รบอิหร่านต่อแต่ปรับแผนลดผลกระทบ (3)

ภาพ: เป็นไปได้ว่าในอนาคตกลายเป็นสงครามระหว่างอิสราเอลกับอิหร่าน

เครดิตภาพ: ปัญญาประดิษฐ์

อิสราเอลแบ่งใครไม่ได้ ตั้งเป้าเขต Judea (พื้นที่อิสราเอลในขณะนี้) กับ Samaria (เวสต์แบงก์) เป็นของอิสราเอลตามประวัติศาสตร์แต่ดั้งเดิม ด้วยแนวคิดนี้จึงชอบธรรมที่จะผนวกเวสต์แบงก์เป็นส่วนหนึ่งของประเทศอิสราเอล ทุกวันนี้แนวคิดไซออนิสต์ยังเป็นที่นิยม เป็นลัทธินิกายหนึ่งที่ผู้คนศรัทธา Greater Israel คือส่วนหนึ่งของเป้าหมายลัทธิ นอกจากไม่คืนพื้นที่ยึดครองปัจจุบัน ยังคิดจะกินดินแดนเพิ่มอีก สภาพเช่นนี้มีหลักฐานมากมาย

ฮิซบอลเลาะห์:

ปัจจัยฮิซบอลเลาะห์หรือเลบานอนเป็นอีกตัวแปรสำคัญที่ชี้ว่ายากจะเกิดสันติภาพถาวร

ตอนนี้ถ้าไม่นับอิหร่าน กองทัพอิสราเอลทุ่มกำลังบั่นทอนทำลายพวกฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอนเป็นหลัก แม้เคยได้ข้อตกลงหยุดยิงที่เป็นส่วนหนึ่งของการหยุดยิงกับอิหร่าน หรือเป็นข้อตกลงเอกเทศ แต่ในไม่ช้าอิสราเอลละเมิดข้อตกลง โจมตีฮิซบอลเลาะห์ต่อไป

นายกฯ เนทันยาฮูมองว่าฮิซบอลเลาะห์เป็นภัยคุกคามโดยตรงต่อพรมแดนทางเหนือของประเทศ ซึ่งต้องถูกจัดการแยกเป็นเอกเทศ ไม่นับรวมกับข้อตลงของสหรัฐกับอิหร่าน ด้านอิหร่านยืนยันว่าสันติภาพต้องรวมประเด็นฮิซบอลเลาะห์ด้วย

หลักคิดของอิสราเอลคือ ตอนแรกอิสราเอลกับสหรัฐร่วมกันรบ แต่หากสหรัฐสงบศึก ถอนตัวจากสนามรบ อิสราเอลอาจรบต่อ แยกตัดสินใจยุติการรบเป็นเอกเทศ ไม่ผูกพันกับนโยบายสหรัฐ

นอกจากนี้ การปลดอาวุธพวกฮิซบอลเลาะห์เป็นจุดยืนที่อิสราเอลยึดถือมาตลอด เช่นเดียวกับพวกฮิซบอลเลาะห์ยืนหยัดสู้แม้ต้องแลกด้วยชีวิต จะต่อสู้เพื่อชาวปาเลสไตน์ ต่อต้านการยึดครองที่ดิน ต่อต้าน Greater Israel เป็นปมเงื่อนที่นำสู่การต่อสู้ต่อไป อาจหยุดยิงชั่วคราวยาวเป็นเดือนหรือเป็นปี แต่จะไม่มีคำว่าสันติภาพถาวร

ดังนั้น ประเด็นฮิซบอลเลาะห์กลายเป็นทางตันทางภูมิรัฐศาสตร์ที่ยากจะหาทางออก อีกทั้งอิสราเอลหาอาจตั้งใจใช้เรื่องนี้เพื่อจัดการอิหร่านต่อไป ต้องสร้างเงื่อนไขความขัดแย้งตามยุทธศาสตร์สร้างศัตรู

ไม่ว่าจะเรื่อง “Greater Israel” หรือทำลายฮิซบอลเลาะห์ ล้วนเป็นปมเงื่อนตายที่ชี้ว่าความขัดแย้งจะดำเนินต่อไป เหมือนโรคเรื้อรังที่รักษาไม่หายขาดเสียที

ได้แค่หยุดยิงชั่วคราว:

ในช่วงสงครามอิหร่าน อิสราเอลกับเลบานอนมีการหยุดยิงชั่วคราว เช่นรอบที่สหรัฐเป็นคนกลางเจรจาระหว่างอิสราเอลกับเลบานอน เสนอตั้งเขตที่เรียกว่า “pilot zones” ทางตอนใต้ของเลบานอนที่มอบให้ทหารเลบานอนเป็นผู้ควบคุม ทั้งคู่ยอมรับอธิปไตยของแต่ละฝ่าย และจะหารือกันต่อไป รวมทั้งเรื่องที่กองกำลังต่างๆ ต้องปลดอาวุธซึ่งหมายถึงพวกฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน

สถานการณ์ที่ดูเหมือนดีแต่ไม่ดีจริง เพราะฮิซบอลเลาะห์ไม่ยอมรับข้อตกลงหยุดยิงดังกล่าว ชี้ว่าหากยอมรับเท่ากับยอมจำนนต่ออิสราเอล เนื่องจากข้อตกลงตั้งเงื่อนไขว่าฮิซบอลเลาะห์ต้องปลดอาวุธ เป็นเงื่อนไขที่ยอมไม่ได้ ฮิซบอลเลาะห์มีจุดยืนต้องการสู้กับอิสราเอล ปลดปล่อยปาเลสไตน์ ข้อตกลงหยุดยิงที่ประกาศใช้แทบไม่มีผลจริง เพราะในพื้นที่ยังรบกันต่อ เหมือนข้อตกลงหยุดยิงครั้งก่อนๆ ที่สุดท้ายกลับมารบกันต่ออย่างรวดเร็ว

มิถุนายน 2026 ท่ามกลางการเจรจาสันติภาพสหรัฐ-อิหร่านอีกรอบ Naim Qassem ผู้นำฮิซบอลเลาะห์ ยืนยันกองทัพอิสราเอลต้องถอนกำลังทั้งหมดออกจากเลบานอน ขอให้มีกำหนดเวลาว่าจะถอนกำลังตอนไหนอย่างไร ท่าทีนี้สอดคล้องกับรัฐบาลเลบานอนที่ย้ำว้าห้ามอิสราเอลยึดครองพื้นที่เลบานอน ซึ่งทำไม่ได้อยู่แล้ว ละเมิดกฎบัตรสหประชาชาติ

สวนทางอิสราเอลที่ต้องการสร้างพื้นที่กองกำลังอิสราเอลควบคุม อ้างเหตุผลเพื่อความมั่นคงปลอดภัย ดังที่ Yechiel (Michael) Leiter เอกอัครราชทูตอิสราเอลประจำสหรัฐย้ำว่า อิสราเอลจะไม่ถอนตัวจากตอนใต้เลบานอน แม้ก่อนหน้านี้ทรัมป์พูดอย่างแข็งกร้าวให้อิสราเอลทำตามร่าง MOU หยุดยิงชั่วคราว อิสราเอลสวนกลับว่าจะไม่ทำตามข้อเรียกร้องของอิหร่าน

ถ้าหากอิสราเอลไม่ถอนกำลังจากเลบานอนและอิหร่านไม่ปล่อยเรื่องนี้ ข้อนี้จะเป็นเหตุบังคับให้รบกันต่อไป และบางทีอาจเป็นกลอุบายของอิสราเอลก็เป็นได้

นายดมิทรี เมดเวเดฟ (Dmitry Medvedev) เป็นรองประธานสภาความมั่นคงรัสเซีย อดีตประธานาธิบดีรัสเซียเตือนว่า อิสราเอลอาจพยายามทำลาย MOU เพราะยังไม่ได้ตามเป้าหมายที่ต้องการ จึงอยากรบต่อไป สถานการณ์ตอนนี้ยังห่างไกลจากสันติภาพถาวร ช่องแคบฮอร์มุซยังจะเป็นปัญหาต่อไป

ห้ามอิหร่านมีแร่นิวเคลียร์เสริมสมรรถนะ:

พฤษภาคม 2026 นายกฯ เนทันยาฮูยืนยันอีกครั้งว่าอิสราเอลไม่ยอมให้อิหร่านมีแร่นิวเคลียร์เสริมสมรรถนะ เพราะสามารถขยับไปสร้างอาวุธนิวเคลียร์

วิเคราะห์: เป็นแนวคิดเดิมที่อิสราเอลเชื่อว่าอิหร่านจะสร้างอาวุธนิวเคลียร์ และจะยิงใส่ตนด้วยนิวเคลียร์ จึงต้องห้ามทุกวิถีทาง ดีที่สุดคือห้ามอิหร่านมีโครงการที่เกี่ยวข้องกับนิวเคลียร์ แม้อิหร่านจะใช้ในทางพลเรือน

เรื่องโครงการนิวเคลียร์อิหร่านเป็นหัวข้อที่รัฐบาลพูดบ่อยที่สุด เป้าหมายคือห้ามอิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์ซึ่งเป็นจุดยืนเก่าแก่ของสหรัฐมานานแล้ว แต่ข้อนี้อาจลึกกว่าเรื่องอาวุธนิวเคลียร์หากตีความอิหร่านไม่คิดมีอาวุธนี้แต่อย่างไร

ในสงครามรอบนี้ ประธานาธิบดีทรัมป์พูดว่าตนสามารถ “ควบคุมอิสราเอลเรื่องการรบกับเลบานอน” สามารถกำกับกองทัพอิสราเอล และนายกฯ เนทันยาฮูเคารพตน แม้ดูเหมือนมีผลบ้างแต่ท้ายที่สุดอิสราเอลยังโจมตีเลบานอนต่อ

เรื่องนี้มีผู้วิเคราะห์หลากหลาย บ้างชี้ว่าอิสราเอลชี้นำสหรัฐ แต่ทรัมป์พูดตรงข้าม ที่แน่นอนคือนโยบาย 2 ประเทศนี้ต่ออิหร่านสนับสนุนกันและกัน สงครามอิหร่านเป็นหลักฐานชัดเจนในตัวเอง ทั้งโลกมีแต่สหรัฐกับอิสราเอลที่ร่วมกันโจมตีอิหร่าน นานาชาติไม่เห็นด้วย แม้พันธมิตรสหรัฐอย่างนาโต ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ยังไม่ยอมถูกลากเข้าสงคราม กลายเป็นอีกเรื่องที่ทำให้นาโตสั่นไหว 

นานาชาติหวังให้การส่งออกน้ำมันกลับคืนสู่ปกติ แต่ข่าวช่องแคบฮอร์มุซเปลี่ยนแปลงรายวัน มีเหตุให้เปิดกับปิดอยู่เสมอ ไม่เกี่ยวข้องกับข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราว การเจรจาสันติภาพไม่มีผล บางครั้งมาจากเหตุที่อิสราเอลโจมตีเลบานอน

สรุปปัจจัยอิสราเอล:

ถ้ามองในกรอบแคบ รัฐบาลเนทันยาฮูยืนกรานตั้งแต่ต้นว่าอิสราเอลไม่ใช่คู่เจรจาสันติภาพ ไม่จำต้องทำตามข้อตกลงหยุดยิงชั่วคราวที่สหรัฐตกลงกับอิหร่าน ข้อนี้เป็นจุดอ่อนของการเจรจาตั้งแต่ต้น

เป็นไปได้ว่าในอนาคตทรัมป์อาจพักรบแต่อิสราเอลรบต่อ กลายเป็นสงครามระหว่างอิสราเอลกับอิหร่าน กรณีนี้จะเหมือนที่อิสราเอลโจมตีซีเรียเป็นระยะ จนรัฐบาลอัสซาดอ่อนแอและถูกโค่นล้มในที่สุด

บทความตอนนี้วิเคราะห์ปัจจัยอิสราเอลที่เป็นไม้เบื่อไม้เมากับอิหร่านมานาน หลายปีที่ผ่านมาอิหร่านเป็นประเทศเดียวที่ยังสู้กับอิสราเอลด้วยอาวุธสงคราม บางครั้งผ่านกองกำลังต่างๆ เช่น ฮามาส ฮิซบอลเลาะห์ ฮูตี

ความขัดแย้งอิหร่านกับอิสราเอลถ้าตีความผ่านหลักศาสนาจะยิ่งทวีความเข้มข้น เป็นศัตรูที่อยู่ร่วมโลกไม่ได้ ถ้าอิหร่านไม่ลบอิสราเอลออกจากแผนที่ อิสราเอลก็ต้องล้มระบอบชีอะห์อิหร่าน ท่าทีเหล่านี้ต่างฝ่ายต่างประกาศชัดเจนมานานแล้ว.