พร้อมรับมือ Agentic Security

การพัฒนา Frontier AI Model ยุคใหม่ที่มีความสามารถก้าวกระโดด เช่น Mythos รวมถึงโมเดลอื่น ๆ ที่อยู่ระหว่างการพัฒนาและมีแนวโน้มจะถูกเผยแพร่เพื่อใช้งานในอนาคตอันใกล้ กำลังเปลี่ยนภูมิทัศน์ของความมั่นคงไซเบอร์อย่างสำคัญ เทคโนโลยีเหล่านี้ไม่ได้เป็นเพียงเครื่องมือสนับสนุนการวิเคราะห์อีกต่อไป แต่เริ่มมีบทบาทเชิงรุกในการค้นหาและใช้ประโยชน์จากช่องโหว่เชิงระบบในระดับที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

หน่วยงานกำกับดูแลในออสเตรเลีย ประเทศในทวีปเอเชีย และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้เริ่มดำเนินมาตรการติดตามและเฝ้าระวังโมเดล AI รุ่นล่าสุดอย่างเป็นทางการแล้ว โดยบางหน่วยงานได้ออกคำแนะนำให้สถาบันการเงิน เพิ่มความเข้มงวดในการอุดช่องโหว่ของระบบ (security patching) พร้อมทั้งยกระดับสุขอนามัยด้านไซเบอร์ (cyber hygiene) ให้รัดกุมยิ่งขึ้น

European Central Bank (ECB) ได้ประสานงานกับธนาคารที่กำกับดูแล เพื่อประเมินระดับความพร้อมในการรับมือ โดยพิจารณาว่า Mythos อาจเป็นปัจจัยสำคัญที่เร่งให้เกิดผลกระทบต่อเสถียรภาพทางดิจิทัลของระบบการเงินการธนาคาร

การจัดตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของญี่ปุ่น รวมถึงการเริ่มแสดงท่าทีของภาครัฐและหน่วยงานกำกับดูแลกิจการสำคัญระดับประเทศทั้งในยุโรปและอเมริกา สะท้อนถึงการตอบสนองเชิงนโยบายอย่างทันท่วงทีต่อความเสี่ยงจากปัญญาประดิษฐ์ที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว ซึ่งมีศักยภาพก่อให้เกิดผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจในวงกว้าง

ภัยคุกคามรูปแบบใหม่จากปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูง โดยเฉพาะโมเดลที่สามารถค้นหาและใช้ประโยชน์จากช่องโหว่ของซอฟต์แวร์ได้อย่างอัตโนมัติและรวดเร็ว ได้ทำให้วงจร ค้นพบ สู่ การโจมตี สั้นลงอย่างมาก ส่งผลให้มาตรการป้องกันแบบดั้งเดิมที่อาศัยการอัปเดตแพตช์และการตอบสนองเชิงรับไม่เพียงพออีกต่อไป โดยเฉพาะในภาคการเงินซึ่งมีโครงสร้างพื้นฐานซับซ้อนและเชื่อมโยงกันอย่างลึกซึ้ง จึงเผชิญความเสี่ยงในระดับสูงที่อาจกระทบต่อเสถียรภาพของระบบเศรษฐกิจของประเทศ และมีแนวโน้มลุกลามในระดับโลก

ความอ่อนไหวเชิงโครงสร้างของระบบการเงินยุคดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นระบบการชำระเงินแบบเรียลไทม์ การเชื่อมโยงข้ามสถาบัน หรือการพึ่งพาเทคโนโลยีเดิมที่ใช้งานมาอย่างยาวนาน ล้วนเอื้อให้การโจมตีทางไซเบอร์สามารถลุกลามเป็นวิกฤตความเชื่อมั่นและความผันผวนในตลาดได้อย่างรวดเร็ว ด้วยเหตุนี้ การจัดตั้งคณะทำงานที่บูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานกำกับดูแล ธนาคารกลาง และภาคเอกชน จึงเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากลในการบริหารความเสี่ยงเชิงระบบ

ความสำคัญของธรรมาภิบาลด้านเทคโนโลยีและการกำกับดูแลเชิงรุกเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน หน่วยงานกำกับจึงจำเป็นต้องยกระดับกรอบนโยบายให้สามารถรองรับความเสี่ยงจาก AI ได้อย่างรอบด้าน ทั้งในแง่การใช้งานภายในองค์กรและภัยคุกคามจากภายนอก แนวทางดังกล่าวครอบคลุมตั้งแต่การกำหนดมาตรฐานการทดสอบความปลอดภัย การแลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคามแบบเรียลไทม์ ไปจนถึงการพัฒนาศักยภาพบุคลากรด้านความมั่นคงไซเบอร์อย่างต่อเนื่อง

ในมิติของความร่วมมือระหว่างประเทศ เนื่องจากภัยคุกคามไซเบอร์ไม่มีพรมแดน การประสานงานระหว่างหน่วยงานกำกับดูแลในภูมิภาคต่าง ๆ รวมถึงการจัดตั้งกลไกสำหรับการแลกเปลี่ยนข้อมูลและแนวทางปฏิบัติ จะช่วยยกระดับขีดความสามารถในการป้องกันและการตอบสนองต่อเหตุการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ข้อเสนอเชิงนโยบาย

ในบริบทที่ความเสี่ยงจากปัญญาประดิษฐ์ขั้นสูงมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ประเทศควรเร่งยกระดับทั้งกลไกภายในประเทศและความร่วมมือระหว่างประเทศอย่างเป็นระบบ โดยมีข้อเสนอเชิงนโยบายที่สำคัญดังนี้

1. ควรจัดตั้งกลไกเฉพาะกิจที่บูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานสำคัญของประเทศ หน่วยงานกำกับดูแล และภาคเอกชน เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงจาก AI ขั้นสูงเป็นไปอย่างเอกภาพ ทันต่อสถานการณ์ และมีประสิทธิภาพ

2. จำเป็นต้องเร่งปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ โดยเฉพาะระบบเดิม (legacy systems) ให้มีความทันสมัย ยืดหยุ่น และมีความมั่นคงปลอดภัยในระดับที่เหมาะสมกับความเสี่ยงในปัจจุบัน

3. ควรพัฒนากรอบธรรมาภิบาล AI และมาตรฐานความมั่นคงไซเบอร์ให้สอดคล้องกับแนวปฏิบัติสากล ควบคู่กับการยกระดับกลไกกำกับดูแลเชิงรุกเพื่อรองรับความเสี่ยงที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

4. ควรลงทุนอย่างต่อเนื่องในทุนมนุษย์ด้านความมั่นคงไซเบอร์ การวิเคราะห์ภัยคุกคามขั้นสูง และทักษะที่เกี่ยวข้อง เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของประเทศในระยะยาว

5. ควรเสริมสร้างความร่วมมือทั้งในระดับภูมิภาคและระหว่างประเทศ ผ่านการแลกเปลี่ยนข้อมูลภัยคุกคาม แนวปฏิบัติที่เป็นเลิศ และการประสานงานเชิงนโยบาย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรับมือและตอบสนองต่อวิกฤตที่อาจเกิดขึ้นร่วมกัน

บทความ คอลัมน์ พิจารณ์นโยบายสาธารณะ กลุ่มนโยบายสาธารณะเพื่อสังคมและธรรมาภิบาล

ดร. พีรเดช ณ น่าน

กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร

คณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

[email protected]