นักวิชาการ ให้ข้อมูล 'วันมาฆบูชา' ชี้หลายเพจเขียนให้เข้าใจผิดแบบเข้าป่าเข้าดง

17 ก.พ.2565 - นายภัทร เหมสุข นักวิชาการอิสระ โพสต์เฟซบุ๊กว่า ผมอยากจะแก้ความเข้าใจผิดของหลายๆ เพจที่เขียนเรื่องวันมาฆะบูชาแบบเข้าป่าเข้าดงไปเลย "มาฆปุณณมี (Magha Purnima)" หรือวันมาฆบูชานั้น ทางพุทธศาสนาของไทยเพิ่งมีมาเมื่อร้อยกว่าปีนี้เอง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าทรงกำหนดให้วันเพ็ญมาฆฤกษ์เป็นวันสำคัญทางศาสนา แต่ของฮินดูนั้นมีมานานแล้ว จะบอกว่านานกว่าศาสนาพุทธเป็นพันปีก็ว่าได้

ประการแรกคือวันนี้เป็นวันเพ็ญสำคัญของพื้นที่เขตทรอปปิกโซนเหนือที่มีสี่ฤดู คือเป็นวันที่พ้นจากฤดูหนาวเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิแล้ว ดังนั้นวันเพ็ญมาฆปุณณมี จึงมีความสำคัญมากในสังคมเกษตรกรรม จนกลายเป็นวันบูชาพระศิวะ (Satyanarayan Puja) ในยุคฮินดูเพื่องฟู ซึ่งไม่ต่างเลยกับวันสำคัญทางฤดูกาลอื่นๆ เช่น ศารทวิษุวัต และ วสันตวิษุวัต ที่มีต้นทางมาจากการวัดเวลาของปีที่สัมพันธ์กับสภาพภูมิอากาศและฤดูกาลที่บอกถึงเวลาเพาะปลูก หรือฤดูหนาวกำลังจะมาหรือจากไป

ในยุคก่อนนั้นจะบอกว่าวันเพ็ญมาฆปุณณมี นั้นเป็นวันบูชาพระเจ้าให้อำนวยผลผลิตการเกษตรที่กำลังจะหว่านไถใหม่ในฤดูใบไม้ผลิที่กำลังจะมาถึง ที่สืบเนื่องไปตั้งแต่ที่อารยันจากย่านทะเลแคสเปี้ยนเข้ามาในอินเดียในยุคพระเวทเลยก็ว่าได้ และต่อมาในยุคมหากาพย์ที่กำเนิดศาสนาต่างๆ วันมาฆปุณณมีก็เปลี่ยนเพิ่มเติมไปถึงการบูชาเทพเฉพาะองค์ไปนอกเหนือจากบูชาพระเจ้าเพื่อการเพาะปลูกในสมัยก่อนหน้านั้น และพัฒนาจนเป็นวันบูชาพระศิวะในอินเดียจนถึงทุกวันนี้

ทางศานาพุทธนั้นเมื่อบรรดาผู้ที่ปวารณาตัวเป็นพระภิกษุเลิกนับถือพระเจ้าต่างๆ แล้ว วันเพ็ญมาฆปุณณมีก็ยังสำคัญอยู่ สิ่งที่จะคงรักษาความสำคัญของวันพิเศษเอาไว้ได้คือกลับมาให้ความสำคัญกับพระพุทธเจ้าแทนพระเจ้าเดิมของตน สมัยผมเองยังเด็กที่ท่องจำวันมาฆบูชามีพระสงฆ์จำนวน 1,250 รูป มาประชุมพร้อมกันโดยมิได้นัดหมายนั้น จะรู้สึกถึงปาฎิหารและอภิญญาของพระอรหันต์เหล่านั้นเป็นอย่างยิ่งที่กลับมาหาพระพุทธเจ้าตรงวันโดยพร้อมเพรียงกันโดยไม่มีโทรศัพท์หรือโทรเลขในสมัยนั้น แต่ถ้าศึกษาไปจนถึงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของอินเดียแล้ว ความสงสัยหรือโยนความไม่เข้าใจให้เป็นความรับผิดชอบของของคำว่า "ปาฏิหาร" ก็น้อยลงไป เพราะถึงวันนี้ใครๆ ก็บูชาพระเจ้ากันทั้งชมพูทวีปเลยก็ว่าได้มานานแล้ว เพียงแต่เปลี่ยนจากพระเจ้ามาเป็นพระพุทธเจ้าแทนก็เท่านั้นเอง

ไม่ต่างกับตอนเด็กที่ท่องจำพุทธประวัติกัน รวมถึงวัดต่างๆ ก็สอนธรรมะให้แก่พระนวกะว่า พระพุทธเจ้าทรงตรัสกับอุปกะชีวก "เราตรัสรู้ธรรมด้วยตนเอง ไม่มีใครเป็นครูบาอาจารย์ของเรา" อุปกะชีวก ก็แลบลิ้นและส่ายหน้า ซึ่งมีการสอนต่อว่า เป็นการไม่ยอมรับในสิ่งที่พระพุทธเจ้าตรัสตอบไปโดยจับเอาทำเนียมและความเข้าใจแบบคนไทย แต่ที่จริงแล้ว การแลบลิ้นเป็นการเคารพอย่างสูงของคนอินเดียบางกลุ่มในสมัยนั้น สมัยนี้ชนกลุ่มน้อยเช่นพื้นที่แถบที่สูงรอบเผ่านากาก็ยังใช้อยู่ และการส่ายหน้าคือ ใช่ หรือ ยอมรับ ,Yes ที่คนอินเดียใช้มาจนถึงเวลานี้ ไม่ได้ใช้การพยักหน้าแบบคนไทยที่คนอินเดียใช้ในการปฎิเสธ หรือ No สมัยก่อนตอนผมมีเพื่อนในชั้นเรียนเป็นคนอินเดียฝูงใหญ่เกือบครึ่งห้องเป็นครั้งแรก ก็ต้องปรับตัวกับการพยักหน้าและส่ายหน้าที่ตรงข้ามกับที่คนไทยเราใช้กันอยู่หลายวันเหมือนกัน

ตอนนี้คงเข้าใจเรื่อง วันมาฆะบูชา และวันมาฆปุณณมี (Magha Purnima) ของอินเดียแล้วนะครับ ว่าวันเพ็ญมาฆฤกษ์นี้มีความสำคัญก่อนศาสนาพุทธจะเกิดขึ้นมานมนานแล้ว

เพิ่มเพื่อน

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ตอบด้วย! นักวิชาการตั้งคำถาม 8 ข้อ สับเละนโยบายเพื่อไทย

นายภัทร เหมสุข นักวิชาการอิสระ โพสต์ข้อความบนเฟซบุ๊กว่า ผมเห็นไฮไลต์นโยบายของพรรคเพื่อไทยแล้วมีคำถามมากมายในหัวที่อยากจะคิดออกมาดังๆ

'บิ๊กตู่' เซ็นยกเลิกคำสั่งตั้ง 'พงศ์พร' เป็นที่ปรึกษาฯ นักวิชาการเผยอักษรย่อ 'ส' มาแทน

ได้มีคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ ๒๘๓/๒๕๖๕ เรื่อง ยกเลิกคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ ๒๗๕/๒๕๖๒ ตามที่ได้มีคำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ ๒๗๕/๒๕๖๒ เรื่อง แต่งตั้งที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีด้านการพระพุทธศาสนา ลงวันที่ ๒ ตุลาคม ๒๕๖๒ แต่งตั้งให้ พันตำรวจโท พงศ์พร พราหมณ์เสน่ห์ เป็นที่ปรึกษานายกรัฐมนตรี ด้านการพระพุทธศาสนา นั้น

นักวิชาการอิสระ เปิดไดอารี่ 'ชีวิตคนไทยในต่างแดน' ทำไมฝรั่งหลงรักเมืองไทย

นายอัษฎางค์ ยมนาค นักวิชาการอิสระ โพสต์คลิป พร้อมข้อความในเฟซบุ๊ก “เอ็ดดี้ อัษฎางค์ ยมนาค” หัวข้อ “Eddie’s diary เอ็ดดี้ไดอารี่ ชีวิตคนไทยในต่างแดน” มีเนื้อหาดังนี้.

นักวิชาการบอกกรรมสนอง! ผู้ดีได้นายกฯ ที่มีเชื้อเป็นเมืองขึ้นมาก่อน

กมลชี้การถูกสื่อล้างสมองให้นิยมตะวันตกไม่ใช่เรื่องเหลวไหล ยกตัวอย่างนายกฯ เยอมรมนีและจีนเทียบ พร้อมย้อนเกล็ดเมืองผู้ดี สุดท้ายได้นายกฯ ที่เคยยึดประเทศเขาเป็นเมืองขึ้นปกครอง

นักวิชาการจี้อาจารย์จุฬาฯแจงกรณี 'อบจ.จุฬาฯ' เหยียบย่ำพระเกียรติองค์พระมหากษัตริย์

หลังรศ.หริรักษ์ สูตะบุตร อดีตรองอธิการบดีฝ่ายบริหารบุคคล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว Harirak Sutabutr ระบุว่าที่อบจ

ยกสมการของ 'แมกซ์เวลล์' อบรมพวกดูถูกวิทยุทรานซิสเตอร์ หมั่นเรียนรู้จะได้ไม่เขียนอะไรโง่ๆ

นายภัทร เหมสุข นักวิชาการอิสระ โพสต์เฟซบุ๊กว่า สมการของแมกซ์เวลล์มีมาเป็นร้อยปีแล้ว ถ้าหมั่นเรียนรู้บ้างจะได้ไม่ต้องเขียนอะไรโง่ๆ ออกมาเกี่ยวกับคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ากับคลื่นเสียง