ศาสตรา สถาปัตย์ไทย : พระเมรุมาศ จุดเชื่อมจักรวาลและการออกแบบ

  • Thursday, October 12, 2017 - 10:44


    แบบจำลองพระเมรุมาศในโซนที่1

    งานสถาปัตยกรรมไทยไม่เพียงแต่เป็นงานที่มีความสวยงามวิจิตรเท่านั้น แต่ยังเป็นงานที่ได้จำลองคติความเชื่อเกี่ยวกับสวรรค์ นรก และโลกมนุษย์ ในการออกแบบพื้นที่และงานศิลปกรรมตกแต่งต่างๆ ไว้ด้วย อย่าง “พระเมรุมาศ” ถือเป็นงานสถาปัตยกรรมไทยชั้นสูงที่จัดสร้างขึ้นชั่วคราว เพื่อถวายพระเกียรติแด่พระบรมศพและพระศพอย่างถูกต้องตามโบราณราชประเพณี เป็นการสร้างโดยรวมศาสตร์ศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมไทยทุกแขนงเอาไว้ด้วยกัน เชื่อมโยงกับคติความเชื่อหลายอย่างออกแบบมาในรูปแบบระบบสัญลักษณ์ เช่น พระเมรุมาศองค์ประธาน เป็นสัญลักษณ์แทนเขาพระสุเมรุ ซึ่งก็คือที่อยู่ของสวรรค์ รวมไปถึงการจำลองสัญลักษณ์ของจักรวาลทั้งในงานผัง งานสถาปัตยกรรม และองค์ประกอบทั้งหมดในงานพระราชพิธี


    ศึกษาคติความเชื่อสถาปัตย์ผ่านพระปรางค์วัดอรุณฯ

    นิทรรศการ “ศาสตรา สถาปัตย์ไทย : พระเมรุมาศ จุดเชื่อมจักรวาลและการออกแบบ” (Insight | Thai | Architecture) เป็นการเปิดประตูสู่เบื้องหลังการสร้างงานสถาปัตยกรรมไทยประเพณี โดยเฉพาะการถ่ายทอดองค์ความรู้ ศิลปวิทยาการ และความคิดสร้างสรรค์ทางด้านศิลปกรรมและสถาปัตยกรรมไทย ผ่านกรณีศึกษาพระเมรุมาศและพระที่นั่งทรงธรรม สถาปัตยกรรมชั่วคราวในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร

    นิทรรศการครั้งนี้เกิดขึ้นโดยความร่วมมือระหว่างศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (TCDC) สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้สร้างสรรค์ (OKMD) กรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และสถาบันสถาปัตยกรรมไทยเฉลิมพระเกียรติ จัดแสดงที่ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (TCDC) ไปรษณีย์กลาง บางรัก


    ตามรอยสถาปัตย์ไทยการเขียนลายและตบสีในโซนที่ 4

    รศ.ดร.ชัยสิทธิ์ ด่านกิตติกุล คณบดีคณะสถาปัตยกรรม มหาวิทยาลัยศิลปากร กล่าวว่า พระเมรุมาศเป็นสถาปัตยกรรมไทยชั้นสูง ที่สร้างขึ้นภายใต้องค์ความรู้ของงานสถาปัตยกรรม วิศวกรรม และงานของช่างสิบหมู่ ถือได้ว่าเป็นการสร้างขึ้นโดยการรวมฝีมือของช่างของชาติทุกแขนงไว้ด้วยกัน เพื่อจัดสร้างอย่างสมพระเกียรติ ซึ่งการก่อสร้างนั้นเป็นการสืบทอดองค์ความรู้จากครูช่างจากอดีตสู่ปัจจุบัน มีการปรับเปลี่ยนเรื่อยมาตามยุคสมัย ทั้งรูปแบบอาคาร วัสดุที่ใช้ และระบบการก่อสร้างที่เปิดรับสิ่งใหม่ๆ เกิดการเชื่อมภาระหน้าที่คนรุ่นใหม่เพื่อร่วมกันดูแลรักษาไว้ซึ่งมรดกของชาติ

    ด้านนายกิตติรัตน์ ปิติพานิช รักษาการผู้อำนวยการศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ (TCDC) กล่าวว่า นิทรรศการมุ่งนำเสนอคติความเชื่อและหลักคิดเกี่ยวกับความเหมาะสม สร้างแรงบันดาลใจที่มาของการจัดการองค์ความรู้ในกระบวนการออกแบบ ขั้นตอนการผลิตชิ้นงาน และวิถีการถ่ายทอดความรู้จากครูสู่ศิษย์ด้านสถาปัตยกรรมไทย


    บรรยากาศโรงขยายแบบจำลอง

    ภายในนิทรรศการจะแบ่งออกเป็น 4 ส่วน คือโซนที่ 1 จะเป็นโซน “คติจักรวาลและงานออกแบบสถาปัตยกรรมไทย” ที่นำเสนอความเชื่อทางศาสนาและคติจักรวาล พื้นฐานในการจัดผังของสถาปัตยกรรมไทย โดยจัดให้มีการฉายภาพเคลื่อนไหวของจักรวาลผ่านแบบจำลองพระปรางค์วัดอรุณราชวรารามฯ ที่มีแกนกลางเป็นเขาพระสุเมรุ และมีสัตตบริภัณฑ์คีรีล้อมรอบ ซึ่งสะท้อนการวางแผนผังตามหลักคติจักรวาลได้อย่างสมบูรณ์ ตลอดจนมีการจัดแสดงหุ่นจำลองพระเมรุมาศพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงฯ ขนาด 1:50 และเนื้อหาการจัดสร้างพระเมรุมาศและอาคารประกอบจากกรมศิลปากร รวมถึงความเปลี่ยนแปลงทางหลักวัสดุและเทคโนโลยีการก่อสร้างพระเมรุมาศในรัชกาลก่อนหน้า


    ศึกษาลวดลายการขยายแบบเท่าจริง

    โซนที่ 2 เป็นส่วนของ “โรงขยายแบบเท่าจริง ศิลปกรรม และศิลปสำหรับงานสถาปัตยกรรม” ซึ่งเป็นโซนจำลองบรรยากาศโรงขยายแบบ หรือที่เรียกว่าวิธานสถาปกศาลา พร้อมวัสดุอุปกรณ์ เครื่องมือ จัดแสดงแบบร่างมือเท่าขนาดจริง (1:1) ในส่วนงานสร้างพระเมรุมาศและอาคารประกอบ โซนนี้ผู้ชมจะได้ทำความเข้าใจกับมาตราส่วน 1:1 และเห็นองค์ประกอบของสถาปัตยกรรมชั่วคราวในงานพระราชพิธีฯ อาทิ จะได้รู้และเห็นศิลปะการซ้อนไม้ที่ใช้แทนการแกะสลักในสถาปัตยกรรมถาวร ถือเป็นงานที่มีความซับซ้อนสูง เพื่อให้เกิดความตื้นลึกของลวดลายไม้, การฉลุผ้าทองย่น สาบสี สอดแวว แทนการประดับกระจกสีสมัยโบราณในอาคารถาวร เป็นต้น


    ศึกษาลายซ้อนไม้

    ส่วนโซนที่ 3 เป็นโซน “ครูสร้างนักออกแบบให้เป็นคน” บอกเล่าแนวความคิดและวิถีการถ่ายทอดความรู้จากครูทางด้านศิลปกรรมและสถาปัตยกรรม ภายในส่วนนี้ยังจะได้รู้จักกับครูของช่างตั้งแต่อดีตทั้ง สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ผู้ออกแบบพระเมรุมาศรัชกาลที่ 6 ถือเป็นสมเด็จครูของงานช่างทั้งปวง รู้จัก พระพรหมพิจิตร ผู้ออกแบบพระเมรุมาศรัชกาลที่ 8 ผู้วางรากฐานการศึกษาด้านสถาปัตยกรรมไทยอย่างเป็นระบบ รวมถึง อ.ประเวศ ลิมปรังษี ผู้ออกแบบพระเมรุมาศสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ผู้ประพันธ์งานสถาปัตยกรรมไทยประเพณีที่ไม่เคยซ้ำเดิม และพลอากาศตรีอาวุธ เงินชูกลิ่น ผู้ออกแบบพระเมรุมาศสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนาฯ ที่ถือเป็นครูผู้ให้โอกาสศิษย์หน้าใหม่ รวมถึงเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาใช้ในงานประเพณีสืบทอดถึงรุ่นปัจจุบัน


    ศึกษาลวดลายไทย

    และโซนที่ 4 “เวิร์กช็อปตามรอยสถาปัตย์ไทย” เป็นส่วนที่เปิดโอกาสให้ผู้สนใจได้ศึกษาลักษณะการทำงานด้านจิตรกรรม ศิลปกรรม และสถาปัตยกรรมตามรอยศิษย์มีครู ด้วยการฝึกเขียนแบบร่างลายไทยเบื้องต้นอย่างลายกนก ที่เป็นพื้นฐานของลายไทย หรือการทำตบสี เพื่อให้เข้าใจความอดทนทุ่มเทฝึกมือ ฝึกตา ฝึกสมาธิของช่างไทย ในส่วนนี้ผู้ชมจะได้เข้าใจว่า กว่าจะมาเป็นลวดลายวิจิตรในงานสถาปัตย์ไทยได้ ช่างศิลป์และสถาปนิกต้องฝึกเขียนลายตัวเดียวกันอยู่ซ้ำๆ เพื่อให้มือและตาทำงานสัมพันธ์กัน หรือแม้แต่การเตรียมอุปกรณ์อย่างการเหลาดินสอ ก็เป็นการให้รู้จักและดูแลเครื่องมือของตนเอง

    สำหรับผู้สนใจสามารถเข้าชมนิทรรศการ “ศาสตรา สถาปัตย์ไทย : พระเมรุมาศ จุดเชื่อมจักรวาลและการออกแบบ” (Insight | Thai | Architecture) โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ตั้งแต่วันนี้ไปจนถึง 7 ม.ค.2561 เวลา 10.30-21.00 น. ทุกวันอังคาร-อาทิตย์ (ปิดทุกวันจันทร์) ณ ห้องแกลลอรี ชั้น 1 อาคารส่วนหลัง ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ อาคารไปรษณีย์กลาง บางรัก สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทรศัพท์ 0-2105-7441.

  • เปลว สีเงิน

    นี่....เขาเล่นกันเป็นทีม คดีที่ "ลุงตู่" ให้เจ้าหน้าที่ใน คสช.แจ้งความให้ดำเนินคดี "หมวดเจี๊ยบ" ร.ท.หญิง สุณิสา เลิศภควัต ตอนนี้เปลี่ยนนามสกุลเป็น "ทิวากรดำรง" ในความผิดเข้าข่าย พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา ๑๔ (๒) และข้อหายุยงปลุกปั่น ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๑๖ หลังไปโพสต์เฟซบุ๊กส่วนตัววิจารณ์ ลุงตู่ว่า
  • บทบรรณาธิการ

    จากกรณีคดีอลเวงแย่งชิงสิทธิ์ลอตเตอรี่เงินรางวัล 30 ล้านบาทที่จังหวัดกาญจนบุรี ระหว่างนายปรีชา ใคร่ครวญ ครูชำนาญการพิเศษโรงเรียนเทพมงคลรังษี ตำบลบ้านเหนือ อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ที่อ้างว่าถูกสลากกินแบ่งรัฐบาลรางวัลที่หนึ่ง แต่ปรากฏว่าสลากชุดดังกล่าวหายไป
  • เอ็กซ์-ไซท์

    เมียสารภาพลดโทษจำ25ปี คดีจนท.ล่อซื้อยาไอซ์ปี59เล่าต๋าราชายาเสพติดชดใช้กรรม ศาลสั่งจำคุกตลอดชีวิตคดีค้ายาไอซ์ปี 59 หลังเจ้าหน้าที่ปลอมตัวล่อซื้อ เมียถูกจำคุก 25 ปีและชดใช้เงิน 2.5 ล้าน ขณะที่ลูกชายกับสมุนเจอประหารชีวิตหลังยืนกรานต่อสู้คดี
    เกิดเหตุระทึกในสนามบินสุวรรณภูมิ หญิงสาวชาวยุโรปปีนสลิงชั้น 6 อาคารผู้โดยสารสูง 20 เมตรห้อยโหนท่ามกลางความตื่นตะลึงของผู้เห็นเหตุการณ์ เจ้าหน้าที่พยายามเจรจา 2 ชม.ไม่เป็นผลก่อนร่วงลงมา
    ตำรวจตามตะครุบเจ้าหนี้โหดเผาบ้านลูกหนี้ไลฟ์โชว์เฟซบุ๊ก เพื่อนคนถ่ายคลิปพลอยเข้าปิ้งไปด้วย ที่แท้เหยื่อก็เป็นเพื่อน ยืมเงิน 1 หมื่นบาทแล้วไม่ไปกรีดยางใช้ตามสัญญา ขณะที่ผู้ก่อเหตุก็แก้เกี้ยวแค่หยอกกัน
  • x-cite inside

    ในจำนวนร่าง พ.ร.บ.ที่ภาคประชาชนมีส่วนในการร่างและผลักดัน จนเกิดผลเป็นรูปธรรมต่อเนื่องมาจนถึงทุกวันนี้มีอยู่ไม่กี่ฉบับ และหนึ่งในนั้นก็คือ ‘พระราชบัญญัติสภาองค์กรชุมชน พ.ศ.2551’ ที่ส่งผลให้เกิดการจัดตั้ง ‘สภาองค์กรชุมชนตำบล’ ขึ้นมาแล้วไม่ต่ำกว่า 6,000 ตำบลทั่วประเทศ
    ปฏิบัติการทวงคืนพื้นที่สาธารณะป่าห้วยเม็กของชาวบ้านตำบลบ้านดง อ.อุบลรัตน์ จ.ขอนแก่น เมื่อไม่กี่เดือนมานี้ กลายเป็นข่าวโด่งดังไปทั่วประเทศ เมื่อชาวบ้านกลุ่มเล็กๆ สามารถต่อสู้เพื่อทวงคืนผืนป่าจากบริษัทเครื่องดื่มผสมเคเฟอีนที่มีอำนาจเงินตราและมีทุนมหาศาล เหมือนดังไม้ซีกที่งัดไม้ซุงได้สำเร็จ...
    นับเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมดีๆ ที่เกิดขึ้นในโรงภาพยนต์เอสพลานาด ซีนีเพล็กซ์ รัชดาภิเษก โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับภาคีเครือข่ายนำกลุ่มนักเรียน นักศึกษา ครู อาจารย์ ผู้ปกครอง กว่า 100 คน จัดกิจกรรมสร้างการเรียนรู้ผ่านการชมภาพยนตร์เรื่อง “ของขวัญ” ผลงานการสร้างสรรค์ของ 4 ผู้กำกับแถวหน้า "ปรัชญา ปิ่นแก้ว, นนทรีย์ นิมิบุตร, ก้องเกียรติ โขมศิริ, ชูเกียรติ ศักดิ์วีระกุล"