2 สว. 'วุฒิพงศ์-สหพันธ์' แถลงค้านจดทะเบียน 'พันธุ์กะเพรา' เรียกร้องรัฐบาลทบทวน

26 ตุลาคม 2569 - ที่รัฐสภา นาวาตรี วุฒิพงศ์ พงศ์สุวรรณ และนายสหพันธ์ รุ่งโรจนพณิชย์ สมาชิกวุฒิสภา ร่วมแถลงข่าวเรื่องจดทะเบียนคุ้มครอง กะเพรา 4 สายพันธุ์ใหม่ว่า สว.จำนวนหนึ่งให้ความสนใจกับเรื่องการจดทะเบียนพันธุ์พืช โดยเฉพาะกับกะเพราของบริษัทยักษ์ใหญ่แห่งหนึ่ง ซึ่งพยายามผูกขาดใบกะเพรา อาหารประจำชาติไทยเพราะทุกคนเคยรับประทาน เป็นเรื่องผูกพันกับสังคมไทย ดังนั้นเรื่องการวิจัยพัฒนาเราให้ความสำคัญ ซึ่งการพัฒนาไม่อาจนำไปสู่การผูกขาดตัดตอน หรือการนำเอาความรู้ความสามารถของนักวิจัย ข้าราชการคนไทยที่ใช้ห้องแล็ปมหาวิทยาลัยของคนไทย นำไปใช้โดยผูกขาดกิจการเหล่านี้ให้กับบริษัทบางบริษัทเท่านั้น

นาวาตรี วุฒิพงศ์ กล่าวว่า เราจะเห็นว่าในกระบวนการคิดเหล่านี้มีปัญหาอยู่ อย่างเช่นเรื่องข้าวโพดเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนโดยข้าวโพดพันธุ์พื้นเมืองได้หายสาบสูญไปแล้ว เรามีใบกะเพราไม่ต่ำกว่า 200 สายพันธุ์ วันนี้เหลือทั่วไปเห็นอยู่เพียงสองสายพันธุ์ เช่น กะเพราขาว กะเพราแดง เป็นต้น ประเทศไทยเรามีเสน่ห์ความหลากหลายทางชีวภาพ เรามีความรู้ความสามารถด้านวิชาการการเกษตร ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงสถาปนามหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เรามีปูชนียบุคคลด้านการวิจัยการพัฒนาการเกษตรมากมาย พระองค์ท่านยังได้พระราชทานคุณูปการ เช่น ปลานิลพระราชทานให้คนไทยทุกคนได้เลี้ยงเป็นแหล่งอาหารโปรตีนสำคัญโดยที่ไม่ได้มีมูลค่าใดๆ นอกจากมูลค่าความความจริงใจแห่งความจงรักภักดี เป็นต้น ดังนั้นหากเรารู้รักความเป็นชาติไทย ดังนั้นกะเพราก็ควรเป็นสมบัติของชาติด้วย

นาวาตรี วุฒิพงศ์ กล่าวต่อว่า พืชพันธุ์ต่างๆ ทั่วไปถือเป็นพืชพันธุ์สำคัญ เช่น ข้าว ผักทั้งมวล นักวิชาการไทยซึ่งมีทั้งมหาวิทยาลัย นักวิชาการห้องแล็ปทันสมัยมากมายโดยเฉพาะในมหาลัยเกษตรศาสตร์ลงทุนหลายพันล้าน ถือเป็นการสร้างงานสร้างรายได้วิจัยต้นน้ำด้านการเกษตร พืชเหล่านี้มีปัญหาอะไรวิจัยและแก้ปัญหาและออกมาเป็นโอเพ่นไลเซนส์ให้กับเกษตรกรชาวไทยนำไปปลูกได้ฟรีหรือแจกจ่าย หรือข้าวก็เป็นตัวอย่างหนึ่งที่เรามีกรมการข้าวดูแล

ดังนั้นผักก็ควรควรมีหน่วยวิจัยเพื่อแจกจ่ายเป็นสมบัติสาธารณะ ดังนั้นขอวิงวอนนายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกฯ และ รมว.การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ที่กำกับดูแลมหาวิทยาลัย ว่าเรื่องเหล่านี้โดยเฉพาะเรื่องพืชพันธุ์ผักต่างๆ เป็นแหล่งอาหารของประเทศไทย ก็ขอให้ช่วยดำเนินการแก้ไขปัญหาเหล่านี้ให้กับประเทศไทยด้วย ส่วนนักวิชาการใช้แล็ปของมหาวิทยาลัย ควรเป็นสมบัติของราษฎรชาวไทย สิทธิควรเป็นของคนทุกคน

“ผมอยากให้ผู้บริหารมหาวิทยาลัยออกมาชี้แจงด้วยว่าเราได้อะไรจากการวิจัยนี้ เป็นไปได้ขอคืนสิทธิ์เหล่านี้มาให้กับประชาชนที่ดำเนินอาชีพสุจริต สามารถนำเมล็ดพันธุ์ไปเพาะปลูกต่อได้ ขอให้กระทรวงเกษตรฯ และกระทรวง อว.นำเรื่องเหล่านี้ไปทบทวน เพื่อแก้ไขปัญหาไม่ให้เกิดเหตุการณ์เช่นนี้อีก“ นาวาตรี วุฒิพงศ์ กล่าว

ด้านนายสหพันธ์ กล่าวว่า ตนมาจากภาคธุรกิจมองว่าเรื่องนี้เป็นเรื่องละเอียดอ่อน ต้องบอกว่าเรื่องกะเพราตั้งแต่เล็กจนโตทุกคนมีความคุ้นเคย และทานอาหารที่ใช้ใบกะเพราในการปรุงมาตลอดชีวิต ตนพูดได้เลยว่าเป็นอาหารประจำชาติของเรา แต่มาวันนี้กลับมีการวิจัยพัฒนาเกิดขึ้น แต่จริงๆ แล้วหากพูดให้เป็นกลาง ไม่มีเรื่องลิขสิทธิ์มาเกี่ยวข้องก็ถือเป็นเรื่องดีที่มีการส่งเสริมอย่างชัดเจน เช่น ใบกะเพราที่พระองค์ท่านเคยพระราชทานมากะเพราขาว กะเพราแดงมาให้ ซึ่งเราใช้ทำมาหากินซึ่งผู้ประกอบการหรือพี่น้องประชาชนได้ใช้เพื่อทำมาหากินอย่างจริงจัง

แต่วันนี้เราเข้าใจว่าโลกมันเปลี่ยน นวัตกรรมใหม่ๆ เกิดขึ้น มีการวิจัยพัฒนาเป็นเรื่องดี แต่การวิจัยพัฒนาครั้งนี้ไม่มีเรื่องของสิทธิบัตรเข้ามาเกี่ยวข้องจะเป็นเรื่องที่ดีกว่า แต่หากมีการควบคุมกำกับดูแลโดยสิทธิบัตร เกรงว่าจะลามไปถึงพืชตัวอื่นอีก รวมถึงสัตว์ที่เกี่ยวข้องอีกหลายหลายชนิด หากวิจัยพัฒนาไปแล้วมีการควบคุมกันทั้งหมด วันหนึ่งอาจจะต้องถูกควบคุมห่วงโซ่อาหารไปหมด การจะจดสิทธิบัตรใดๆ ที่เป็นเรื่องของพืชผลซึ่งเป็นสิ่งที่คนไทยใช้บริโภคโดยสม่ำเสมอ ตนคิดว่ามันเป็นการจำกัดสิทธิบางอย่าง ทำให้เกิดความขัดแย้งในสังคมได้ ดังนั้นอยากให้รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทบทวนเรื่องนี้