการพหุภาคีและสถาบันระหว่างประเทศ และรางวัลนี้เป็นการยอมรับถึงงานสำคัญของศาลในการรักษาไว้ซึ่งกฎหมายและความยุติธรรมระหว่างประเทศ"
โทโมโกะ อากาเนะ ประธานศาลอาญาระหว่างประเทศ (ICC) กล่าวขอบคุณรัฐสภายุโรปที่มอบรางวัลให้ในช่วงเวลาที่ศาลและเจ้าหน้าที่กำลังเผชิญกับความท้าทายที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน
"ในบริบทนี้ รางวัลซาคาโรฟมีความสำคัญเป็นพิเศษ โดยเป็นการยืนยันถึงความสำคัญของสถาบันตุลาการที่เป็นอิสระและผู้ที่ทำงานเพื่อรักษาไว้ซึ่งกฎหมายระหว่างประเทศ" อากาเนะระบุ
ในเดือนนี้ สหรัฐอเมริกาประกาศมาตรการคว่ำบาตรต่อ ICC โดยมีเป้าหมายเพื่อบั่นทอนการดำเนินงานประจำวันของศาลฯ ซึ่งพิจารณาคดีบุคคลในข้อหาอาชญากรรมสงคราม, อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์
รัฐบาลของทรัมป์ประกาศว่าจะรื้อถอนศาลนี้ทีละก้อนอิฐ ด้วยความโกรธแค้นที่ผู้พิพากษาออกหมายจับนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู ของอิสราเอลในข้อหาอาชญากรรมต่อฉนวนกาซา
เกียรติยศครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากที่นาวี พิลเลย์ อดีตผู้พิพากษาศาลอาญาระหว่างประเทศซึ่งเคยดำรงตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายสิทธิมนุษยชนของสหประชาชาติ ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ซึ่งทรัมป์วิจารณ์ว่าเป็นเรื่องน่าอับอายและอ้างว่ารางวัลควรตกเป็นของเขามากกว่า
ทั้งนี้ สหภาพยุโรปได้แสดงการสนับสนุนศาลอาญาระหว่างประเทศท่ามกลางมาตรการคว่ำบาตรของสหรัฐฯ ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ในอีก 6 เดือนข้างหน้า และพวกเขายืนยันความพร้อมที่จะใช้มาตรการจำเป็นใดๆ เพื่อให้แน่ใจว่าศาลฯสามารถทำงานต่อไปได้
"ศาลอาญาระหว่างประเทศต้องมีอิสระในการดำเนินภารกิจอย่างเป็นอิสระ และปราศจากแรงกดดันหรือการข่มขู่" เออร์ซูลา ฟอน เดอร์ เลเยน ประธานสหภาพยุโรป โพสต์ข้อความออนไลน์หลังการประกาศรางวัล
สหภาพยุโรปหวังใช้ช่วงเวลาก่อนการบังคับใช้มาตรการคว่ำบาตรเพื่อพยายามเจรจาต่อรองกับสหรัฐฯ แต่ก็กำลังพิจารณาที่จะใช้กฎหมายยับยั้งเพื่อปกป้องศาลอาญาระหว่างประเทศจากรัฐบาลวอชิงตันด้วย
รางวัลนี้ก่อตั้งขึ้นในปี 1988 และตั้งชื่อตามอันเดรย์ ซาคาโรฟ นักเคลื่อนไหวต่อต้านรัฐบาลโซเวียต โดยรางวัลนี้มอบให้แก่บุคคลหรือองค์กรต่างๆ เป็นประจำทุกปี เพื่อเป็นการยกย่องการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนหรือประชาธิปไตย
ศาลอาญาระหว่างประเทศเป็นหนึ่งในสามผู้เข้ารอบสุดท้ายของปีนี้ ร่วมกับตุนดู ลิสซู ผู้นำฝ่ายค้านของแทนซาเนีย และทาราเนห์กับโรมีนา ราฮิมิ สองพี่น้องฝาแฝดซึ่งเป็นตัวแทนของผู้ที่ถูกรัฐบาลอิหร่านดำเนินคดี
ผู้ได้รับการเสนอชื่อจะมาจากกลุ่มการเมืองในสหภาพยุโรป และผู้ชนะจะถูกเลือกโดยสมาชิกสภานิติบัญญัติอาวุโส โดยพิธีมอบรางวัลจะจัดขึ้นในเดือนธันวาคม
ลิสซู หัวหน้าพรรคชาเดมาฝ่ายค้านของแทนซาเนีย ถูกจับกุมในเดือนเมษายน 2025 และเขาอาจต้องโทษประหารชีวิตหากถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานกบฏจากการยุยงให้ประชาชนบอยคอตการเลือกตั้งเมื่อปีที่แล้ว
ขณะที่ทาราเนห์และโรมีนา ราฮิมิ วัย 21 ปี ถูกตัดสินประหารชีวิตและจำคุก 36 ปี ตามลำดับ ฐานเข้าร่วมการประท้วงต่อต้านรัฐบาลในอิหร่าน
ผู้ได้รับรางวัลซาคาโรฟที่มีชื่อเสียงคนอื่นๆ ในช่วงไม่นานมานี้ ได้แก่ มาเรีย คอรินา มาชาโด หัวหน้าพรรคฝ่ายค้านของเวเนซุเอลา, อเล็กเซ นาวาลนี นักวิจารณ์การเมืองชาวรัสเซียผู้ล่วงลับ และประชาชนชาวยูเครน.
