'สอวช.' ชู 'รัฐหนุน-เอกชนนำ' ดันวิจัยไทยสร้างมูลค่า ปั้นพลังงานชีวภาพ

สอวช. ชูโมเดล “รัฐหนุน-เอกชนนำ” ดันงานวิจัยไทยสู่เชิงพาณิชย์ สะท้อนทิศทางนโยบายผ่านเวทีบางจากลงนาม 4 สถาบันอุดมศึกษา ปลูกป่าหยีน้ำ เสริมแกร่งพลังงานชีวภาพไทย

11 พฤศจิกายน 2569 - ดร.สุรชัย สถิตคุณารัตน์ ผู้อำนวยการสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ (สอวช.) ร่วมเป็นสักขีพยานและบรรยายพิเศษในหัวข้อ “ความร่วมมือภาคเอกชนต่อบทบาทพัฒนางานวิจัยเพื่อใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์” ในพิธีลงนามสัญญางานวิจัยโครงการ Farm to Fly : ปลูกป่าหยีน้ำ (พืชพลังงาน) เพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงชีวภาพ ซึ่งจัดโดยบริษัท บางจาก คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ร่วมกับมหาวิทยาลัยและสถาบันอุดมศึกษา 4 แห่ง ได้แก่ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ณ ห้องประชุมใหญ่ อาคาร 4 โรงกลั่นน้ำมันบางจาก พระโขนง สุขุมวิท 64 โดย ดร.สุรชัย ได้ถ่ายทอดมุมมองเชิงนโยบายของ สอวช. เกี่ยวกับการส่งเสริมความร่วมมือระหว่างภาคเอกชน ภาควิชาการ และภาครัฐ เพื่อผลักดันงานวิจัยและนวัตกรรมไปสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์

ดร.สุรชัย กล่าวว่า สอวช. ให้ความสำคัญกับการขับเคลื่อนนโยบายนวัตกรรมแบบมุ่งภารกิจ (Mission-Oriented Innovation Policy: MOIP) ซึ่งเป็นแนวคิดสำคัญในการกำหนดทิศทางนโยบายด้านการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อววน.) และนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดทำ (ร่าง) กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์ อววน. พ.ศ. 2571–2575 ของประเทศไทย โดยมุ่งเปลี่ยนโจทย์ท้าทายสำคัญของประเทศ (Grand Challenges) ให้เป็นภารกิจที่มีเป้าหมายชัดเจน เพื่อขับเคลื่อนการวิจัย นวัตกรรม และการอุดมศึกษาให้ตอบโจทย์ความต้องการของประเทศอย่างตรงจุด

แนวทางดังกล่าวให้ความสำคัญกับการกำหนดทิศทาง เป้าหมาย และกรอบเวลาการดำเนินงานที่ชัดเจน สามารถวัดผลได้ พร้อมเปิดโอกาสให้ปรับเปลี่ยนวิธีดำเนินงานตามความไม่แน่นอนและบริบทที่เปลี่ยนแปลง รวมทั้งเชื่อมโยงและบูรณาการการทำงานข้ามกระทรวง หน่วยงาน ระดับการบริหาร สาขาวิชาการ และภาคส่วนต่าง ๆ ภายใต้โครงสร้างการกำกับดูแลที่ชัดเจน โดยใช้เครื่องมือเชิงนโยบายที่หลากหลาย (Policy Mix) ควบคู่กับการบริหารจัดการในลักษณะ Portfolio และระบบติดตามประเมินผล เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ ปรับปรุง และพัฒนาแนวทางดำเนินงานให้สอดคล้องกับสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง

สำหรับ (ร่าง) กรอบนโยบายและยุทธศาสตร์ อววน. พ.ศ. 2571–2575 มีวิสัยทัศน์ในการขับเคลื่อนประเทศไทยสู่เศรษฐกิจมูลค่าสูงและมีขีดความสามารถในการแข่งขัน สร้างโอกาสแห่งอนาคตด้วยกำลังคน นวัตกรรม และความสามารถทางเทคโนโลยี บนพื้นฐานของสังคมที่ทั่วถึง ยืดหยุ่น และพร้อมรับการเปลี่ยนแปลง โดยกำหนดประเด็นยุทธศาสตร์หลัก 5 ด้าน ได้แก่ 1. อุตสาหกรรมสีเขียว 2. เทคโนโลยียุทธศาสตร์ 3. SMEs และท้องถิ่น 4. สุขภาพและเวลเนส และ 5. เมืองและภูมิภาค พร้อมวางฐานสนับสนุนข้ามยุทธศาสตร์ ทั้งระบบกำลังคนและทักษะแห่งอนาคต ตลอดจนระบบนิเวศด้าน อววน. เพื่อเสริมความแข็งแกร่งให้การขับเคลื่อนนโยบายเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม

ในส่วนของการสนับสนุนนโยบายด้านการผลิตเชื้อเพลิง ดร.สุรชัย ยกตัวอย่างโครงการพัฒนากรอบนโยบายเชิงยุทธศาสตร์และระบบนิเวศเพื่อขับเคลื่อนเชื้อเพลิงอากาศยานที่ยั่งยืน (Sustainable Aviation Fuel: SAF) ของประเทศไทย ซึ่ง สอวช. ร่วมขับเคลื่อน โดยมุ่งพัฒนากรอบนโยบายและกำหนดทิศทางเชิงยุทธศาสตร์ระดับประเทศ พร้อมจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนา SAF ที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย เพื่อสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมเชื้อเพลิงอากาศยานที่ยั่งยืนให้เติบโตต่อไป

ดร.สุรชัย ย้ำว่า การพัฒนางานวิจัยและเทคโนโลยีให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริง จำเป็นต้องอาศัยภาคเอกชนเป็นผู้นำในการกำหนดโจทย์และทิศทางการพัฒนา โดยเชื่อมโยงความร่วมมือกับภาควิชาการและภาครัฐอย่างเป็นระบบ ภาคเอกชนหรือภาคอุตสาหกรรมทำหน้าที่สะท้อนความต้องการและโจทย์จากการใช้งานจริง ขณะที่มหาวิทยาลัยและภาควิชาการเป็นแหล่งองค์ความรู้และเทคโนโลยี ส่วนภาครัฐทำหน้าที่สนับสนุนและอำนวยความสะดวกด้านกฎระเบียบและขั้นตอนการดำเนินงานให้มีความคล่องตัวและรวดเร็ว เพื่อผลักดันงานวิจัยให้ตอบโจทย์อุตสาหกรรมและต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้อย่างแท้จริง

“เราเชื่อว่าการทำงานวิจัยหรือการสร้างเทคโนโลยีต้องมีเอกชนเป็นผู้นำ และมีการทำงานร่วมกันหลายภาคส่วน เชื่อมโยงตั้งแต่การให้โจทย์จากภาคเอกชนหรือภาคอุตสาหกรรม การให้องค์ความรู้จากภาควิชาการหรือมหาวิทยาลัย ส่วนภาครัฐทำหน้าที่อำนวยความสะดวกในการจัดการให้ระเบียบและขั้นตอนการดำเนินงานต่าง ๆ สะดวกรวดเร็วขึ้น ทำให้โจทย์จากภาคอุตสาหกรรมสามารถนำไปสู่การใช้ประโยชน์งานวิจัยเชิงพาณิชย์ได้จริง” ดร.สุรชัย กล่าว

นอกจากนี้ สอวช. ยังขับเคลื่อนกลไกเชิงนโยบายร่วมกับหน่วยงานและภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อปลดล็อกข้อจำกัดและสร้างโอกาสให้เกิดการพัฒนานวัตกรรมที่ตอบโจทย์ภาคอุตสาหกรรมมากขึ้น อาทิ กลไกการจัดการศึกษาที่แตกต่างจากมาตรฐานการอุดมศึกษา หรือ Higher Education Sandbox ซึ่งเปิดโอกาสให้เกิดการพัฒนาหลักสูตรรูปแบบใหม่ที่ตอบสนองความต้องการของภาคเอกชนและภาคอุตสาหกรรมได้อย่างตรงจุด

ขณะเดียวกัน ยังมีกลไกสนับสนุนการนำผลงานวิจัยออกสู่เชิงพาณิชย์ผ่านการจัดตั้ง University Holding Company (UHC) โดยเมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 ได้มีพิธีเปิดตัวความร่วมมือในการจัดตั้ง University Holding Company Consortium เพื่อส่งเสริมการร่วมลงทุนระหว่างภาครัฐและเอกชนในโครงการที่นำผลงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ โดย Holding Company จะทำหน้าที่บริหารจัดการการลงทุน เพื่อนำผลงานวิจัยจากมหาวิทยาลัยหรือสถาบันวิจัยไปต่อยอดจัดตั้งเป็นธุรกิจ (Spin-off) รวมถึงลงทุนในงานวิจัยของผู้ประกอบการ เพื่อขยายผลและผลักดันให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้จริง

“งานวิจัยที่สร้างมูลค่านั้นเริ่มต้นจากโจทย์จริงของภาคอุตสาหกรรม ขับเคลื่อนด้วยความร่วมมือ และต่อยอดสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ” ดร.สุรชัย กล่าวทิ้งท้าย