แวะโปซาดัส พักวัดลาว

ระยะทางระหว่างสถานีขนส่งโปซาดัสกับวัดลาวโปซาดัสห่างกันประมาณ 8 กิโลเมตร ผมจะใช้บริการรถอูเบอร์ อาจารย์สีวอนห้ามไว้ ท่านว่าจะมารับ ให้ผมนั่งรอในร้านแมคโดนัลด์ ใกล้ๆ กับสถานีขนส่ง

รถบัสของบริษัท Expreso Singer เข้าจอดที่สถานีขนส่งโปซาดัส

ลงจากรถบัสแล้วมองหาร้านแมคโดนัลด์ เห็นร้านอยู่ห่างไปไม่เกิน 300 เมตร แต่ผมไม่รู้ว่าจะเดินไปยังไง เพราะมองไม่เห็นถนน กลัวว่าเดินมุ่งหน้าไปแล้วไม่มีทางออกแล้วต้องเดินกลับมาที่เดิม

ไม่รู้นึกอะไรขึ้นมา ผมโพล่งถามผู้หญิงคนหนึ่งที่นั่งอยู่บริเวณชานชาลาเป็นภาษาอังกฤษ Excuse me ma’am, do you know how to walk to that McDonald’s? คำตอบที่ผ่านหน้ากากอนามัยเป็นภาษาอังกฤษระดับเจ้าของภาษา สำเนียงก็ฟังง่าย เธอไม่แน่ใจเหมือนกันว่าต้องเดินไปทางไหน แล้วก็ชี้มือพลางพูดว่าน่าจะต้องเดินออกจากสถานีไปที่ถนนใหญ่ก่อน

สุดท้ายเธอว่า “ถ้าไม่รีบ จะไปส่ง ฉันกำลังรอน้องชายอยู่ รถบัสของเขากำลังจะมาถึง” แล้วก็ถามผมว่าทำไมถึงได้มั่นใจว่าเธอพูดภาษาอังกฤษได้ ผมตอบว่าไม่รู้เหมือนกัน

เธอสูงประมาณ 180 เซนติเมตร คะเนอายุโดยมีหน้ากากอนามัยปกปิดใบหน้า คงจะอยู่ที่สี่สิบกลางๆ ถึงปลายๆ แนะนำตัวว่าชื่อ “ลิลลี” เป็นครูสอนภาษาอังกฤษ พอผมพูดถึงนิคมผู้อพยพชาวลาว เธอก็บอกว่าเคยมีลูกศิษย์คนหนึ่งมาจากนิคมดังกล่าว แต่จำชื่อไม่ได้เสียแล้ว

น้องชายของลิลลีตัวสูงประมาณ 190 เซนติเมตร เดินลงจากรถบัสแล้วพุ่งเข้าสวมกอดพี่สาว ก่อนจะเดินไปรับกระเป๋าใต้ท้องรถ เมื่อเขาได้กระเป๋าแล้ว ลิลลีก็หันมากวักมือเรียกให้ผมเดินไปด้วยกัน

เธอเรียกแท็กซี่ที่จอดอยู่ในสถานีขนส่ง ให้ผมยกกระเป๋าล้อลากใส่ท้ายรถแท็กซี่ต่อจากกระเป๋าของน้องชาย ลิลลีนั่งหน้า น้องชายนั่งหลัง ผมตามเข้าไปนั่งพร้อมเป้ 2 ใบ แล้วเธอก็แนะนำ “นี่น้องชายฉัน ชื่อวิลลี เขามาเยี่ยมฉัน” ลิลลีไม่ได้บอกว่าวิลลีอยู่เมืองอะไร เขาพูดภาษาอังกฤษได้ แต่ไม่คล่องเท่าพี่สาว

วิลลีไม่ได้สวมหน้ากากอนามัย ดูจากใบหน้าอายุคง 40 ต้นๆ ทำให้ผมยิ่งมั่นใจว่าลิลลีน่าจะ 40 กลางๆ ถึงปลายๆ

นั่งรถไปได้ประมาณนาทีเดียวก็ถึงหน้าร้านแมคโดนัลด์ ลิลลีจดเบอร์โทร.ของเธอลงกระดาษยื่นให้ผม และบอกว่าถ้ามี WhatsApp ก็จะได้ส่งข้อความหากัน ตอนหลังจึงได้รู้ว่าเธอมีเชื้อสายเยอรมัน ผมมั่นใจเพราะนามสกุลมีคำว่า Von

ในอาร์เจนตินามีคนเชื้อสายเยอรมันอยู่เกือบ 4 ล้านคน หรือราวๆ 9 เปอร์เซ็นต์ของประชากรทั้งประเทศ ถือเป็นหนึ่งในเชื้อชาติหลักของอาร์เจนตินา รองจากอิตาเลียนและสเปน ชาวเยอรมันอพยพมายังอาร์เจนตินาหลายระลอก ครั้งใหญ่สุดคือช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 1

ชาวเยอรมันเกินครึ่งที่อพยพมาตั้งรกรากใหม่ในอาร์เจนตินามาจากลุ่มน้ำโวลกาในรัสเซีย ก่อนหน้านั้นระหว่างปี ค.ศ.1764-1767 จักรพรรดินีเยกาเจรีนาที่ 2 หรือ “แคทเธอรีนเดอะเกรต” (ครองราชย์ระหว่าง ค.ศ.1762-1796) ได้ทรงชักชวนชาวเยอรมันจาก “ปรัสเซีย” ให้ย้ายถิ่นไปลงหลักปักฐานในดินแดนดังกล่าว และให้สิทธิพิเศษต่างๆ แก่ชาวเยอรมันจากปรัสเซีย เนื่องจากว่าพระองค์ทรงเป็นอดีตเจ้าหญิงเยอรมันแห่งปรัสเซียนั่นเอง แต่เมื่อสิ้นรัชสมัยของพระองค์ ชาวเยอรมันก็เริ่มถูกต่อต้านจากชาวรัสเซีย ถูกคุกคามหนักขึ้นๆ ได้รับการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรมจากทางการ จนต้องอพยพหลบหนีออกมาในที่สุด 

ปัจจุบันคนอาร์เจนตินาเชื้อสายเยอรมันอาศัยอยู่ในหลายรัฐทั่วประเทศ ในรัฐมีซีโอเนสก็มีไม่น้อย แต่มากสุดคือรัฐบัวโนสไอเรส อิทธิพลของวัฒนธรรมเยอรมันสามารถพบเห็นได้ทั่วไป โดยเฉพาะอาหาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งไส้กรอกหลากหลายชนิด และการผลิตเบียร์ มีเบียร์ที่ชาวเยอรมันเป็นผู้ก่อตั้งและโด่งดังมากคือเบียร์ยี่ห้อ Quilmes 

ผมลากกระเป๋าเข้าร้านแมคโดนัลด์ กินมื้อเช้าแล้วเข้าห้องน้ำ พอออกจากห้องน้ำเดินออกไปดูนอกร้าน ก็เห็นอาจารย์สีวอนเดินมาจากลานจอดรถพร้อมกับพ่อออกเจ้าของรถยนต์

อาจารย์สีวอนให้พ่อออกท่านนี้ขับไปส่งที่วัดลาวอีกแห่ง อยู่ห่างจากสถานีขนส่งประมาณ 4 กิโลเมตร เป็นสาขาของ “วัดรัตนรังสิยาราม (แก้วสว่าง)” เรียกว่า “วัดน้อย” เพราะมีขนาดเล็ก ทราบว่าเป็นบ้านคนมาก่อน เจ้าของถวายให้กับวัด มีภิกษุหนุ่มวัย 28 ชื่อ “พระสมสัก” จำวัด เวลานี้ภิกษุอาวุโสแต่พรรษายังไม่มากชื่อ “พระพูเวียง” จาก “วัดรัตนรังสิยาราม (แก้วสว่าง)” มาจำวัดอยู่ด้วย ท่านอาพาธด้วยโรคเกี่ยวกับไต การมาอยู่วัดน้อยนั้นสะดวกเพราะใกล้หมอ อีกทั้งญาติโยมชาวลาวในย่านนี้ก็มีมากกว่า 

บรรยากาศฉันเพลในวัดลาวโปซาดัสแห่งที่ 2 (วัดน้อย)

เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ญาติโยมชาวลาวที่เมืองชาสโคมุส รัฐบัวโนสไอเรส นิมนต์พระสงฆ์ทั้ง 3 รูปไปจำวัดที่วัดหลวงอาร์เจนตินา เพราะต้องการทำพิธีบังสุกุลทั้งแก่ผู้วายชนม์และบังสุกุลคนยังอยู่สามสี่รายติดๆ กัน ช่วงเวลานั้นผมเดินทางถึงวัดหลวงอาร์เจนตินาพอดี

ทั้งนี้ ที่ผมเขียนชื่อเต็มวัดลาวโปซาดัส โดยวงเล็บ “แก้วสว่าง” ไว้ด้วยตลอด เพราะชื่อวัดอย่างเป็นทางการเขียนไว้อย่างนั้น ซึ่ง “แก้วสว่าง” ก็คือความหมายของ “รัตนรังสี”

หลวงน้องสมสักให้ผมเก็บสัมภาระในห้องของท่าน รวมทั้งจัดที่นอนไว้ให้ผมงีบด้วย ท่านคงคิดว่าผมคงเพลียมาจากการเดินทางไกล แต่อย่างที่ได้บอกไปเมื่อตอนที่แล้ว รถบัสของบริษัท Singer เก้าอี้ขนาดใหญ่ ปรับนอนแนวราบได้คล้ายนอนบนเตียง มีม่านกั้นเหมือนเคบินส่วนตัว ทำให้ผมหลับสนิทรวดเดียวประมาณ 7 ชั่วโมง เช้านี้จึงไม่มีอาการง่วงและอ่อนเพลีย พอได้อาบน้ำยิ่งสดชื่นขึ้นอีก

เป็นครั้งแรกในรอบ 3 เดือนที่ผมได้ใส่เสื้อยืดตัวเดียวโดยไม่ต้องสวมแจ็กเกตทับ และใส่รองเท้าแตะเดินไปไหนมาไหนได้ รัฐมีซีโอเนสอากาศอบอุ่น เฉลี่ย 20-30 องศา แต่สภาพอากาศแปรปรวนได้ง่าย บางทีอากาศร้อนๆ อยู่ฝนก็ตกลงมา อีกวันอุณหภูมิลดลงไปเหลือ 10 องศาต้นๆ

ภาพประทับใจในละแวกวัดน้อย

ใกล้ๆ 11 โมง พ่อออก-แม่ออกในละแวกวัดน้อยทยอยนำอาหารมาถวายพระ มาถึงก็จัดสำรับของใครของมันวางไว้บนโต๊ะฉันจนเต็มโต๊ะ พอคิดว่าไม่มีใครมาเพิ่มแล้วก็นิมนต์พระไปนั่ง จากนั้นคุกเข่าลงเอามือจับขอบโต๊ะประเคนพร้อมกัน

พระฉันเสร็จก็ส่งสัญญาณบอกญาติโยมให้เข้าไปขอข้าวพระโดยการกล่าว “เสสัง มังคะลัง ยาจามิฯ” พอพระพูดว่า “อนุญาต” แล้วท่านลุกจากโต๊ะไป ญาติโยมก็ยกเก้าอี้มาเพิ่ม เข้านั่งโต๊ะเดียวกับที่พระฉัน ผมถูกเรียกเข้าไปด้วย อาหารถูกปากมาก โดยเฉพาะเนื้อทอดของพ่อออกที่ผมรู้จักท่านหนึ่ง เคยเจอที่ชาสโคมุสหลายครั้ง

แม่ออกท่านหนึ่งพูดด้วยเสียงที่ไพเราะมากและพูดไทยชัดมาก เพราะเคยอยู่เมืองไทยหลายปี ก่อนพาครอบครัวเข้าศูนย์ผู้อพยพจังหวัดอุบลราชธานีเพื่อยื่นเรื่องลี้ภัยในต่างประเทศ และได้มาอยู่อาร์เจนตินาพร้อมกับชาวลาวอีก 293 ครอบครัว เมื่อกว่า 40 ปีก่อน

ด้วยอาหารเต็มโต๊ะและผมก็กินเข้าไปมากพอสมควร สุดท้ายก็ง่วงนอนจนได้ ที่นอนที่อาจารย์สมสักปูไว้จึงถูกใช้งานหลังพ่อออก-แม่ออกกลับออกไปจากวัด

งีบได้สัก 15 นาที อาจารย์สีวอนชวนไปซูเปอร์เมร์คาโด ซึ่งก็คือซูเปอร์มาร์เก็ตใกล้ๆ วัด ผมหาซื้อโฟมล้างหน้ามาเกือบ 2 เดือน ไม่เจอในซูเปอร์มาร์เก็ตที่ใดเลยสักแห่ง ที่นี่ก็เช่นกัน แม้ในประเทศบราซิล ที่หมายหลังจากนี้ของผมก็หาไม่เจอ ทราบภายหลังว่าต้องซื้อใน Farmacia หรือร้านขายยา เครื่องสำอางสารพัดอย่างจะวางขายในนั้น

ตอนบ่ายแก่ๆ อาจารย์สมสักพาผมออกไปเดินเล่นละแวกใกล้วัด ท่านเข้าร้านอุปกรณ์ก่อสร้าง ซื้อเครื่องมือบางอย่างไปซ่อมแซมวัด ขากลับผมขอแวะร้านเบเกอรี่ ซื้อถวายท่านและอาจารย์สีวอนสำหรับเป็นจังหันวันพรุ่งนี้ รวมถึงมื้อเช้าสำหรับตัวเอง ส่วนอาจารย์พูเวียงผมถวายวิตามินบำรุงร่างกาย ซึ่งได้มาจากหญิงชาวลาวในกรุงบัวโนสไอเรสผู้มีสามีเป็นคนอาร์เจนตินา 

อาจารย์สีวอนรอให้โยมอีกคนมารับไปส่งที่วัดลาวโปซาดัส เย็นมากแล้วตอนที่โยมชื่อซินดีมารับ เธอเกิดที่โปซาดัสเมื่อ 32 ปีก่อน เป็นคนลาว 100 เปอร์เซ็นต์ พูดลาวไพเราะพอๆ กับแม่ออกเมื่อตอนเที่ยง แต่มักจะหลุดพูดภาษาสเปนกับอาจารย์สีวอนซึ่งท่านพอพูดได้บ้าง และพูดภาษาอังกฤษกับผมในบางครั้ง

ก่อนไปวัด เธอขับเข้าเขตใจกลางเมืองไปรับน้องสาววัย 16 ปีที่เพิ่งเลิกเรียน ผมสังเกตดูทั้งที่ชาสโคมุสและที่โปซาดัสแห่งนี้ โรงเรียนระดับมัธยมเข้าเรียนตอนบ่ายและเลิกเรียนเมื่อค่ำมืดแล้ว แต่ถึงแม้เด็กจะเลิกเรียนช้าก็ไม่มีปัญหาเรื่องมื้ออาหาร เพราะคนอาร์เจนตินากินข้าวเย็นประมาณ 2 ทุ่ม หรือหลังจากนั้น

โปซาดัส เมืองหลวงของรัฐมีซีโอเนส

น้องสาวของซินดีชื่อดารา พูดภาษาสเปน พูดลาวไม่ได้ แต่พอฟังออก ภาษาอังกฤษอยู่ในเกณฑ์ดีมากหากเทียบกับระดับอายุ และดีกว่าเด็กอาร์เจนตินาทั่วไปอย่างแน่นอน พวกเขาไม่ค่อยใส่ใจภาษาอังกฤษ เพราะในอเมริกาใต้ทั้งทวีป ยันเม็กซิโกในอเมริกาเหนือใช้ภาษาสเปนเป็นหลัก

ทั้งอเมริกาใต้ มีบราซิลที่พูดโปรตุเกส เฟรนช์กิอานาพูดฝรั่งเศส และสุรินามพูดดัตช์ ส่วนประเทศที่มีภาษาอังกฤษเป็นภาษาทางการมีเพียงกายอานา ประเทศที่เหลือทั้งหมดใช้ภาษาสเปน

ซินดีกำลังจะไปทำงานที่เมืองเดนเวอร์ รัฐโคโลราโด สหรัฐอเมริกา ที่นั่นมีคนลาวยึดหัวหาดไว้บ้างแล้ว และนี่คงเป็นแรงผลักดันให้เธอใช้ภาษาอังกฤษได้ดี ส่วนดารา ผมไม่ได้ถามว่าเหตุใดภาษาอังกฤษถึงดีเกินวัยทั้งที่ไม่ได้เรียนโรงเรียนนานาชาติ

เรามาถึงวัดลาวโปซาดัสราวๆ 2 ทุ่ม สองพี่น้องกลับเข้าเมือง อาจารย์สีวอนให้ผมพักกุฏิหลังใหญ่ซึ่งเป็นของหลวงพ่อพูเวียง มีห้องนอน ห้องน้ำ ห้องครัว ห้องเก็บของ และห้องโถงใหญ่ อาจารย์สีวอนจัดที่นอนไว้ให้ผมล่วงหน้ากลางห้องโถงใหญ่ กุฏิใกล้ๆ กันเป็นของแม่ชีเฒ่า ผมจำชื่อท่านไม่ได้ ส่วนอาจารย์สีวอนมีกุฏิอยู่ใกล้ๆ วิหารและหอฉัน อยู่ห่างออกไปราว 100 เมตร

วัดลาวโปซาดัสมีพื้นที่ประมาณ 5 ไร่ เป็นวัดพุทธเถรวาทแห่งแรกในอาร์เจนตินา สร้างเมื่อ พ.ศ.2540 หลังชาวลาวอพยพลี้ภัยสงครามมาอยู่ในอาร์เจนตินาได้ 18 ปี มีซีโอเนสถือเป็นรัฐที่ชาวลาวอาศัยอยู่มากที่สุด แต่ผมไม่ทราบจำนวน สอบถามแล้วไม่มีใครให้ตัวเลขที่แน่ชัดได้  

กุฏิพระสงฆ์ลาวที่ผู้เขียนได้รับเมตตาให้เข้าพัก

ส่วนสาเหตุที่อาศัยอยู่ในรัฐนี้มากที่สุดนั้นชัดเจนว่ามาจากสภาพภูมิอากาศและภูมิประเทศที่มีความใกล้เคียงกับถิ่นฐานบ้านเกิด การเพาะปลูกทำได้ดี เพราะดินอุดมสมบูรณ์ พืชที่เพาะปลูกก็คล้ายๆ ที่เมืองลาว เรียกได้ว่าปลูกอะไรก็ได้ผล แม้แต่บักหุ่งหรือมะละกอ ถึงลูกจะไม่โตเท่าบักหุ่งที่เมืองลาว อย่างน้อยก็ยังมีตำบักหุ่งกิน

 เมืองชาสโคมุสที่ผมไปอาศัยอยู่เกือบ 3 เดือนปลูกมะละกอไม่ขึ้น ส้มตำที่ทำได้คือตำแตงและตำบักสะเว่อ หรือฟักแม้ว ยามที่มีคนจากโปซาดัสลงไปก็จะเก็บมะละกอใส่ลังใบใหญ่ไปฝากญาติมิตร ผมเคยประจักษ์แก่สายตา เห็นการแบ่งมะละกอลูกเล็กๆ ออกเป็นกองๆ แล้วให้เลือกที่ละคน เป็นภาพที่มีชีวิตชีวาและดูสนุกสนานมาก 

ก่อนอาบน้ำนอนคืนนี้ ผมได้ส่งข้อความทาง WhatsApp หาลิลลีเพื่อขอบคุณสำหรับน้ำใจ ลิลลีตอบกลับมาว่าหากต้องการความช่วยเหลือหรือเกร็ดความรู้เกี่ยวกับรัฐมีซีโอเนส เธอยินดีช่วย อีกประโยคเขียนว่า Welcome to Misiones, Tierra Colorado

ซึ่ง Tierra Colorado แปลว่า “ดินแดนแห่งดินแดง”.