การศึกษาที่กำลังเผชิญกับกระแสที่เปลี่ยนไปของโลกแวดล้อมยุคใหม่

ย้อนศึกษางาน ความคิด ที่เกิดจากการรวบรวมประสบการณ์ของนักลงทุนอเมริกันระดับโลกอย่าง เรย์ ดาลิโอ (Ray Dalio) ที่ศึกษาบทเรียนความรุ่งเรืองและเสื่อมถอยโลกช่วงเวลาต่างๆ ในงาน ระเบียบโลกใหม่ (The Great reset) ที่มองถึงการเปลี่ยนผ่านของประเทศมหาอำนาจของโลก ย้อนวงจรความเจิดจรัสรุ่งโรจน์จนถึงการตกต่ำ ที่ผ่านจากยุค ดัตช์ อังกฤษ ถึงอเมริกา ที่ต่างมีแบบแผนวงจรคล้ายกัน ก่อรูปจากปัจจัยต่างๆ ที่เกื้อหนุนสู่วงจรสร้างความรุ่งเรืองจาก 8 ปัจจัยสำคัญ

เริ่มจากหนึ่ง การสร้างการศึกษาหรือองค์ความรู้ สอง การพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม สาม การสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจสังคม สี่ การจัดการผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ห้า การขยายผลสู่การค้าโลกและการปกป้องผลประโยชน์ หก การจัดการเรื่องกำลังทหาร เจ็ด การเป็นศูนย์กลางทางการเงิน-เข้าสู่การเป็นศูนย์กลางทางการเงิน แปด การมีเงินทุนสำรองของประเทศที่แข็งแกร่ง ปัจจัยหลักๆ เหล่านี้เป็นข้อสรุปในวงจรความเคลื่อนไหวที่เคยเกิดขึ้นนี้ เป็นปัจจัยเกื้อหนุนสู่ความเฉิดฉายรุ่งเรืองและตกต่ำที่เคลื่อนผ่านกาลเวลาของโลก!

วงจรความเคลื่อนไหวนี้ ปัจจุบันโลกกำลังจับตาดูประเทศจีนในซีกโลกตะวันออก ที่กำลังเคลื่อนผ่านปรับตัวในทุกปัจจัยที่เข้าสู่วงจรที่เรียกว่าเป็น ขาขึ้นของความรุ่งเรืองในระเบียบโลกใหม่วันนี้!

แน่นอนว่าสถานการณ์โดยรวมของโลกวันนี้กำลังเผชิญกับภัยพิบัติขนาดใหญ่จากการระบาดของไวรัสโควิด-19 ที่กวาดล้างทำลายทุกถิ่นย่าน-ในทุกมิติ! ไม่เว้นแม้คลื่นความเปลี่ยนแปลงเติบโตเฉิดฉายที่กำลังเคลื่อนสู่โลกตะวันออก แถมด้วยพิษภัยจากการพยายามแทรกแซงความมั่นคงระหว่างประเทศ ที่สหรัฐก่อขึ้นจนมีผลลุกลามเป็นสงครามระหว่างรัสเซียกับยูเครน ซึ่งรัสเซียพยายามปกป้องการรุกคืบแทรกแซงจากกลุ่มโลกตะวันตกที่มีสหรัฐอเมริกาเป็นตัวนำ โดยใช้กลุ่มประเทศนาโตผ่านผู้นำยูเครนเป็นเครื่องมือ! ฯลฯ สภาพโดยรวมเหล่านี้ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อเศรษฐกิจ สังคมการเมือง และคุณภาพชีวิตของประชาคมโลกและสังคมไทยอย่างปฏิเสธไม่ได้!

หันมาพิจารณาพื้นฐานหลักที่เรย์กล่าวคือ เรื่องการศึกษา ที่เป็นฐานสำคัญของการปรับตัวเปลี่ยนแปลงของสังคมเศรษฐกิจประเทศ ซึ่งเป็นที่ชัดเจนว่า โลกวันนี้เป็นโลกที่กำลังปรับสร้างการจัดการความรู้ยุคใหม่-มุ่งพัฒนาคุณภาพชีวิต-ความก้าวหน้าทางเศรษฐกิจ-สังคม-การเมือง ในทิศทางใหม่ ที่มีข้อสรุปสำคัญร่วมถึงการปรับสร้างความรู้ ทักษะ และสมรรถนะโดยรวมที่ว่า เป็นยุคที่ต้องรื้อสร้างละทิ้งความรู้เก่า-หันมาแสวงหาการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ เพื่อปรับตัวจากวันนี้สู่อนาคต หรือที่เรียกกันว่า unlearn-relearn ซึ่งเป็นสภาวะการจัดการความรู้ที่เกี่ยวข้องกับระบบการศึกษาโดยตรง!

การจัดการศึกษาของสังคมไทยในทุกระบบ-ทุกระดับ โดยเฉพาะกลุ่มอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา ที่เป็นกำลังสำคัญในการสร้างบ้านเมืองยุคใหม่นั้น เราจะพบว่าฐานการเปลี่ยนแปลงทางสังคม เศรษฐกิจ และโลกแวดล้อมของการศึกษา รวมถึงการดำเนินชีวิตในปัจจุบัน ได้รับผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญจากความก้าวหน้าเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ และนวัตกรรมหลากมิติ ที่เรียกร้องให้ผู้คนต้องปรับตัวเปลี่ยนแปลงสู่ฐานเศรษฐกิจใหม่ การบริหารจัดการใหม่ การดำเนินชีวิตใหม่ ทั้งในบริบทของบุคคล หน่วยงาน องค์กร สถาบันการศึกษา สังคม และกระบวนการการเรียนรู้ รวมทั้งการมีกรอบทิศทางที่แม่นตรง-รวดเร็ว ในการสร้างสมรรถนะความก้าวหน้าใหม่ เพื่อไม่ให้ถูกเบียดขับทำลายล้างจากความเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย!

ข้อพิจารณาถึงความรู้ ทักษะ สมรรถนะ ที่เกิดจากการเปลี่ยนปรับพลิกผันจากโลกใบเดิมสู่เทคโนโลยีดิจิตอลในวันนี้จะพบว่า การเข้าสู่โลกดิจิตอลนั้นส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างเศรษฐกิจและสังคมอย่างสำคัญต่อทุกภาคส่วน ไม่ว่าภาคอุตสาหกรรม การเงิน การธนาคาร การศึกษา ฯลฯ ไปจนถึงการใช้ชีวิตประจำวันของผู้คน

การเข้ามาของเทคโนโลยีทั้งกระบวนระบบไม่ว่า ระบบอัตโนมัติ ระบบข้อมูลบิ๊กดาต้า การสื่อสารใหม่ ระบบการผลิตและบริการแบบอัจฉริยะ การเชื่อมต่อสื่อสารใหม่  IoT AI หุ่นยนต์ คลาวด์คอมพิวเตอร์และสื่อสาร รวมทั้งการจัดการข้อมูลเพื่อออกแบบ-ขับเคลื่อน-ควบคุม ในระบบการผลิตและบริการ ที่อยู่บนแพลตฟอร์มดิจิตอลที่รวมเรียกว่า เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยฐานข้อมูลและความรู้ใหม่ในระบบอัจฉริยะนั้น ส่งผลกระทบให้ระบบการศึกษา-การพัฒนาคน-และการจัดการแรงงาน รวมถึงการปรับองค์กรการผลิต-การบริการ ทั้งภาคอุตสาหกรรม การเงินและอื่นๆ รวมทั้งการเป็นผู้ประกอบการยุคใหม่ เปลี่ยนรูปโฉมและสมรรถนะไปอย่างสิ้นเชิง ภาพสะท้อนนี้มุ่งให้มองเห็นถึงภาพรวมของการทำงานด้านการศึกษาและการทรัพยากรมนุษย์ ที่เป็นองค์ประกอบสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ-สังคมโดยรวมของประเทศ สู่ความก้าวหน้าใหม่ที่เท่าทันโลกที่เปลี่ยนแปลงปรับตัวอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง ซึ่งจำเป็นยิ่งที่ต้องปรับสร้างฐานความรู้-สมรรถนะใหม่ที่ไม่อาจใช้วิธีคิด-วิธีการ-ความรู้-ทักษะในระบบเดิมมาทดแทนได้

การปรับสร้างทักษะยกระดับทักษะสู่การยกระดับทักษะ-สมรรถนะใหม่ระยะสั้น-เร่งด่วน-การสร้างการศึกษาตลอดชีพ เป็นภารกิจสำคัญและจำเป็นในการสร้างการศึกษายุคใหม่ นั่นหมายความว่า สถาบันการศึกษาทุกระดับ-องค์กรหน่วยงานเกี่ยวกับการพัฒนาบุคลากรกลุ่มต่างๆ จำเป็นต้องปรับตัวทั้งเรื่องวิธีคิด ระบบระเบียบ องค์ความรู้ที่เป็นฐานความรู้-ฐานสมรรถนะ-ทักษะ จนถึงการจัดการความรู้-ปรับสร้างความรู้ที่เชื่อมโยงกับระบบการผลิต-ระบบเศรษฐกิจที่เป็นจริงในโลกดิจิตอลที่มีรายละเอียดหลากมิติ ซึ่งมีภาระร่วมกันที่จะรื้อสร้าง-บริหารจัดการความรู้ให้ทันโลกอย่างจริงจัง!!!.