..ความกล้าหาญทางจริยธรรม.. ที่ควรศึกษา!!

เจริญพรสาธุชนผู้มีจิตศรัทธาในพระพุทธศาสนา ในท่ามกลางวิกฤตการณ์ทางธรรมชาติ ด้วยน้ำมือของคนเราที่ขาดจิตวิญญาณทางธรรม.. ด้วยอำนาจกิเลสอันก่อเกิดวิปลาสธรรม ที่นำไปสู่จิตวิปลาสและทิฏฐิวิปลาส จึงก่อให้เกิดความวิบัติต่อสภาพสังคมสิ่งแวดล้อม เพื่อฟ้องการกระทำของมนุษยชาติ ตัวผู้ก่อความวิบัติที่ต้องรับผล อันเป็นไปตามกฎธรรมชาติที่แสดงอำนาจแห่งธรรม.. เหนืออำนาจทั้งปวง ดังภาษิตที่ว่า

วโส อิสฺสริยํ โลเก

อำนาจเป็นใหญ่ในโลก ในบรรดาอำนาจทั้งปวง

อำนาจกรรมใหญ่ที่สุด

จึงมีคำกล่าวเปรียบเทียบว่า.. เหนือบุญคือกรรม.. ไม่มีใครใหญ่เกินกรรม.. นั่นเป็นสัจธรรมที่ควรเคารพ

ในห้วงเวลาตั้งแต่วันที่ ๑-๕ กันยายน ๒๕๖๗ ได้กระทำสัตตาหกรณียฯ ตามพุทธานุญาติว่าด้วยอาราธนานิมนต์ไปแสดงธรรม รับสังฆทาน สวดมนต์ ให้การอบรมสั่งสอนพระสงฆ์ที่อยู่ในปกครอง ณ วัดป่าอารยวังสาราม (ธ) บางไทร จ.พระนครศรีอยุธยา และมูลนิธิเพื่อโรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ถ.ศรีอยุธยา กรุงเทพฯ จึงได้มีโอกาสได้ประกอบศาสนกิจ กระทำอธิการกุศลอันยิ่ง โดยเฉพาะใน “โครงการ ร้อยใจธรรม ... ร้อยอำเภอ “บูชาราชธรรม”” น้อมถวายเป็นพระราชกุศล เนื่องในมหามงคลสมัยเฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๖ รอบ ๗๒ พรรษา ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยในรอบนี้ได้รับนิมนต์ปฏิบัติศาสนกิจในโครงการดังกล่าว ที่อำเภอบางไทร อำเภอบางปะอิน และอำเภอมหาราช จ.พระนครศรีอยุธยา ซึ่งเป็นไปด้วยความเรียบร้อย

แม้ว่าโครงการ ร้อยใจธรรม ... ร้อยอำเภอ “บูชาราชธรรม” ถวายพระราชกุศลฯ จะได้รับการสนับสนุนด้วยความเห็นชอบจาก นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ อธิบดีกรมการปกครอง เป็นอย่างดียิ่ง ด้วยเล็งเห็นผลที่เป็นประโยชน์กับการปลุกฟื้นจิตสำนึกในจิตวิญญาณของข้าราชการกรมการปกครอง ให้มี “ทศพิธราชธรรม” เป็นหลักธรรมในการบริหารชีวิต เพื่อให้เป็นไปอย่างมีอำนาจธรรมในการขับเคลื่อน

แต่ก็ใช่ว่า การดำเนินของโครงการจะเป็นไปด้วยความเรียบร้อย สวยงาม สมดังจุดมุ่งหมายของโครงการ.. ทั้งนี้ ด้วยความหลากหลาย.. ของจิตใจ.. ความต่างระดับของจิตสำนึกของนักปกครอง ผู้นำ ผู้บริหารราชการแผ่นดิน ที่มีหลากหลายระดับ

จึงทำให้ต้องมีการปรับสภาพบ่อยครั้ง เพื่อให้มีการปฏิบัติการที่สอดคล้องกับความรู้ ความสามารถ ความเข้าใจ.. และคุณธรรมความสำนึกของนายอำเภอ เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชนท้องถิ่น ที่ได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการในแต่ละอำเภอ.. ตามเป้าหมาย ๑๐๐ อำเภอ

สิ่งที่สะท้อนออกมาจากการดำเนินโครงการ ร้อยใจธรรม ... ร้อยอำเภอฯ ใน ๒๙ อำเภอที่ผ่านมา ซึ่งต้องมี นายอำเภอ ผู้นำชุมชนท้องถิ่น ร่วมขับเคลื่อน เพื่อร่วมกันปฏิบัติศาสนกิจ เรียนรู้ศาสนธรรม.. เพื่อการ บูชาทศพิธราชธรรม.. อันเป็นธรรมของผู้ปกครองแผ่นดิน.. นั่นคือ.. จิตสำนึกทางธรรมของการเป็นข้าราชการแห่งแผ่นดิน

แม้ว่า ธรรมจะเป็นสิ่งสำคัญที่สุดของมนุษยชาติ แต่ก็ยากยิ่งนักที่จะทำให้มนุษยชาติ เข้าใจ เข้าถึง ความสำคัญล้ำลึกของธรรม.. โดยเฉพาะคนในสังคมวัตถุนิยมปัจจุบัน ที่หลงใหลในโลกไอที

ดังที่พระพุทธเจ้าได้ตรัสไว้ในเรื่องดังกล่าวว่า ธรรมที่ตรัสรู้ชอบโดยพระองค์เองนั้น.. มีความลึกซึ้ง ยากรู้ตาม ยากเห็นตาม สงบ ประณีต ไม่สำเร็จด้วยความคิดนึก, ประณีตแยบคาย และเป็นวิสัยเฉพาะผู้มีปัญญาเท่านั้นที่พึงจะรู้ได้จริง

จึงไม่แปลก เมื่อมีผู้รู้กล่าวว่า.. การเดินทางของชีวิตที่ไม่รู้จักจบสิ้น เพราะเข้าไม่ถึงธรรมะ.. เมื่อใดเข้าถึงธรรมด้วยการรู้ถูกต้อง.. เมื่อนั้น ย่อมสิ้นสุดการเดินทางในสังสารวัฏนี้..

ดังมีการแสดงคุณลักษณะของธรรมไว้ให้เราทั้งหลายได้รู้ประจักษ์ว่า.. โลกนี้ สงบสุข.. เป็นอยู่ได้ด้วยธรรม .. และเดือดร้อน วุ่นวาย ฉิบหาย เพราะอธรรม

ธรรม เป็นความจริง.. ที่ทนต่อการพิสูจน์ ไม่อยู่ภายใต้เงื่อนไขของกาลเวลา.. เป็นอมตธรรมที่ไม่ผันแปร ไม่ว่ากาลใด สมัยใด

ธรรม จึงเป็นหลักของจิต.. เป็นอาหารของใจ ธรรมไม่มีคำว่าเสื่อม.. มีแต่คนเราที่เสื่อมไปจากธรรม ธรรมย่อมสดใส สะอาด ปกติอยู่เสมอ

เมื่อไร มนุษยชาติเข้าถึงธรรม.. ก็จักมีอำนาจ โดยใช้ธรรมเป็นอำนาจให้เป็นไปอย่างปกติในการใช้อำนาจที่มาจากธรรม.. ที่เป็นธรรม เป็นไปในทางให้ พระคุณ

แต่หากเมื่อไร ย้อนแย้ง ใช้อำนาจปราศจากธรรม ก็จะเป็นไปในทางพระเดช เร่าร้อน วุ่นวาย ไร้ความสงบ เปรียบดุจ ดวงอาทิตย์ ที่แผดเผาจนหาบริวารไม่ได้ ซึ่ง แตกต่างจากฝ่ายพระคุณ ที่เปรียบเสมือนดวงจันทร์ ที่มีหมู่ดวงดาวแวดล้อม ให้ความสงบสุข เยือกเย็น..

การดำเนินโครงการ ร้อยใจธรรม ... ร้อยอำเภอฯ ในยุคสมัยที่กำลังแห้งแล้งอำนาจคุณธรรมความดี จึงดูออกจะเป็นเรื่องที่ยาก.. ถ้าคิดการให้แบบหวังผล.. แต่หากคิดการให้แบบเสียสละ ย่อมได้ผลอย่างยิ่งสำหรับผู้กระทำ.. คณะผู้ดำเนินงาน เพราะสามารถเอาชนะอำนาจกิเลสภายในจิตใจ ที่ทำให้เกิดความเห็นแก่ตัว ความเบื่อหน่าย ท้อถอย.. ความไม่ถูกใจ.. ไม่ชอบใจ ออกไปได้..

สิ่งสำคัญที่ได้รับจากการดำเนินโครงการมุ่งไปตามจุดมุ่งหมาย เพื่อเชิญชวน ชักนำ แนะนำ.. อบรมให้ข้าราชการฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชน ประชาชนในพื้นที่แต่ละอำเภอ ได้บูชาทศพิธราชธรรม นอกเหนือจากการได้สร้างจิตวิญญาณนักปกครอง..แล้วนั้น โครงการดังกล่าวยังสามารถทำให้ข้าราชการ เจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ผู้นำชุมชน ประชาชน เหล่านั้น ได้ร่วมเรียนรู้บริบทของสังคมในท้องถิ่นของตนเองร่วมกัน โดยมีการปฏิบัติธรรมเป็นสื่อนำ

นอกจากนั้น ยังได้เห็น.. ได้รับรู้ถึง แนวคิด การประพฤติปฏิบัติตน ของผู้นำ ผู้ปกครองในท้องถิ่น ตลอดจนประชาชนในแต่ละพื้นที่ ว่า.. มีความรู้ ความเข้าใจ ในธรรม.. ในระดับใด.. มีภาวะความเข้าใจ เข้าถึง ธรรมหรือไม่.. ที่สะท้อนออกมาทางพฤติกรรม..ในทุกมิติที่น่าศึกษายิ่ง

จึงไม่ใช่เรื่องที่ง่ายนักต่อการขับเคลื่อนโครงการดังกล่าว เพื่อให้เป็นไปอย่างมีคุณภาพ.. ที่จะต้องตั้งใจทำอย่างไม่ติดยึดกับคำว่า ปริมาณ.. ๑๐๐ แห่ง มากไปกว่า เน้นคุณภาพในทุกแห่งอย่างเท่าเทียมกันโดยธรรม.. ที่แสดงเผยแพร่..

การทำงานในโครงการดังกล่าว จึงต้องขับเคลื่อนด้วยบุคคลและคณะ ที่เคารพธรรม รู้ธรรม มีธรรม เป็นธรรม.. และมีอุดมการณ์ เจตจำนง ที่ต้องการสร้างธรรมให้เกิดขึ้นในสังคมมนุษยชาติ เรียกว่า ควรมีอุดมการณ์แนวเดียวกับ พระโพธิสัตว์ จึงจะทำหน้าที่ตรงนี้ได้อย่างชอบธรรม

ดังนั้น การทำงานด้วยจิตวิญญาณของผู้นำ ผู้ปกครอง.. จึงต้องมีอุดมการณ์ของผู้ให้ขั้นเสียสละ.. แม้ประโยชน์สุขตน เพื่อไม่เป็นข้อโต้แย้ง.. ขัดแย้ง ที่จะต้องตอบคำถามใครๆ .. ว่า ทำแล้วได้อะไร.. ทำไปทำไม.. ต้องการอะไร!?

นักปกครองผู้มีราชธรรม นอกเหนือจากมีความรู้ความสามารถแล้วนั้น จะต้องมีคุณธรรมความดี นำความรู้ความสามารถนั้น.. เพื่อการใช้ความรู้ความสามารถไปในทางที่ถูกต้อง ตรงธรรม..

ข้อสำคัญยิ่ง ต้องควรแก่การเป็นผู้น่าเชื่อถือในทางคุณธรรม และมีความกล้าหาญในทางจริยธรรม ไม่ตกอยู่ภายใต้โลกธรรมมาครอบงำความคิด ตั้งอยู่ในความเคารพกฎหมาย ระเบียบแบบแผน วัฒนธรรมประเพณีอันดีของ ข้าราชการ ผู้ปกครอง ผู้นำในสังคมชุมชนและครอบครัวนั้นๆ..

โดยต้องตระหนักถึงหน้าที่และบทบาทที่ต้องรับผิดชอบ อย่างถูกต้องตามระเบียบแบบแผน และให้ความสำคัญในจริยธรรมเป็นสำคัญ ที่ข้าราชการ นักปกครองทุกระดับ ต้องตระหนักด้วยจิตสำนึกที่เคารพธรรม

ดังมีตัวอย่างของ อดีตผู้ว่าราชการจังหวัดท่านหนึ่ง.. แม้ในวันสุดท้ายก่อนจะเกษียณอายุราชการ ก็ยังต้องเดินทางไปทำหน้าที่ผู้ว่าราชการจังหวัด เพื่อต้อนรับนายกรัฐมนตรีและคณะข้าราชการผู้ใหญ่ในขณะนั้น เพื่อรายงานถึงเหตุการณ์ต่างๆ ในพื้นที่ปกครองของตน แม้จะมีเวลาทำหน้าที่ในวาระสุดท้ายไม่เกิน ๒๔ ชั่วโมง..

ซึ่งจริงๆ แล้ว หากคิดแบบคนทั่วไป.. ในวันสุดท้ายของชีวิตราชการ น่าจะใช้เวลาเตรียมจัดสิ่งของสัมภาระ.. รับการมาเยี่ยมเยียนของพ่อค้า ประชาชนในพื้นที่ที่เคารพรักต่อกัน.. และหากมีภารกิจใดๆ ก็มอบหมายให้รองผู้ว่าราชการจังหวัดไปแทน ซึ่งสามารถทำได้

แต่ผู้ว่าฯ ท่านนั้นไม่หลีกเลี่ยง.. ยังซื่อตรง ซื่อสัตย์ และแน่วแน่ ต่อหน้าที่และบทบาท โดยเฉพาะในขณะที่บ้านเมืองมีวิกฤตการณ์

ไม่ถือตามความคิดของคนทั่วไปว่า.. ไม่เป็นไร ฉันใกล้เกษียณแล้ว ไม่เห็นจะต้องไปต้อนรับขับสู้ใครๆ ให้เหนื่อยยากลำบากกาย.. ฉันพอแล้ว.. ฉันไม่ยุ่งเกี่ยวแล้ว..

..ซึ่งเพราะ ผู้ว่าฯ ท่านนั้น คงไม่อยากสร้างประเพณีแบบไร้จิตวิญญาณนักปกครอง.. ที่ขอไม่ทำอะไรดีกว่าในช่วงเวลาสุดท้ายของชีวิตข้าราชการ และนับเป็นเรื่องที่ดียิ่ง เมื่ออดีตผู้ว่าราชการจังหวัดท่านดังกล่าว ไม่ประพฤติเช่นนั้น.. ด้วยความเคารพใน ราชธรรม ที่คงดำรงอยู่ในจิตวิญญาณสืบตลอดไป.. อันควรแก่การกล่าวระลึกถึง เพื่อเป็นแบบอย่างของอนุชนรุ่นหลังสืบไป!!.

เจริญพร

dhamma_araya@hotmail.com