เล่าไว้ให้รู้… หน้าต่างมีหู ประตูมีช่อง

แต่รู้ไหมว่า เรื่องราวแบบนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในประเทศไทย!!

ที่สหรัฐอเมริกา Keith Taylor ผู้ก่อตั้งและอดีต CEO ของ Modest Needs Foundation ซึ่งตั้งขึ้นเพื่อช่วยเหลือครอบครัวรายได้น้อย ถูกตัดสินจำคุก 8 ปี หลังจากยักยอกเงินบริจาคกว่า 2.5 ล้านดอลลาร์ไปใช้ส่วนตัว ตั้งแต่ค่าเช่าอพาร์ตเมนต์หรูในแมนฮัตตัน ค่าอาหารร้านหรูหลายแสนดอลลาร์ ไปจนถึงการสร้างบอร์ดกรรมการปลอมเพื่ออำพรางการกระทำของตัวเอง

ในสหราชอาณาจักร ซูเปอร์โมเดล Naomi Campbell ผู้ก่อตั้งมูลนิธิ Fashion for Relief ถูกคณะกรรมการการกุศลสอบสวนพบว่ามีการใช้เงินมูลนิธิไปกับโรงแรม 5 ดาว สปา room service และบุหรี่ จากเงินที่ระดมได้ประมาณ 4.8 ล้านปอนด์ มีเพียงราว 8.5% เท่านั้นที่ถูกนำไปช่วยเหลือจริง เธอจึงถูกแบนไม่ให้เป็นทรัสตีมูลนิธิเป็นเวลา 5 ปี

ส่วนที่กรีซเมื่อไม่นานมานี้ องค์กรไม่แสวงหากำไรที่ระดมทุนช่วยเด็กป่วยหนัก ถูกกล่าวหาว่านำเงินหลายล้านยูโรไปใช้ส่วนตัว เช่น ท่องเที่ยวหรู กระเป๋าดีไซเนอร์ และรถยนต์ราคาแพง บางส่วนอาจเกี่ยวข้องกับการพนันและฟุตบอล มีการจับกุมผู้เกี่ยวข้องหลายคน และองค์กรนี้เคยใช้เซเลบริตี้ช่วยโปรโมตเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือ

อีกกรณีที่ใหญ่ไม่แพ้กันคือ James Reynolds และครอบครัวในสหรัฐ ที่บริหารเครือข่ายมูลนิธิช่วยผู้ป่วยมะเร็ง ระดมเงินได้หลายร้อยล้านดอลลาร์ แต่ส่วนใหญ่ถูกใช้จ่ายส่วนตัวของครอบครัว ไม่ว่าจะเป็นเงินเดือนสูง รถหรู หรือท่องเที่ยว จนถูกฟ้องจากหลายรัฐและหน่วยงานกำกับดูแล เรียกได้ว่าเป็นหนึ่งในคดี fraud มูลนิธิที่ร้ายแรงที่สุด

รูปแบบที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าแทบจะเหมือนกันทุกกรณี คือ

ใช้ภาพลักษณ์ดีหรือชื่อเสียงของคนดังดึงดูดเงินบริจาค → เงินหมุนเข้าบัญชีส่วนตัวหรือถูกนำไปใช้จ่ายหรูหรา → สัดส่วนเงินที่ไปถึงผู้รับประโยชน์จริงต่ำผิดปกติ → สุดท้ายถูกสอบสวนในข้อหาฟอกเงินหรือฉ้อโกง บางกรณียังมีการสร้างเอกสารปลอมหรืออำพรางหลักฐาน

เมื่อนำเรื่องราวเหล่านี้มาเรียงกัน จะเห็นได้ชัดว่าปัญหาไม่ได้เกิดจาก “เงินไม่เข้าใครออกใคร” เพียงอย่างเดียว และไม่ได้เกิดจาก “จิตสำนึกเสีย” เพียงอย่างเดียว แต่เป็นทั้งสองอย่างที่มาเจอกัน ระบบที่เปิดช่องให้คนคนเดียวควบคุมเงินก้อนใหญ่ได้โดยไม่ถูกตรวจสอบอย่างเข้มงวด ผนวกกับความอ่อนแอของจิตสำนึกส่วนบุคคลที่ค่อยๆ ถูกกัดกร่อนด้วยโอกาสและความโลภ

หน้าต่างมีหู ประตูมีช่อง ไม่ใช่เพียงสุภาษิตเก่าๆ แต่เป็นความจริงที่เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าในโลกของการกุศล ความลับที่ซ่อนไว้ภายใต้ภาพลักษณ์ที่ดีมักมีวันถูกเปิดเผย ไม่ใช่เพราะใครจงใจเปิดโปงเสมอไป แต่เพราะหลักฐานทางการเงิน เส้นทางการโอนเงิน และการใช้จ่ายที่ผิดปกติ มักทิ้งร่องรอยไว้เสมอ

บทเรียนจากกรณีเหล่านี้จึงไม่ใช่แค่การประณามใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นการเตือนให้สังคมตระหนักว่า ความดีที่แท้จริงต้องยืนอยู่บนความโปร่งใส และการตรวจสอบที่เข้มงวด แม้จะเป็นคนที่เคยช่วยเหลือสังคมมานานเพียงใดก็ตาม เพราะเมื่อเงินบริจาคกลายเป็นเงินที่ “ไม่มีเจ้าของชัดเจน” จิตสำนึกของมนุษย์ก็อาจถูกทดสอบหนักกว่าที่คิด.

ป้าเอง