ร่วมกันออกแบบสังคมปลอดภัย ไม่ยอมรับการใช้ความรุนแรง

ตาม Sustainable Development  Goals-SDGs หรือเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ ข้อ 5.2 ระบุว่า ให้การขจัดความรุนแรงต่อผู้หญิงและเด็กหญิงทั้งในที่สาธารณะและพื้นที่ส่วนตัวเป็นเป้าหมายที่ประเทศต่างๆ ต้องให้ความสำคัญและทำให้บรรลุเป้าหมาย

แต่ทว่า..ในโลกแห่งความเป็นจริงนั้น มีรายงานชี้ว่า สถานการณ์ความรุนแรงทั่วโลก ปัญหาที่ยังพบคือ “ความรุนแรงในครอบครัว” และ “ความรุนแรงทางเพศ” ที่เกิดขึ้นต่อเนื่อง

สำหรับประเทศไทย อ้างอิงจากข้อมูลองค์การสหประชาชาติ พบว่าประเทศไทยมีสถิติคดีความรุนแรงต่อเด็กและผู้หญิง ติดอันดับ 1 ใน 10 ของโลกอย่างต่อเนื่อง  และพบ 1 ใน 3 เป็นความรุนแรงทางด้านจิตใจ ขณะที่มีกลุ่มผู้หญิงที่กล้าออกมาเปิดเผยเรื่องราวที่ถูกกระทำรุนแรง และร้องขอความช่วยเหลือจำนวนน้อยมาก

งานประชุมวิชาการและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ “เสียงที่คนอื่นไม่ได้ยิน" โดยหยิบยกหัวข้อ "พื้นที่ปลอดภัยเพื่อลดปัญหาความรุนแรง ..สร้างได้" เพื่อระดมสมองและความคิดเห็นในการออกแบบสังคมปลอดภัย สร้างความเป็นธรรมทางสุขภาพของประชากรกลุ่มเฉพาะ จึงได้มีการจัดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ที่ อิมแพ็ค ฟอรัม เมืองทองธานี โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพหรือ สสส.เป็นเจ้าภาพขับเคลื่อน ตั้งใจให้งานนี้เป็นพื้นที่กลางของการส่งเสียงที่ยังแผ่วเบาให้มีพลังมากขึ้น กระตุ้นทุกฝ่ายให้ฉุกคิดถึงปัญหาที่เกิดในสังคม และส่งเสียงไปถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้ร่วมกันสนับสนุนและแก้ปัญหาสังคมในมิติต่างๆ ที่อาจตกหล่นไป เพื่อเหยื่อที่ถูกกระทำความรุนแรงและสังคมที่ปลอดภัยน่าอยู่ร่วมกัน

นายจะเด็จ เชาวน์วิไล ผอ.มูลนิธิหญิงชายก้าวไกล กล่าวว่า ชุมชนปลอดภัย พื้นที่ปลอดภัยสร้างได้ ขอให้ทุกคนตระหนักถึงพลังสร้างสรรค์นี้ โดยเฉพาะ "เหยื่อ" ความรุนแรง และคนในครอบครัวต้องผนึกกำลังสร้างพื้นที่ดังกล่าว

"เมื่อมีปัญหาในชุมชน แม้ผู้หญิงไม่ได้ทำความผิด แต่อยู่ในชุมชนไม่ได้ ต้องออกไปจากชุมชน ในขณะที่คนสร้างปัญหากลับอยู่ได้ ฉะนั้นเมื่อผู้หญิงถูกกระทำรุนแรงในชุมชน เราต้องยืนยันที่จะอยู่ในชุมชน คนที่ใช้ความรุนแรงควรจะได้รับการลงโทษติดคุก คนที่ประสบปัญหาเผชิญกับความรุนแรงต้องใช้การสื่อสารอย่างมีพลัง เพื่อให้สังคมได้รับรู้ว่ามีการรังแกกันในสังคม" นายจะเด็จกล่าว และชี้แนะว่า

เมื่อมีการรับรู้ปัญหาจะต้องมีการแก้ไขปัญหากันอย่างจริงจัง กลไกของรัฐจะอยู่นิ่งเฉยไม่ได้ ยิ่งรับรู้ว่ามีปัญหาความรุนแรงในครอบครัว

ทั้งนี้ หน่วยงานที่พึ่งพาได้คือ ศูนย์พึ่งได้ OSCC ทั่วประเทศเด็กสตรีถูกกระทำความรุนแรง มีพนักงานสอบสวน มีกลไกการทำงานเพื่อแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ทั้งนี้ผู้ประสบปัญหาต้องกล้าที่จะบอกกับสังคมว่าเกิดความรุนแรงจริง

“การที่ออกไปนอกบ้าน ไม่มีงานทำ เป็นปัญหาใหญ่ในสังคม ปัญหาผู้หญิงถูกฆ่าตายมาจากความรุนแรงสูงมาก โดยเฉพาะผู้หญิงในวัยทำงาน สังคมต้องตระหนักเรื่องนี้ให้มากด้วย ขอตั้งคำถามว่าเมื่อผู้หญิงต้องเผชิญกับความรุนแรง ทำไมต้องหนีหัวซุกหัวซุนด้วย ต้องไปหาปวีณาอย่างเดียวหรือ? เมื่อผู้หญิงเผชิญกับปัญหาความรุนแรง คุณต้องกลับไปอยู่ที่บ้าน บ้านที่สงบสุข เป็นเรื่องสำคัญมาก เรามีเครื่องมือศาลเยาวชนเด็กและครอบครัวคุ้มครอง การทำงานต้องร่วมมือกันเป็นทีม การมีส่วนร่วมเพื่อความยั่งยืนในอนาคต” ผอ.มูลนิธิหญิงชายก้าวไกลปลุกเร้าความกล้าของผู้ถูกกระทำ

ในขณะที่ "นานา-วิภาพรรณ วงษ์สว่าง" ผู้ก่อตั้งเพจ Thai Consent และการ์ดเกม SexPlore  เรียนรู้เรื่อง Consent สำหรับคนรุ่นใหม่ กล่าวว่า ได้คิดการ์ดเกมเพื่อเรียนรู้เพศสัมพันธ์ที่ยินยอมพร้อมใจ

"เมื่อ 10 ปีก่อนมีประสบการณ์เมาแล้วถูกล่วงละเมิดทางเพศในมหาวิทยาลัย แต่วันนี้เป็นผู้รอดพ้นจากประสบการณ์ จึงขอใช้ศิลปะเล่าเรื่องราวผ่านการ์ดเกมในการสร้างสุขภาวะทางปัญญา ด้วยการทำงานกับ สสส.เข้าใจปัญหา ความหมายของการใช้ชีวิตให้มีความ friendly" นานากล่าว

การถ่ายทอดประสบการณ์จริงสู่ภาคปฏิบัติของนานา  คือการใช้งานดีไซน์ และองค์ความรู้ ออกแบบเพื่อแก้ไขปัญหาความรุนแรง อาทิ ออกแบบกางเกงในล็อกจิ๋มได้รับรางวัลและขายสินค้าได้ เครื่องมือชุดตรวจการถูกข่มขืนสำหรับพยาบาล เป็นต้น

ในฐานะนักศึกษาที่ร่ำเรียนจากฝรั่งเศส เธอเล่าว่า ในประเทศกลุ่มยุโรปมีการปักธงความเคลื่อนไหวต่อต้านความรุนแรง สร้างศูนย์ Hotline สำหรับผู้หญิงทั่วประเทศ บำบัดผู้หญิงที่ต้องเผชิญกับปัญหาความรุนแรง  บางคนถึงกับเสียชีวิต ประเทศฝรั่งเศสพบว่า 9 ใน 10 เป็นวัยรุ่นผู้หญิงอายุ 12-24 ปี ความรุนแรงเกิดจากคู่รัก ความรุนแรงที่เกิดขึ้นอันเนื่องจากกำแพงภาษา บางครั้งแก้ไขได้ยากเพราะบางประเทศให้ความสำคัญกับความเป็นส่วนตัวสูงมาก แม้แต่เพื่อนสนิทก็ยังไม่ระบายเล่าเรื่องความรุนแรงที่เกิดขึ้นในครอบครัว ต้องใช้ล่ามเพื่อการสื่อสาร หรือการใช้เกมเพื่อทำให้ระบายปัญหา หรือการทำเป็นการ์ตูนดังที่สถาบันเกอเธ่จัดทำขึ้น การจัดทำกล่องขอโทษสำหรับคนที่พูดคำว่าขอโทษไม่เป็น

สำหรับ "แพท วงเคลียร์-รัณนภันต์ ยั่งยืนพูนชัย"  นักร้องที่สื่อสารประเด็นการลดความรุนแรงในคู่รัก เล่าถึงประสบการณ์การเขียนเพลงและร้องเพลงจากการเก็บเกี่ยวเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในสังคม จากเพื่อน ญาติพี่น้อง เพื่อสื่อสารด้วยการเล่นดนตรีเป็นการดึงดูดเรื่องราวสู่สาธารณชน 90% มีความทุกข์เข้ามาหา ในฐานะนักร้องนักแต่งเพลงทำให้เขาสบายใจ เยียวยาเพราะเข้าใจในความเจ็บปวดที่เกิดขึ้น นักร้องย่อมมีโอกาสเข้าถึงปัญหาได้ง่าย การเล่นดนตรีทำให้คนร้องไห้ได้ เมื่อได้พูดคุยเท่ากับเป็นการแบ่งเบาความทุกข์ให้คลายลงได้ คนที่มีปัญหาอยากพูดคุยกับคนที่เขาไว้ใจ คุยแล้วสบายใจ แม้จะไม่ได้รู้จักกันเป็นการส่วนตัวก็จริง

ความรุนแรงในคู่รักที่เล่าให้ใครฟังได้ยากลำบาก การที่กล้าออกมาพูด ขาข้างหนึ่งก้าวออกมาแล้ว ตามด้วยข้อความหลายพันข้อความเป็นแคมเปญสั้นๆ ยิ่งใครที่ยืนอยู่บนคอนโดฯ แล้วมองออกไปไกลๆ มีแสงไฟออกมาจากหลายคอนโดฯ ยังมีอีกหลายชีวิตที่ไม่ได้มีโอกาสระบายความทุกข์ที่อัดอั้นต้นใจออกมาเป็นเรื่องราวที่เรียกว่า The Cloud of Thought แปรเปลี่ยนให้เป็นแรงบันดาลใจดีๆ ออกมา ใครมีเรื่องที่อยากจะระบายความในใจ ช่วยพูดออกมา มีคนพร้อมที่จะรับฟังและมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหา ชีวิตเป็นอย่างไร เหนื่อยไหม? ในเพจมีคนเขียนเข้ามา 2 หมื่นกว่าคน แต่มี admin เพียง 2 คนเท่านั้นที่เป็นอาสาสมัครมาดูแลจิตใจผู้คน

การทำหน้าที่แก้ไขปัญหาถือได้ว่าไม่ได้เหลือบ่ากว่าแรงของการเป็นนักร้อง นักแต่งเพลง ถือได้ว่าเป็น Mission ใหม่ของหน้าที่ การเล่นดนตรีทำให้ได้เจอผู้คนมากมาย เป็นเปลือกเป็นโอกาสของหลายๆ คนที่จะเข้ามา ถ้าเราลดกำแพงเพื่อจะได้พูดคุยกับคนที่มีปัญหาติดค้างอยู่ในใจ ทุกคนรักตัวเอง พร้อมที่จะให้อภัยตัวเอง ขอบคุณตัวเอง เป็นเรื่องที่จะต้องพูดกันอยู่ทุกวัน

ปิดท้ายที่ สิตานัน สิทธิกิจ ผจก.กิจการองค์กรและสื่อสารสัมพันธ์ บ.ลอรีอัล (ประเทศไทย) จำกัด กล่าวว่า ผู้หญิง 1 ใน 3 ของทั่วโลกต้องเผชิญปัญหามายาคติ ที่ต้องเผชิญกับความรุนแรงทางร่างกาย จิตใจ การคุกคามทางเพศ ปัญหาสุขภาพทางการเงิน ความรุนแรงในคู่รัก  ในเมืองไทยตัวเลขความรุนแรงที่เกิดขึ้นกับผู้หญิงที่เกิดขึ้นจากคู่รัก คู่ชีวิต มีแนวโน้มเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ ตัวเลขจากมูลนิธิชายหญิงก้าวไกลเห็นสถิติแต่ละวัน เด็กผู้หญิงถูกล่วงละเมิดทางเพศวันละ 7 คน มีการแจ้งความบ้างไม่แจ้งความบ้าง ที่ฟ้องร้องเป็นคดี 3 หมื่นราย/ปี เป็นตัวเลขจำนวนมาก แต่ยังมีอีกมากมายกว่านี้ที่อุบเรื่องไว้

ด้วยเหตุนี้ทางบริษัทต้องการให้ความรู้เพื่อกระตุ้นเตือนเด็กรุ่นใหม่ ผู้ใหญ่กล้าที่จะพูดเมื่อพบเห็นการล่วงละเมิดทางเพศ ด้วยการนำเสนอวีดิทัศน์สั้นๆ Abuse  is not Love เพื่อจะบอกให้รู้ว่าความรุนแรงคือความรุนแรง ต้องรู้สัญญาณความรุนแรง ความรุนแรงไม่ใช่ความรัก สัญญาณที่บ่งบอกว่าจะเกิดเหตุรุนแรงคือ 1 ใน 9 ดังนี้ 1.อาการเพิกเฉย เย็นชา 2.แบล็กเมล์ ถ้าเธอไม่ทำจะเอาเรื่องนี้ไปบอกกับคนอื่น 3.ทำให้อับอาย ประจานให้ขายหน้า 4.ปั่นหัว 5.แสดงอาการหึงหวง 6.การควบคุมเพื่อน 7.เข้ามาจัดการพื้นที่ส่วนตัวของคนอื่น 8.การตัดขาดด้วยการยื่นเงื่อนไขให้เลือกระหว่างพ่อแม่เธอ หรือจะเลือกตัวฉัน 9.วิธีการข่มขู่ แบ่งตาม level ความรุนแรง

อนึ่ง ดร.วราภรณ์ แช่มสนิท ที่ปรึกษาแผนงานสุขภาวะผู้หญิง กล่าวสรุปว่า เวทีนี้ให้โอกาสการทำงานของชุมชน หน่วยงานภาครัฐทำงานแก้ไขปัญหาความรุนแรงในสังคม ขณะนี้มีคนหน้าใหม่เป็นจิตอาสาเข้ามาทำงาน การแก้ไขปัญหาความรุนแรงในสังคมไม่ใช่เป็นปัญหาส่วนตัวที่จะต้องเผชิญกับการแก้ไขปัญหาโดยลำพัง ไม่ควรทอดทิ้งคนที่ต้องเผชิญกับความรุนแรง ดังนั้นการทำงานเป็นทีมจึงเป็นสิ่งสำคัญ การร่วมมือกับหน่วยงาน อบจ. หน่วยงานภาครัฐ ใช้อำนาจทางกฎหมายเข้ามาดำเนินการ.