สสส.เปิดรายงานสุขภาพคนไทยปี 69 พบวิกฤตเด็กเกิดน้อย สังคมแก่ตัว ข้อมูลท่วมท้น เจ็บป่วยนาน

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดตัว “รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569” นำเสนอสัญญาณเตือนสำคัญของสังคมไทย ผ่าน 10 ตัวชี้วัด ภายใต้แนวคิด “การเปลี่ยนแปลงทางประชากรกับสุขภาพคนไทย” ที่สะท้อนแนวโน้มการเกิดน้อย สังคมสูงวัย และโครงสร้างครอบครัวที่เปลี่ยนแปลง พร้อมเปิด 10 สถานการณ์เด่นทางสุขภาพ

นพ.พงศ์เทพ วงศ์วัชรไพบูลย์ ผู้จัดการกองทุน สสส. กล่าวว่า การขับเคลื่อนงานสร้างเสริมสุขภาพจะต้องใช้ข้อมูลที่ถูกต้อง ทันต่อสถานการณ์และเชื่อถือได้เพื่อนำไปใช้ประโยชน์ใน 3 ระดับ ได้แก่ นโยบาย ยุทธศาสตร์องค์กร และสื่อสารสาธารณะในการสร้างเสริมสุขภาพเพื่อการมีสุขภาพที่ดีเจ็บป่วยในระยะเวลาที่สั้น โดยรายงานสุขภาพคน ไทยปี 2569 กับ10 ตัวชี้วัด ภายใต้แนวคิด “การเปลี่ยนแปลงทางประชากรกับสุขภาพคนไทย” ระบุข้อมูลว่า ประเทศไทยเข้าสู่ยุคตายมากกว่าเกิด โดยข้อมูลในปี2564 พบจำนวนผู้เสียชีวิตมากกว่าจำนวนการเกิด จำนวนเด็กเกิดลดลงใน 10 ปี ซึ่งจำนวนเกิดลดจาก 736,352 คน ในปี 2558  เหลือ 416,574 คน ใน ปี 2568  และอีก 10 ปี วัยเด็กและวัยทำงานจะหายไปรวมกว่า 7 ล้านคน ในขณะที่ผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น 3.6ล้านคน นอกจากนี้ในรายงานสุขภาพคนไทย ได้นำเสนอสถานการณ์เด่นทางสุขภาพ   พร้อมสะท้อนข้อเสนอแนวทางพัฒนานโยบายด้านสุขภาพ เรื่องพิเศษประจำฉบับ รอบรู้อย่างรอบคอบ:ความรอบรู้ด้านสุขภาพบนพื้นที่ดิจิทัล และผลงานดีๆ เพื่อสุขภาพคนไทย นำเสนอความสำเร็จทางการแพทย์และสาธารณสุข บทความพิเศษ เรื่อง สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง กับสุขภาพคนไทย

สสส. จัดทำรายงานสุขภาพคนไทย ต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2546 เพื่อทำหน้าที่เป็นเข็มทิศเชิงนโยบาย ชี้ให้เห็นว่าไทยกำลังเผชิญความท้าทายสุขภาวะ เพื่อทำอย่างไรให้คนไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดี สสส. มุ่งหวังให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง นำข้อมูลรายงานสุขภาพคนไทยไปใช้ในการพัฒนานโยบายขับเคลื่อนการสร้างเสริมสุขภาพที่สอดคล้องกับสถานการณ์สุขภาพคนไทยระยะยาว

รศ.ดร.เฉลิมพล แจ่มจันทร์ หัวหน้าโครงการจัดทำรายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 กล่าวว่า  การพัฒนามนุษย์ตลอดช่วงวัยตั้งแต่เกิดจนถึงตายมีความสำคัญ  ซึ่งในรายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 สิ่งที่เน้นย้ำ คือ ความรอบรู้ทางสุขภาพ จากที่ประชากรมีแนวโน้มน้อยลงแต่ป่วยนานขึ้น โดยข้อมูลด้านสุขภาพ พบคนไทยต้องใช้ชีวิตอยู่กับภาวะความเจ็บป่วยเฉลี่ย 6.9 ปี ในช่วงท้ายของชีวิต ซึ่งผู้หญิงไทยอายุยืนกว่าผู้ชายแต่ป่วยนานกว่า ผู้หญิงจะมีช่วงชีวิตที่อยู่กับสุขภาพไม่ดีเฉลี่ย 9.6 ปี ผู้ชาย 5.6 ปี ภาวะการมีบุตรยากกลายเป็นโจทย์ของสังคมการเกิดน้อย  และปัญหาสุขภาพจิตเยาวชนส่งสัญญาณน่าเป็นห่วง สถานการณ์ดังกล่าวชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการปรับระบบบริการสุขภาพให้สอดรับกับโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะการขยายระบบการดูแลที่บ้านและในชุมชน ซึ่งปัจจุบันผู้ป่วยระยะประคับประคองสามารถเข้าถึงระบบการดูแลสุขภาพได้เพียง 43.3% นอกจากนี้ ไทยต้องเร่งพัฒนากำลังคนด้านการดูแลผู้ป่วยระยะประคับประคองระยะยาว ซึ่งคาดว่าจะต้องเพิ่มขึ้นถึง 13 เท่าภายในปี 2580 รวมถึงปรับโครงสร้างค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ ให้มุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันให้มุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรคมากขึ้น เพื่อรองรับสังคมสูงวัยได้อย่างมีคุณภาพและยั่งยืน

รศ.ดร.ภูเบศร์ สมุทรจักร สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า เรื่องพิเศษฉบับนี้ คือ “รอบรู้อย่างรอบคอบ: ความรอบรู้ด้านสุขภาพบนพื้นที่ดิจิทัล” สะท้อนให้เห็นว่าปัจจุบันประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลสุขภาพได้ง่าย แต่ไม่สามารถนำข้อมูลมาใช้ในการตัดสินใจด้านสุขภาพได้อย่างถูกต้อง คณะทีมงานวิจัย จึงมีข้อเสนอแนะเชิงนนโยบายเพื่อยกระดับความปลอดภัยข้อมูลสุขภาพบนสื่อออนไลน์ 3 มิติ  คือ 1.สร้างมาตรฐานเนื้อหาสุขภาพบนแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ 2.กำหนดจรรยาบรรณสำหรับผู้เผยแพร่ข้อมูลสุขภาพ 3.พัฒนาหลักสูตรสุขศึกษาสอนให้เด็กและเยาวชนมีทักษะตรวจสอบและเปรียบเทียบข้อมูลสุขภาพ เพราะการมีข้อมูลที่ถูกต้องจะช่วยให้ประชาชนมีความ "รอบรู้อย่างรอบคอบ" ไม่หลงเชื่อข้อมูลสุขภาพที่แชร์กันผิดๆในโซเชียลมีเดีย

สถานการณ์เด่นทางสุขภาพ ปี 2569 ได้แก่ 1.โรคไม่ติดต่อ (NCDs) 2.ประกันสังคม 3.นโยบายสหรัฐฯ กับผลกระทบด้านสุขภาพไทย 4.จากแก๊งคอลเซนเตอร์ สู่การค้ามนุษย์ข้ามพรมแดน 5.การศึกษาไร้พรมแดน: นักเรียนข้ามชาติกับสังคมไทย 6.แผ่นดินไหวกับภัยพิบัติที่ไม่อาจมองข้าม 7.มหานทีเปื้อนพิษข้ามพรมแดน สารพิษในลุ่มน้ำกก สาย รวกและโขง 8.ลมหายใจชายแดน ในวันที่ยังไม่สิ้นเสียงปืน 9.สมรสเท่าเทียม: การยอมรับทางสังคมของความหลากหลายทางเพศ 10.จากการ ‘สงเคราะห์’ สู่การคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตและสิทธิของกลุ่มชาติพันธุ์ 

รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 สะท้อนให้เห็นจุดวิกฤตที่ต้องรีบรักษา และจุดเสี่ยงที่ต้องรีบป้องกัน เพื่อให้ประเทศไทยขับเคลื่อนต่อไปได้  สำหรับผู้สนใจสามารถดาวน์โหลดรายงานฉบับสมบูรณ์ได้ที่ www.thaihealthreport.com